ป้อมทะเล Skala de la Ville: แนวกำแพงต้านคลื่นของเอสเซาอิรา

Skala de la Ville คืออะไร

Skala de la Ville เป็นป้อมหินริมทะเลขนาดใหญ่ที่ยึดแนวเหนือของเมดินาเอสเซาอิรา ทอดตัวตามกำแพงสุดถนนฝั่งทะเล คล้ายระเบียงหินยกระดับ มีปืนใหญ่บรอนซ์ยุโรปหลายสิบกระบอกตั้งเรียงยิงออกทะเลเหมือนเมื่อสามร้อยปีก่อน เป็นภาพจำที่ชัดของเอสเซาอิราซึ่งแต่ก่อนชื่อ Mogador เมืองท่าสำคัญบนฝั่งแอตแลนติกของโมร็อกโก

ชื่อ Skala de la Ville มักสร้างความสับสน บางที่อาจเรียก Skala de la Kasbah หรือใช้สลับกันในแผนที่และเว็บไซต์เดินทาง แต่ Skala de la Ville จริงๆ หมายถึงแนวกำแพงหินฝั่งเหนือและตะวันตกของเมดินา ต่างจาก Skala du Port ที่อยู่ท่าเรือฝั่งใต้ ทั้งสองที่ควรมาแต่ประสบการณ์ต่างกัน

ประวัติ & สถาปัตยกรรม: ทำไมต้องสร้างกำแพงนี้

กำแพงเมืองเอสเซาอิราสร้างหลักๆ ช่วงศตวรรษที่ 18 สมัยสุลต่าน Mohammed III (Mohammed ben Abdallah) เริ่มพัฒนาเมืองท่าตั้งแต่ยุคปี 1760 สุลต่านจ้างนายช่างทหารฝรั่งเศส Théodore Cornut ที่ได้รับอิทธิพลจากวิถีป้อม Vauban ให้มาออกแบบ ซึ่งอธิบายว่าทำไมแนวกำแพงนี้ถึงดูเป็นยุโรปทั้งรูปทรงและตำแหน่งปืนใหญ่ ทั้งที่อยู่กลางฝั่งแอฟริกาเหนือ

ปืนใหญ่บรอนซ์แถวกำแพงส่วนใหญ่สั่งหล่อมาจากยุโรป หลายกระบอกมีตราประทับโปรตุเกส สเปน ดัตช์ หรือฝรั่งเศส เป็นหลักฐานการค้าและแลกเปลี่ยนกำลังทหารระดับโลกที่หล่อหลอม Mogador ในอดีต ถ้าเอามือแตะปืนใหญ่จะยังรู้สึกถึงตราหล่อเดิม แม้จะถูกเกลือทะเลกัดกร่อนจางไป

ทั้งเมดินาและแนวกำแพงได้รับเลือกเป็นมรดกโลกโดย UNESCO ในปี 2001 จากความโดดเด่นที่ผสมผสานผังเมืองแอฟริกาเหนือกับยุโรปไว้ชัดเจน กำแพงป้อมปราการ Essaouira ถือเป็นหนึ่งในแบบอย่างของสถาปัตยกรรมป้องกันชายฝั่งปลายศตวรรษที่ 18 ที่สมบูรณ์สุดแถบแอฟริกาเหนือ

ประสบการณ์เดินบนกำแพง: เวลาไหนเหมาะสุด?

เช้าตรู่คือเวลาที่ดีที่สุด ก่อน 9 โมง ทางเดินกำแพงยังแทบไม่มีใคร แสงเช้ายังนุ่มเหมาะถ่ายรูป ไม่มีเงาแรง มีแต่เสียงคลื่นกระแทกกำแพงสลับกับเสียงนกนางนวล รสเกลือทะเลจับริมฝีปากทันที

สายๆ ประมาณ 10 โมงจนเที่ยง ทัวร์เริ่มมาก คนแถวปืนใหญ่เยอะขึ้น ทางเดินแคบบางช่วงเดินสวนกันลำบาก บรรยากาศไม่เงียบอีกต่อไป ช่วงกลางวันหน้าร้อนแม้ไม่ร้อนเพราะลมทะเล แต่แสงแข็ง ถ่ายรูปยาก

บ่ายแก่คือช่วงยอดฮิตอีกช่วง ประมาณ 4 โมงเป็นต้นไป แสงทองย้อมกำแพงให้ดูเหลืองสวย ทั้งทะเลยิ่งดูเหมือนภาพวาด เรือประมงที่วิ่งเข้าออกท่าเรือก็ดูโดดเด่น ช่วงนี้คนบางลง ชาวบ้านบางคนก็มักมาเดินเล่นรับลมช่วงเย็น

เดินจริงเจออะไรบ้าง?

การแหวกเมดินาภายในมายังกำแพงนี่แหละคือส่วนหนึ่งของประสบการณ์ เดินจาก Place Moulay Hassan ตรงมาทางตะวันตกเฉียงเหนือ ลอดสุคที่หลังคาปกคลุม กลิ่นยี่หร่าและหนังค่อยๆ เปลี่ยนเป็นกลิ่นเกลือทะเล ทางเข้าแนวกำแพงอยู่ซ้ายมือก่อนถึงประตูทะเล มีบันไดหินขึ้นไปสังเกตเห็นง่าย

บนแนวกำแพง จะเห็นแถวปืนใหญ่หันขนานไปกับทะเล บางกระบอกวางอยู่บนฐานไม้เดิม บางกระบอกอยู่บนแท่นหิน จารึกและปีที่หล่อหากสังเกตใกล้ๆ จะยังพออ่านออก — หลายอันย้อนถึงศตวรรษที่ 17-18 มาจากยุโรปจริง ไม่ใช่ฉบับจำลองที่ตั้งโชว์ นี่คือของจริงทั้งหมด

หากมองลงไปทางชายฝั่งทางใต้จะเห็นชายหาดโค้งยาวไปจนถึงเนินทราย ฝั่งท่าเรือจะเห็นเรือไม้สีฟ้าในอ่าว ถ้าอยากเปรียบเทียบกับป้อมอีกฝั่ง Skala du Port ซึ่งเป็นป้อมท่าเรือฝั่งใต้ จะเห็นมุมเมืองแตกต่าง ควรเดินคู่กันในครึ่งวัน

พื้นหินบางช่วงขรุขระ บางช่วงลื่นจากการเหยียบย่ำมาหลายร้อยปี โดยเฉพาะถ้าเปียกอาจลื่นได้ง่าย มีราวเตี้ยๆ เฉพาะบางจุด ไม่ได้กั้นตลอดทั้งแนว ตกลงไปด้านล่างเป็นโขดหินกับคลื่นทะเลจริง เดินระวังโดยเฉพาะถ้ามีเด็ก

เคล็ดลับถ่ายรูปที่นี่

ช็อตคลาสสิกคือลากกล้องมุมกว้างเก็บแถวปืนใหญ่กับฉากทะเล ต้องมาเช้าตรู่หรือบ่ายแก่แสงจะเฉียงสวย ให้มิติ กลางวันแสงจ้าออกขาวจืด ใช้เลนส์ยาวจะซูมเล่นลายจารึกปืนใหญ่ได้

นกทะเลก็เป็นซับเจกยอดฮิต นกนางนวลขาเหลืองและนกกาน้ำหลายชนิดจะเกาะพักตามปืนใหญ่หรือราวกำแพง โดยเฉพาะเช้าหรือช่วงเรือประมงกลับเข้าเทียบท่า บางทีชะโงกลงไปจะเห็นนกเดินจับปูตามแอ่งน้ำใต้โขดหิน

อยากได้มุมเห็นรูปเมืองทั้งนอกและใน ก็ควรจับคู่กับ ทัวร์เดินชม Medina ของ Essaouira จะได้ทั้งภาพภายในและนอกเมดินาในครึ่งวัน

เดินทางยังไง เข้าทางไหน มีข้อควรรู้อะไรอีก?

เมดินาเอสเซาอิราเล็ก เดินเที่ยวได้รอบ จากลานหลัก Place Moulay Hassan เดินประมาณ 5–8 นาทีผ่านซอยโซคไปทางตะวันตกเฉียงเหนือ แค่เดินไปทางเสียงคลื่นหรือป้าย rampart ก็เจอแล้ว พิกัดอยู่ราว 31.514°N, -9.772°W เปิดแผนออฟไลน์ก็ตรง

เวลาเข้าแต่ละแหล่งข้อมูลไม่ตรงกัน บางที่บอก 08:30–18:00 หรือ 09:00–18:45 บางแหล่งบอกเดินชมได้ตลอดช่วงกลางวัน เพราะเป็นพื้นที่สาธารณะกลางแจ้ง ความต่างมักอยู่ที่ส่วนป้อมปิดเก็บตังค์ ถ้ามากลางวันจะไม่สับสนและไม่ควรมาเดินตอนมืดเลยเพราะลมแรงและพื้นเป็นหินโบราณขรุขระ

ทางขึ้นบนไม่เหมาะกับวีลแชร์ ต้องขึ้นบันไดหิน พื้นขรุขระ ไม่มีทางเรียบทางเลือก นักท่องเที่ยวที่ต้องการทางลาดหรือเดินไม่สะดวกควรรู้ว่าจุดชมหลักต้องขึ้นบันไดสั้นๆ จริง

จะเที่ยว Skala de la Ville ควรจัดลงทริปไหน?

Skala de la Ville เหมาะจับคู่กับแผนเดินเที่ยวรอบเช้าหรือบ่ายแก่ เริ่มที่ Place Moulay Hassan เดินขึ้นเหนือผ่านโซคไป Skala ใช้เวลาบนกำแพง 30–60 นาที แล้วต่อไปทางท่าเรือถึง ตลาดปลา แวะดูปลาสดก่อนตลาดเริ่มเก็บแผง

หากมีเวลาทั้งวัน บ่ายไปเดินเล่นต่อที่ ชายหาด Essaouira ทางใต้ ฝั่งเดียวกันกับแนวลมทะเลที่ทำให้กำแพงดูดุดัน ชายหาดนี้จึงเป็นจุดชุมนุมของเหล่าชาวไคท์ กระแสภาพระหว่างป้อมเก่ากับกีฬาทางน้ำสมัยใหม่มันตัดกันสนุกดี

ถ้าใครอยากรู้ประวัติศาสตร์เมืองเก่าลึกขึ้นอีก ลองไปต่อที่ พิพิธภัณฑ์ Mohammed Ben Abdallah ให้ข้อมูลประกอบว่าทำไมเมืองนี้ (Mogador ในอดีต) ถึงสำคัญ มีบทบาทในการค้าแอตแลนติกและต่อยอดความรู้จากการเดินกำแพงได้มาก