ถนนคนเดินเมืองเก่าภูเก็ต: ชอปเฮาส์ ศาลเจ้า และตลาดวันอาทิตย์

ถนนคนเดินเมืองเก่าภูเก็ตคืออะไร

ถนนคนเดินเมืองเก่าภูเก็ตไม่ได้หมายถึงถนนสายเดียว แต่เป็นโครงข่ายซอยและถนนในย่านประวัติศาสตร์ใจกลางอำเภอเมืองภูเก็ต พื้นที่หลักครอบคลุมถนนถลาง ถนนพังงา ถนนดีบุก ซอยโรมานี ถนนกระบี่ และถนนระนอง ซึ่งครั้งหนึ่งเคยเป็นศูนย์กลางการค้าและวัฒนธรรมของเมืองเหมืองแร่ดีบุกที่เจริญรุ่งเรือง ปัจจุบันที่นี่ยังคงเป็นหนึ่งในแหล่งรวมสถาปัตยกรรมชอปเฮาส์สไตล์จีน-โปรตุเกสที่ได้รับการอนุรักษ์ไว้ดีที่สุดในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

คำว่า 'ถนนคนเดิน' หมายถึงทั้งลักษณะทั่วไปของซอยเหล่านี้ที่เป็นมิตรกับคนเดินเท้า และตลาดถนนคนเดินวันอาทิตย์ที่จัดขึ้นบนถนนถลางเป็นประจำทุกสัปดาห์ เมื่อถนนถูกปิดอย่างเป็นทางการและเต็มไปด้วยแผงอาหาร ร้านค้าหัตถกรรม และการแสดงสด นอกจากวันอาทิตย์แล้ว ถนนส่วนใหญ่ยังคงเปิดให้มอเตอร์ไซค์และรถยนต์สัญจรได้ตามปกติ จึงไม่ใช่พื้นที่คนเดินเท้าเต็มรูปแบบทุกวัน แต่เป็นถนนที่เดินเล่นได้สบายและไม่รีบร้อน

สถาปัตยกรรม: เหตุใดถนนเหล่านี้จึงดูแตกต่าง

อาคารตามถนนถลางและถนนพังงาเป็นชอปเฮาส์สไตล์จีน-โปรตุเกส รูปแบบที่เกิดขึ้นทั่วคาบสมุทรมลายูและภาคใต้ของไทยในช่วงศตวรรษที่ 18 และ 19 เมื่อพ่อค้าชาวจีนอพยพมาตั้งรกรากในเมืองท่าของอาณานิคมอังกฤษและโปรตุเกส ชั้นล่างใช้เป็นพื้นที่ค้าขาย ครอบครัวอาศัยอยู่ชั้นบน แต่ละหลังมีหน้ากว้างน้อยแต่ลึกมาก และชั้นบนมักมีปูนปั้นลวดลายวิจิตร บานเกล็ดสีพาสเทลซีดๆ และกระเบื้องประดับที่นำเข้ามาจากโปรตุเกสและจีนตอนใต้

สิ่งที่ทำให้ภูเก็ตโดดเด่นต่างจากที่อื่นคือทางเดินห้าฟุต นั่นคือทางเดินคลุมหลังคาที่ระดับพื้นดินซึ่งทอดยาวต่อเนื่องตลอดแนวอาคาร สร้างทางเดินร่มเงาที่ใช้ได้แม้ยามฝนตก เดินผ่านทางเดินห้าฟุตบนถนนถลาง คุณจะผ่านส่วนที่ปูนสีเขียวน้ำเงินหรือสีเหลืองทองได้รับการบูรณะไว้อย่างดี สลับกับส่วนที่ยังลอกและซีดจาง เป็นปะติดปะต่อที่ยังไม่เสร็จสมบูรณ์ ซึ่งให้ความรู้สึกจริงและมีชีวิตชีวา แทนที่จะดูเหมือนสร้างขึ้นใหม่เพื่อการท่องเที่ยว

อำเภอเมืองภูเก็ตผลักดันขอรับสถานะมรดกโลก UNESCO สำหรับย่านนี้มาหลายปีแล้ว แต่ ณ เวลาที่เขียนบทความนี้ ยังคงเป็นเพียงข้อเสนอ ยังไม่ได้รับการรับรอง ถึงอย่างนั้น โครงสร้างสถาปัตยกรรมที่นี่ก็มีคุณค่าทางประวัติศาสตร์และสมควรได้รับการปกป้องโดยไม่ต้องรอตราประทับจากองค์กรใด

เดินทีละถนน: แต่ละสายมีอะไรให้เจอ

ถนนถลาง: เส้นเลือดหลักของย่าน

ถนนถลางเป็นถนนที่ถูกถ่ายรูปมากที่สุดในเมืองเก่าและเป็นจุดเริ่มต้นที่สมเหตุสมผลที่สุดสำหรับการเดินสำรวจ ชอปเฮาส์ที่นี่ได้รับการบูรณะมากที่สุด และหลายหลังกลายเป็นร้านกาแฟ เกสต์เฮาส์บูติก และร้านอาหารช่างฝีมือ ในยามเช้าคุณจะเห็นคนท้องถิ่นซื้อขนมและกาแฟโบราณอยู่เคียงข้างนักท่องเที่ยวที่เงยหน้าถ่ายรูปตึก ไม่เงียบสงัดนัก แต่ก็ไม่แออัดจนเกินไป เป็นพื้นที่กลางๆ ที่เดินสบาย

คืนวันอาทิตย์ ถนนถลางแปรโฉมไปเลย ผู้ค้าเริ่มตั้งแผงตั้งแต่บ่ายแก่ๆ และพอเย็นย่ำถนนก็เต็มไปด้วยแผงอาหาร ทั้งสะเต๊ะย่าง ขนมจีน กะหรี่ปั๊บ และไอศกรีมมะพร้าวสด ช่างฝีมือท้องถิ่นขายเครื่องประดับทำมือ ผ้าบาติก และของวาดลายต่างๆ ปลายถนนมักมีเวทีเล็กๆ สำหรับดนตรีไทยหรือการแสดงของโรงเรียน บรรยากาศผ่อนคลายและเหมาะสำหรับครอบครัว ไม่มีพ่อค้าเร่หรือเสียงดังแบบตลาดกลางคืนป่าตองเลย

ซอยโรมานี: 125 เมตรแห่งประวัติศาสตร์

ซอยโรมานีเป็นซอยยาว 125 เมตรแยกออกจากถนนถลาง มีประวัติศาสตร์ที่ซับซ้อน ครั้งหนึ่งเคยเป็นย่านโคมแดงของเมืองภูเก็ตในยุคเหมืองแร่ดีบุก และอาคารที่นี่ถือเป็นอาคารที่เก่าแก่และมีเอกลักษณ์ที่สุดในเมืองเก่า ปัจจุบันซอยนี้กลายเป็นที่รวมของร้านกาแฟ บาร์เล็กๆ และพื้นที่ศิลปะ แต่ความแคบของซอย ขนาดของอาคาร และบรรยากาศแบบตรอกหลังบ้านที่รู้สึกเป็นส่วนตัวนั้นยังคงอยู่ครบ

ช่างภาพมักชอบซอยนี้เป็นพิเศษตอนเช้า เมื่อแสงแดดมุมต่ำส่องเข้ามาจากปากซอยด้านถนนถลางและตกกระทบผนังสีพาสเทล กำแพงของซอยนี้ปกคลุมด้วยจิตรกรรมฝาผนังที่วาดภาพชีวิตภูเก็ตในอดีต ทำให้ซอยสั้นๆ นี้มีความหนาแน่นทางสายตาที่ดึงดูดความสนใจได้นานกว่าที่ระยะทางจะบอก

โอเอซิส ถลาง: ทางเดินคลุมหลังคา

โอเอซิส ถลาง คือทางเดินปรับอากาศยาว 150 เมตรที่เชื่อมต่อถนนถลางกับถนนดีบุก เปิดทุกวันตั้งแต่ 10.00–20.00 น. ด้านในทำหน้าที่เป็นมินิมอลล์บูติกที่มีแบรนด์แฟชั่นท้องถิ่น ร้านของที่ระลึก และร้านกาแฟสองสามเจ้า มีประโยชน์มากในช่วงเที่ยงเมื่อแดดจ้าจนทนไม่ไหว และถือเป็นหนึ่งในสิ่งก่อสร้างสมัยใหม่ไม่กี่อย่างในเมืองเก่าที่ดูไม่แปลกแยก ส่วนหนึ่งเพราะมันซ่อนตัวอยู่ในแนวชอปเฮาส์ ไม่ได้สร้างขึ้นมาอย่างโดดๆ

ศาลเจ้า: มิติทางศาสนาที่ซ่อนอยู่ทุกมุมถนน

ศาลเจ้าจีนแบบเต๋าและพุทธกระจายอยู่ทั่วเมืองเก่า มักซ่อนอยู่ระหว่างชอปเฮาส์หรืออยู่ในลานเล็กๆ ที่อาจเดินผ่านไปโดยไม่สังเกต สองแห่งที่ควรแวะเป็นพิเศษ ได้แก่ ศาลเจ้ากวางตุ้ง ซึ่งสร้างมาตั้งแต่ปี 2432 ตั้งอยู่ที่ปลายลานแคบที่เข้าถึงได้ผ่านซุ้มประตูบนถนนพังงา ด้านในมีควันธูปลอยขึ้นอย่างต่อเนื่องจากกระถางหน้าเทพเจ้าปิดทอง บรรยากาศมืดอบอวลตัดกับแสงสว่างภายนอกทำให้รู้สึกเหมือนออกห่างจากถนนไปเลย

ศาลเจ้าแซมซำ ที่ก่อตั้งในปี 2396 เป็นหนึ่งในศาลเจ้าที่เก่าแก่ที่สุดในย่านนี้ และดึงดูดคนท้องถิ่นมาสักการะมากกว่านักท่องเที่ยว ซึ่งส่งผลต่อบรรยากาศอย่างมาก จะพบว่าที่นี่เงียบกว่า มีป้ายบอกทางน้อยกว่า และเห็นชัดว่ายังใช้งานอยู่ทุกวัน ศาลเจ้าจุ้ยตุ่ย ที่อยู่ใกล้ๆ บนถนนระนองนั้นใหญ่กว่าและเป็นที่รู้จักมากกว่า โดยเฉพาะในช่วงงานกินเจ แต่ศาลเจ้าเล็กๆ ที่กระจัดกระจายอยู่ตามถนนในเมืองเก่าให้ภาพที่ใกล้ชิดกว่าของวิธีที่ชาวภูเก็ตเชื้อสายจีนใช้ชีวิตกับความเชื่อทางศาสนาในแต่ละวัน

เลือกเวลาให้ดี: ย่านนี้เปลี่ยนไปตามช่วงเวลา

ตอนเช้าตรู่ ประมาณ 7–9 โมงเช้า คือช่วงที่เมืองเก่าเงียบสงบและมีบรรยากาศดีที่สุด ร้านอบขนมเปิด ร้านกาแฟโบราณเสิร์ฟโกปี (กาแฟภาคใต้เข้มข้นใส่นมข้นหวาน) และแสงอ่อนนุ่มเหมาะสำหรับถ่ายรูป อากาศหอมกรุ่นด้วยกลิ่นขนมปังสด ลีลาวดีจากกระถางหน้าประตู และควันธูปจากศาลเจ้าที่เพิ่งจุด คนเดินเท้าน้อยมาก ยืนกลางถนนถลางถ่ายรูปได้สบายโดยไม่รบกวนใคร

ระหว่าง 11 โมงถึงบ่าย 2 แดดแรงขึ้นและนักท่องเที่ยวจากหาดเริ่มทยอยมา เป็นช่วงที่คุ้มค่าน้อยที่สุด เว้นแต่จะเดินอยู่ใต้ทางเดินห้าฟุตหรือแวะพักในโอเอซิส ถลาง นักเดินทางส่วนใหญ่จะพักทานมื้อกลางวันยาวๆ ในช่วงนี้

บ่ายแก่ๆ ตั้งแต่ราวๆ 4 โมงเย็น แสงเปลี่ยน ความร้อนลดลง ร้านกาแฟริมถนนเริ่มเต็ม และวันอาทิตย์ตลาดเริ่มตั้งแผง ชั่วโมงทองก่อนพระอาทิตย์ตกเป็นเวลาที่ดีที่สุดสำหรับถ่ายรูปอาคาร โดยเฉพาะบนถนนพังงาที่อาคารหันหน้าไปทางทิศตะวันตก พอถึง 4 ทุ่มคืนวันอาทิตย์ ตลาดถนนคนเดินคึกคักเต็มที่และทั้งย่านรู้สึกมีชีวิตชีวาจริงๆ

ถ้าไม่ได้มาวันอาทิตย์ เมืองเก่าก็ยังคุ้มค่าสองถึงสามชั่วโมง ลองจับคู่กับการไปเยี่ยม วัดฉลอง ตอนเช้าแล้วตามด้วยเมืองเก่าตอนบ่าย หรือแวะ ตลาดวีคเอนด์ภูเก็ต หากเวลาเอื้ออำนวย

กินและดื่มในย่านเมืองเก่า

เมืองเก่าพัฒนาวัฒนธรรมอาหารที่ลึกกว่าแค่เมนูนักท่องเที่ยวมาก นอกจากอาหารไทยและจีน-ไทยแล้ว ยังมีคาเฟ่ที่เสิร์ฟกาแฟดริปซิงเกิลออริจิ้นจริงๆ ร้านอบขนมที่ทำโรตีและกะหรี่ปั๊บสไตล์ภูเก็ต และร้านเล็กๆ ที่เสิร์ฟหมี่หกเกี้ยน (บะหมี่เหลืองเส้นหนา) และโอเตาว์ (หอยนางรมทอดแป้งเผือก) ทั้งสองอย่างล้วนมีรากฐานจากวัฒนธรรมผู้อพยพชาวจีนอย่างชัดเจน

เมืองเก่ายังเป็นหนึ่งในพื้นที่ที่ดีที่สุดในภูเก็ตสำหรับมื้อเย็นที่ห่างจากฝูงชนนักท่องเที่ยว สำหรับภาพรวมของที่กินในภูเก็ต สามารถดูได้ที่ คู่มือร้านอาหารภูเก็ต ซึ่งรวบรวมตัวเลือกทั่วทั้งเกาะ

ข้อมูลเชิงปฏิบัติสำหรับการเยี่ยมชม

ย่านใจกลางทั้งหมดเดินได้ภายใน 30 นาทีถ้าเดินเร็ว แต่นั่นไม่ใช่วิธีที่ถูก ควรตั้งงบเวลาอย่างน้อย 90 นาทีสำหรับเดินเล่นและถ่ายรูปในวันธรรมดา และอาจใช้ทั้งคืนถ้ามาวันอาทิตย์เพื่อตลาด ใส่รองเท้าที่ถอดง่ายสำหรับการเข้าศาลเจ้า และพกถุงเล็กสำหรับของที่ซื้อจากตลาด

ที่จอดรถในเมืองเก่ามีจำกัดและระบบถนนทางเดียวทำให้ขับรถลำบากมาก Grab คือวิธีที่สะดวกที่สุดในการเดินทางมาและกลับ จุดลงรถบนถนนระนองหรือถนนพังงาอยู่ห่างจากถนนหลักไม่ถึงนาที

ทางเดินห้าฟุตให้ร่มเงาได้ดี แต่บางจุดพื้นไม่เรียบและมีธรณีประตูสูงระหว่างอาคาร ผู้ใช้รถเข็นหรือผลักรถเข็นเด็กจะพบว่าเดินได้แต่บางช่วงไม่สะดวกนัก โอเอซิส ถลาง เป็นช่วงที่สะดวกที่สุดตลอดเส้นทาง

เมืองเก่าตั้งอยู่ทางฝั่งตะวันออกของเกาะ ห่างจากแถบหาด ถ้าการเดินทางในภูเก็ตจากหาดฝั่งตะวันตก ให้คำนวณเวลาเดินทางเพิ่มอีก 30 ถึง 60 นาทีขึ้นอยู่กับจุดเริ่มต้น

ใครที่อาจไม่เหมาะกับที่นี่

นักท่องเที่ยวที่มาภูเก็ตเพื่อชายหาดและกิจกรรมทางน้ำโดยเฉพาะอาจพบว่าการแบ่งเวลาครึ่งวันมาเมืองเก่าเป็นเรื่องยากจะตัดสินใจ โดยเฉพาะถ้าพักอยู่ฝั่งตะวันตก เมืองเก่าไม่มีการว่ายน้ำ ทริปเรือ หรือไนท์ไลฟ์ในแบบที่ทุกคนรู้จัก และถ้ามีเวลาแค่สองสามวันและอยากได้ชายหาดเต็มๆ ย่านนี้ก็แย่งเวลากันโดยตรง นอกจากนี้ที่นี่ไม่ใช่แหล่งท่องเที่ยวที่โอ่อ่าหรือตื่นตาตื่นใจ ไม่มีจุดชมวิวสักจุดหรือสิ่งก่อสร้างเด่นเพียงอย่างเดียว ความน่าสนใจสะสมมาจากพื้นผิวและรายละเอียด ไม่ใช่ความตื่นเต้นแบบฉับพลัน

ในทำนองเดียวกัน คนที่คาดหวังบรรยากาศของ ถนนบางลา หรือตลาดกลางคืนขนาดใหญ่ที่จัดอย่างเป็นระบบ จะพบว่าเมืองเก่าเรียบเงียบกว่าที่คิด แต่สำหรับนักท่องเที่ยวหลายคน นั่นแหละคือเสน่ห์ที่แท้จริงของที่นี่