พระราชวังต้องห้าม (พิพิธภัณฑ์พระราชวัง): คู่มือเที่ยวครบทุกจุด

พระราชวังต้องห้ามคืออะไรจริงๆ

พระราชวังต้องห้าม หรือพิพิธภัณฑ์พระราชวัง (故宫博物院, Gùgōng Bówùyuàn) คือกลุ่มอาคารมีกำแพงล้อมรอบ 72 เฮกตาร์ ตั้งอยู่ใจกลางกรุงปักกิ่ง เคยเป็นพระราชวังของจักรพรรดิถึง 24 พระองค์ สมัยหมิง 14 พระองค์ และชิงอีก 10 พระองค์ ต่อเนื่องกันถึง 505 ปี ตั้งแต่ปี 1420 จนจักรพรรดิผู่อีสละราชสมบัติในปี 1912 ยูเนสโกยกให้เป็นมรดกโลก ซึ่งถ้านับตามพิพิธภัณฑ์เอง ทั้งกลุ่มประกอบด้วยห้องประมาณ 9,000 ห้องในอาคารราว 980 หลัง ความอลังการแบบนี้ดูจากถนนแทบไม่รู้สึกเลยจริงๆ

การก่อสร้างเริ่มต้นปี 1406 ในสมัยจักรพรรดิหมิง จูตี้ ซึ่งย้ายเมืองหลวงจากนานกิงขึ้นมาปักกิ่ง พระราชวังเสร็จสมบูรณ์ปี 1420 ใช้แรงงานและช่างฝีมือจากทั่วจีนเป็นแสนๆ การเลือกวัสดุก็เล่าเรื่องได้: หินอ่อนขาวจากเหมืองใกล้ปักกิ่ง ไม้จากป่าเสฉวนและยูนนาน กระเบื้องหลังคาเคลือบเหลืองทองเผาจากตอนใต้ของเมือง สีหลังคาอบอุ่นที่เห็นชัดจากสวนจิ่งซานไม่ใช่แค่แต่งสวย แต่เป็นเอกสิทธิ์ของจักรพรรดิ เพราะสีเหลืองคือสีประจำองค์

เข้าทางประตูอู่เหมิน

จุดเข้าหลักของนักท่องเที่ยวคือประตูอู่เหมิน (午门, Wǔmén) มาทางจัตุรัสเทียนอันเหมิน ข้ามสะพานสุวรรณและน้ำทองก่อนถึง ตัวประตูอู่เหมินถือว่าใหญ่และสำคัญที่สุดในสี่ประตูของพระราชวัง รูปแบบสถาปัตยกรรมมีห้าศาลาซ้อนดูเหมือนแขนสองข้างกางต้อนรับอย่างสง่างาม พอยืนใกล้ๆ จะเห็นฐานกำแพงแดงสูงประมาณสิบเมตร วางอาคารหลังคาเหลืองเต็มชั้นข้างบน งานดีไซน์แบบนี้จงใจสื่อถึงอำนาจสมบูรณ์ของจักรพรรดิ แม้ยังไม่ข้ามธรณี

คิวตรงประตูอู่เหมินจริงๆ เดินค่อนข้างเร็ว แต่ด่านความปลอดภัยก่อนเข้าจะช้ากว่า กระเป๋าต้อง X-ray ทั้งหมด วันที่คนแน่นอาจเสียเวลาตรงนี้ 15–20 นาที เข้าข้างในจะพบลานธงหินขนาดมหึมา โดนแดดยามเช้าช่วงต้นฤดูร้อนถึงขั้นเกิดคลื่นร้อนเลยก็มี ข้างในสุดจะเห็นท้องพระโรงใหญ่ไท่เหอเตี้ยน (太和殿) ตั้งตระหง่านบนฐานหินสามชั้น ระเบียงหลังคามีรูปปั้นเซรามิครายเรียงตามลำดับชั้นสถานะ ยิ่งปั้นเยอะยิ่งสูงสุด ไท่เหอเตี้ยนมี 10 ตัว คือมากที่สุดตามธรรมเนียม

ลานหน้า: เวทีพิธีราชวงศ์สุดอลัง

ครึ่งใต้ของพระราชวังหรือโซนลานนอก เป็นพื้นที่พิธีการสำคัญ มีอาคารใหญ่สามหลังหยั่งลงบนแกนเหนือ–ใต้ ได้แก่ ไท่เหอเตี้ยน (太和殿), จงเหอเตี้ยน (中和殿) และเป่าเหอเตี้ยน (保和殿) ไท่เหอเตี้ยนเป็นสิ่งปลูกสร้างไม้ที่ใหญ่สุดในจีน ใช้จัดงานราชพิธีใหญ่ทั้งขึ้นครองราชย์ เทศกาลหลัก หรือฉลองชัยสงคราม ภายในค่อนข้างมืด แม้กลางวันเสาไม้หนานหมู่แลคเกอร์แดงเข้มเรียงกรอบบัลลังก์ทองไกลใต้ฝ้าเพดานสลักทองกับลายเมฆ

คนส่วนใหญ่แห่เดินเข้าแต่ทางแกนกลาง พื้นที่ข้างทางและหอแสดงนิทรรศการจึงคนบางกว่าเยอะ หอเหออู๋ทางตะวันตกกับเหอเวินทางตะวันออก ปัจจุบันเป็นพื้นที่แสดงงานหมุนเวียนของพิพิธภัณฑ์ เช่น งานเขียนพู่กัน สำริด เซรามิก และภาพวาดจากทั่วประวัติศาสตร์จีนกว่า 2,000 ปี เป็นมุมที่เงียบและคุ้มค่าที่สุดของพระราชวัง

โซนใน: ที่พำนักจริงของจักรพรรดิ

ข้ามประตูเฉียนชิงเหมิน (乾清门) บรรยากาศจะเปลี่ยนเป็นส่วนตัวมากขึ้น แม้ยังเป็นระบบชั้นเชิงสังคมอยู่ พระตำหนักเฉียนชิงกง (乾清宫) เคยเป็นที่ประทับของจักรพรรดิ แล้วกลายเป็นห้องรับแขกต่อมา หอเจียวไท่เตี้ยน (交泰殿) เก็บตราประทับราชวงศ์ พระตำหนักคุนหนิงกง (坤宁宫) เป็นที่ประทับของฮองเฮา สมัยราชวงศ์ชิงนี่คือพื้นที่ประกอบพิธีกรรมชามาน เช่น ฆ่าสัตว์เครื่องบวงสรวงในห้องนอก ส่วนห้องวิวาห์จักรพรรดิอยู่ทางทิศตะวันออก เตี้ยและแคบ ของตกแต่งดั้งเดิม โซฟา เฟอร์นิเจอร์ไม้เคลือบแดงพร้อมทองยังอยู่ครบ เป็นมุมที่ทั้งส่วนตัวและแปลกตาที่สุด

ตะวันออกและตะวันตกของแนวแกนมีพระตำหนักตะวันออก 6 กับตะวันตก 6 สร้างเป็นกริดตึกเล็กๆ กับลานบ้านที่ให้สนมพัก รายละเอียดตกแต่งแปรผันกันไป อาจมีฉากกระเบื้องหรือไม้คนละแบบ ตำหนักตะวันตกปัจจุบันมีห้องสมบัติจัดแสดงหยก ภาชนะทอง มงกุฎเพชร และหอนาฬิกาที่รวบรวมของสะสมซื้อต่อโดยจักรพรรดิราชวงศ์ชิงผ่านมิชชันนารีเยซูอิตและพ่อค้าชาวยุโรป หอนาฬิกานี่เองที่หลายคนชมแล้วติดใจที่สุด (ถ้าหาทางไปเจอ!)

หากสนใจศิลปวัตถุในพิพิธภัณฑ์จริงจัง ไม่ใช่แค่ชื่นชมสถาปัตย์ แนะนำอ่านคู่มือพิพิธภัณฑ์ที่ดีที่สุดในปักกิ่ง ก่อนเดินทาง ซึ่งเล่าไว้ว่าพิพิธภัณฑ์พระราชวังเชื่อมโยงกับแวดวงวัฒนธรรมปักกิ่งอย่างไร

เวลาของวัน คนแน่น ฤดูกาล

มาถึงก่อนหรือ 08:30 ตรงจะเห็นความต่างทันที ชั่วโมงแรกหลังเปิด ลานนอกยังเย็น แสงยังทิศต่ำ กลุ่มทัวร์ที่ปกติแน่นมากตอนสายยังไม่ไหลเป็นแม่น้ำมนุษย์ออกมา เดินสายกลางสุดได้โล่งๆ พอ 10:30 วันเสาร์ตุลาคม ทางเดินหลักจากอู่เหมินจนถึงสวนท้ายวังแทบขยับไม่ได้ แต่ถ้ามาวันอังคารพฤศจิกายน 08:45 จะมีช่วงที่วังค่อนข้างเงียบ เย็นเป็นน้ำแข็ง หินแห้งกลิ่นชัด มองเห็นลานว่างใหญ่สุดดีมาก

ฤดูใบไม้ผลิ (เม.ย.–พ.ค.) กับใบไม้ร่วง (ก.ย.–ต.ค.) เดินเที่ยวสบายสุด หน้าร้อนคือร้อนชื้นและคนเยอะจัด ลานกลางโล่ง แดดสะท้อนหินจ้าสุดๆ หน้าหนาวอุณหภูมิติดลบแทบทุกวันแต่คนจะบาง ต้นไม้ไร้ใบ ฮิมะโปรยบางๆ บนหลังคาเหลือง แสงสวยมากจนตากล้องหลายคนมาตามเก็บภาพโดยเฉพาะ ขอให้เตรียมเสื้อกันหนาวดีๆ และเช็กอากาศล่วงหน้า พระราชวังไม่มีแนวบังลมเลย

ถ้าต้องวางแผนเที่ยวปักกิ่งตามฤดูกาลโดยละเอียด ดูช่วงเวลาที่ดีที่สุดในการเยือนปักกิ่ง ที่จะมีข้อมูลอุณหภูมิ ฝน และผลกระทบวันหยุดต่อความหนาแน่นคน

ถ่ายรูป เที่ยวกลุ่มพิเศษ และข้อมูลที่ควรรู้

ถ่ายภาพได้เกือบทุกจุด เขตโล่งและในหอแสดงนิทรรศการส่วนใหญ่ ห้ามใช้ขาตั้งกล้องในอาคาร จุดถ่ายภาพสวยที่สูงสุดคือระเบียงเหนือประตูอู่เหมิน และที่สวนจิ่งซานทางเหนือ จะได้มุมโปรยอดนิยมเห็นทั้งวังยาวไปถึงภูเขาหมื่นน้ำพุ ช่วงเช้าตรู่ โดยเฉพาะฤดูใบไม้ร่วงหรือหนาว จะแสงดีที่สุด

คู่มือถ่ายภาพปักกิ่ง จะลงรายละเอียดจุดต่างๆ มุมแสงแต่ละช่วงเวลาและทางเข้า–ทางออกแนะนำเอาไว้ครบ

เรื่องการเข้าถึง: ผู้ถือเอกสารรับรองความพิการเข้าได้ฟรี เว็บไซต์บัตรเข้าชมไม่ได้ระบุว่าทางเดินทั้งหมดในวังปรับระดับเรียบร้อยแล้วหรือไม่ เพราะมีบันไดข้ามชั้น ธรณีสูงและพื้นหินขรุขระ ใครที่ต้องการความช่วยเหลือเฉพาะด้านควรติดต่อพิพิธภัณฑ์ล่วงหน้าก่อนวางแผน รถเข็นเด็กและวีลแชร์ใช้ได้ตามแกนหลักกับลานกว้าง แต่ซอกซ้ายขวาหรือศาลาย่อยจะลำบาก

ภายในพระราชวังมีโซนอาหารและที่พักเหนื่อยหลายจุด มีคาเฟ่ริมคูน้ำทางตะวันออกซึ่งคนไม่เยอะเท่ากลางๆ ห้องน้ำกระจายอยู่ทั่ว โซนใกล้ไท่เหอเตี้ยนแถวนั้นช่วงสายคิวจะยาวมาก รองเท้าเดินสะดวก พื้นราบสำคัญมาก เพราะเดินหลายกิโลบนหินและทางขรุขระตลอด

การเดินทางและการจองบัตร

ทางรถไฟฟ้าที่ง่ายสุดคือสาย 1 ไปสถานีเทียนอันเหมินตะวันออก (天安门东) เพื่อเข้าทางหลัก เดินขึ้นเหนือผ่านประตูเทียนอันเหมินกับลานใหญ่จะถึงประตูอู่เหมิน ส่วนสถานีเทียนอันเหมินตะวันตกก็อยู่สายเดียวกัน แต่จะออกมาด้านตะวันตกของจัตุรัสเทียนอันเหมิน เดินจากสองสถานีถึงประตูอู่เหมินราว 10–15 นาที ถ้าวันคิวยาวหรือมีจุดตรวจความปลอดภัยอาจใช้เวลานานขึ้น แท็กซี่หรือ DiDi สามารถส่งหน้าถนนฉางอันที่อยู่ขอบด้านใต้พระราชวัง

บัตรเข้าชมซื้อได้แค่ทางเว็บไซต์ทางการของพิพิธภัณฑ์หรือแพลตฟอร์มจองอย่างเป็นทางการเท่านั้น ต้องแสดงหลักฐานยืนยันทางมือถือกับบัตรประจำตัว (คนต่างชาติใช้พาสปอร์ตจองและเข้างาน) เด็กอายุไม่เกิน 6 ปีเข้าฟรี ผู้สูงวัยอายุ 60 ปีขึ้นไปที่เข้าเกณฑ์จ่ายครึ่งราคา นักเรียนที่เข้าเงื่อนไขเหลือ 20 หยวน บัตรเสริมสำหรับหอสมบัติและหอนาฬิกา (จุดละ 10 หยวน) แนะนำซื้อพร้อมกัน

สำหรับใครที่อยากดูขั้นตอนการจองบัตรละเอียด พร้อมแนะนำใช้งานเว็บไซต์ทางการเวอร์ชั่นชาวต่างชาติ ลองดูคู่มือจองตั๋ว Forbidden City ที่อธิบายวิธีจองละเอียดครบถ้วน

สมคำร่ำลือไหม?

พระราชวังต้องห้ามนี่ไม่ใช่ของที่เขาโม้เกินจริงนะครับ มันคือหนึ่งในแหล่งประวัติศาสตร์และสถาปัตยกรรมชั้นหัวกะทิของโลก ขนาด ความงามที่เชื่อมโยงกันทั้งคอมเพล็กซ์ และคลังสะสมของพิพิธภัณฑ์ ล้วนเหนือกว่าสถานที่มรดกโลกส่วนใหญ่ แต่ถ้าอยากได้ประสบการณ์ดี แนะนำอย่ามาช่วงเที่ยงวันหยุดฤดูร้อน คนแน่นมากจนเหมือนโดนไหลตามคิวใหญ่ ให้อยู่ซอกข้างหรือหอจัดแสดง ใช้เวลาเดินชมดีกว่ากวาดเหนือ–ใต้รวดเดียว

ถ้าต้องการทั้งประวัติศาสตร์และสถาปัตย์แต่ไม่อยากเจอฝูงชน แนะนำชมเช้าตรู่วันธรรมดาช่วงคนน้อยกว่า ใครไม่ถนัดเดินไกลหรือเดินพิพิธภัณฑ์ขนาดใหญ่ ตรวจสอบแผนการเดินดีๆ เพราะที่นี่ต้องใช้แรงเยอะมาก (พื้นหินสลับสูงต่ำ) ใครมีเวลาจำกัด เลือกเจาะเฉพาะ 2–3 โซนก็ได้เช่น ไท่เหอเตี้ยน ห้องสมบัติ หรือสวนท้ายวัง แทนที่จะวิ่งครบแกน

ถ้ามีเวลาแค่ไม่กี่วันในปักกิ่ง แนะนำดูแผนการเที่ยวปักกิ่ง 3 วัน และคู่มือปักกิ่งสำหรับผู้มาครั้งแรก จะช่วยจัดทริปวางแผนเที่ยวพระราชวังต้องห้ามรวมกับแลนด์มาร์กอื่นๆ ใกล้เคียงอย่างเทียนอันเหมินและสวนจิ่งซานให้มีประสิทธิภาพสุด