Arnold Arboretum: พิพิธภัณฑ์มีชีวิตแห่งต้นไม้และพุ่มไม้ของบอสตัน

Arnold Arboretum คืออะไร?

Arnold Arboretum ของมหาวิทยาลัย Harvard เป็นสวนพฤกษศาสตร์สาธารณะขนาด 281 เอเคอร์ที่ Jamaica Plain, Boston เปิดทุกวันตั้งแต่พระอาทิตย์ขึ้นถึงพระอาทิตย์ตกโดยไม่เสียค่าเข้า ก่อตั้งเมื่อปี 1872 ด้วยทุนของ James Arnold พ่อค้าชาว New Bedford ถือเป็นสวนพฤกษศาสตร์แห่งแรกในอเมริกาเหนือ ดูแลโดยคณะศิลปศาสตร์และวิทยาศาสตร์ของ Harvard ที่นี่มีพืชในคอลเลกชันกว่า 15,000 ต้น แต่ละต้นจะมีป้ายชื่อแสดงชนิดสายพันธุ์และรายละเอียดที่มาชัดเจน สวนแห่งนี้ไม่ใช่แค่สวนเดินเล่นธรรมดา แต่ยังเป็นศูนย์วิจัย ฐานอนุรักษ์พันธุ์พืช และเป็นหนึ่งในประสบการณ์การเดินสวนกลางแจ้งฟรีที่ประทับใจที่สุดในนิวอิงแลนด์

สวนแห่งนี้ตั้งอยู่ริมตะวันตกของ Emerald Necklace โปรเจกต์เส้นทางสวนที่ Frederick Law Olmsted วางไว้พาดผ่านตั้งแต่ Boston Common ยาวต่อไปถึง Brookline และ Jamaica Plain โดยตัว Olmsted เองก็มีส่วนออกแบบภูมิทัศน์ของที่นี่ในยุค 1880 จึงจะเห็นได้ว่าระบบถนนและทางเดินถูกวางไว้ตามภูมิประเทศ ไม่ฝืนสภาพเนินธรรมชาติ ขณะเดินชมจะเห็นเนินหญ้าเปลี่ยนผ่านเป็นโซนต้นไม้หนาแน่นอย่างเป็นขั้นเป็นตอน ดูเหมือนตั้งใจมากกว่าบังเอิญ

ไฮไลต์คอลเลกชันต้นไม้ในสวน

กลุ่มพันธุ์ไม้ในสวนจัดเรียงตามลำดับอนุกรมวิธาน ข้างประตู Arborway จะเจอแนวต้นไลแลคเรียงสองฝั่งเนิน จุดนี้หนาแน่นสุดช่วงต้นถึงกลางพฤษภาคม เพราะมีไลแลคหลายสิบสายพันธุ์ผลิบานพร้อมกัน กลิ่นหอมหวานชื่นจนเกือบรู้สึกเวียนหัว งาน Lilac Sunday ที่จัดทุกพฤษภาคมก็มีคนมาร่วมเยอะสุดนับหมื่นคน ถ้าไม่ชอบคนแน่นให้มาก่อน 8 โมงหรือเลือกมาเดินวันธรรมดา

ถัดเข้ามาด้านในเส้น Bussey Hill จะเจอโซนต้นสน พุ่มเขียวสูงตั้งตระหง่านเต็มเนิน ได้กลิ่นสนกับดินชื้นหลังฝน จุดยอด Bussey Hill สูงราว 240 ฟุต เป็นจุดชมวิวบอสตันฝั่งเหนือที่เห็นทิวทัศน์กรุงแบบเปิดโล่ง หายากในเมืองที่ได้มุมนี้กลางธรรมชาติ

คอลเลกชันบอนไซและเพ็นจิ่งจะอยู่ที่โรงเรือน Case Estates ด้านนอก ส่วนนอกนั้น โซนเส้นทางจีนแถบ Peters Hill จะปลูกต้นไม้ที่เก็บมาจากการสำรวจในเอเชียยุคปลายศตวรรษที่ 19–ต้นศตวรรษที่ 20 ที่นี่มีประวัติศาสตร์ลึกกับภารกิจสำรวจพันธุ์ไม้จากจีนและญี่ปุ่น ปรากฏในรายละเอียดพืชเฉพาะกลุ่มที่ปลูกไว้

ประสบการณ์แต่ละฤดูต่างกันยังไง

ฤดูใบไม้ผลิเป็นไฮไลต์เด็ดสุด ดอกแมกโนเลียเริ่มบานปลายมีนาคมต่อเนื่องถึงเมษายน ออกดอกขนาดใหญ่สีสดบนกิ่งเปลือย ยังไม่ใบ ทำให้ภาพดูเหมือนโชว์ใหญ่ มุมถ่ายรูปยอดฮิตคือใกล้ Hunnewell ที่รวมแมกโนเลียหลากชนิด กล้องเลนส์ยาวมาตั้งแต่เช้า สายกลางเมษายน ดอกแอปเปิล เชอร์รี่ และเซอร์วิสบีรี่ จะเรียงกันเปลี่ยนสี สภาพอากาศแบบนี้จะกินเวลาราว 6–8 สัปดาห์ หมายความว่าไม่ว่าจะมาเมื่อไหร่ช่วงปลายมีนาคมถึงปลายพฤษภาคม ก็มีบางกลุ่มไม้บานสูงสุดเสมอ

เข้าสู่หน้าร้อน บรรยากาศสวนจะเขียวสดร่มรื่น หลบความร้อนในเมืองได้ดี ทางเดินหลักต้นไม้บังแสงแดดทำให้อุณหภูมิต่างจากริมถนนรอบๆ อย่างชัดเจน คอลเลกชันกุหลาบและ Evodia เกาหลีจะออกดอกช่วงกรกฎาคมถึงสิงหาคม โดยรวมแล้วเดินสบายคนบาง เสียงนกเยอะ เดินยาวๆ สิบกว่านาทีก็ยังไม่เจอใคร เหมาะกับสายสังเกต ไม่เน้นถ่ายภาพ

ฤดูใบไม้ร่วงมาในช่วงกลางตุลาคมถึงต้นพฤศจิกายน สีสันเห็นชัดทุกปีแต่ระยะเวลาจะเปลี่ยนตามอากาศ กลุ่มเมเปิล โอ๊ก และทูเปโลจะเปลี่ยนสีทีละกลุ่มไม่พร้อมกัน ยืดระยะเวลาใบไม้เปลี่ยนสีออกหลายสัปดาห์ ถ้าอยากรู้จังหวะที่เหมาะสุด ฤดูนี้มีอธิบายใน คู่มือบอสตันในฤดูใบไม้ร่วง ส่วนฤดูหนาว ที่นี่มีเสน่ห์กว่าที่คิด เพราะโครงกิ่งของต้นไม้ใหญ่ดูเด่นชัด ไม่มีใบบดบัง ได้เห็นสถาปัตยกรรมของต้นไม้แบบเต็มๆ ซึ่งเอาใจสายพืชพันธุ์ไม้ตัวจริง

วิธีเดินทางและเดินในสวน

ทางสะดวกที่สุดคือรถไฟฟ้า MBTA สาย Orange Line ลงสถานี Forest Hills เดินต่อ 5–10 นาทีถึงประตู South Street หรือ 10–15 นาทีถึงประตู Arborway หลัก จากตัวเมือง ขึ้น Orange Line ใช้ประมาณ 20 นาทีจาก Downtown Crossing รถเมล์ MBTA หลายสายก็จอดใกล้ทางเข้าหลัก มีที่จอดรถฟรีริม Arborway, Flora Way และ Walter Street แต่วัน Lilac Sunday หรือเสาร์-อาทิตย์ฤดูใบไม้ผลิ ที่จอดเต็มไว แนะนำใช้ขนส่งสาธารณะจะดีกว่า

สามารถปั่นจักรยานเข้าได้เช่นกัน เส้นทางจักรยาน Emerald Necklace เชื่อมตรงไป Jamaica Pond ทางเหนือ ถ้าเที่ยวสวนและ Jamaica Pond ในทริปเดียวก็จะได้เดินวนครึ่งวันครบสองส่วนเด่นของ Emerald Necklace โดยไม่ต้องใช้ขนส่งสาธารณะ

ถนนภายในสวนเป็นทางลาดยางและส่วนมากจะค่อยๆ เอียง เหมาะสำหรับรถเข็นเด็กหรืออุปกรณ์ช่วยเดิน Harvard มีบริการให้คำแนะนำเส้นทางอำนวยความสะดวก หรือถามเจ้าหน้าที่ศูนย์บริการก่อนได้ เส้นทางย่อยที่ขึ้นเนินอย่าง Bussey Hill หรือ Peters Hill จะไม่ปูพื้นและแฉะได้หลังฝนตก ถ้ามาหน้าฝนหรือฤดูอื่นนอกจากหน้าร้อน ควรเตรียมรองเท้ากันน้ำไปด้วย

แง่มุมประวัติศาสตร์และวิทยาศาสตร์

สวนถูกก่อตั้งเมื่อปี 1872 และในปี 1882 Harvard ทำข้อตกลงเช่าพื้นที่จากเมืองบอสตัน 1,000 ปี แลกกับการดูแลเป็นสวนสาธารณะฟรีจนถึงปัจจุบัน นี่เป็นเหตุผลที่เข้าฟรีและสวนถือเป็นส่วนหนึ่งของระบบสวนบอสตัน แต่จัดการแบบสถาบันวิทยาศาสตร์ ผู้อำนวยการคนแรก Charles Sprague Sargent รับตำแหน่งตั้งแต่ปี 1873–1927 พาโครงการสำรวจพันธุ์ไม้ร่วมกับนักสำรวจสำคัญอย่าง Ernest Henry Wilson จนได้นำพันธุ์ไม้จากจีนและญี่ปุ่นเข้ามานับร้อยชนิด

ทุกต้นในคอลเลกชันจะมีป้ายระบุหมายเลขและข้อมูลที่มาชัดเจน เช่น ไปเก็บจากที่ไหน ใครเป็นคนเก็บ บ้านไหน ปีไหน การบันทึกระดับนี้หาได้ยากในสวนสาธารณะและสะท้อนบทบาทคู่ของสวนคือทั้งพื้นที่พักผ่อนและห้องทดลองกลางแจ้ง นักวิจัย Harvard ใช้ที่นี่ศึกษาพันธุกรรมพืช การออกดอก และการอนุรักษ์ หากสนใจประวัติการศึกษาและวิทยาศาสตร์ของบอสตันเป็นพิเศษ ที่นี่เชื่อมต่อกับ ภูมิทัศน์มหาวิทยาลัยในบอสตันและเคมบริดจ์ ได้อย่างเป็นธรรมชาติ

เคล็ดลับถ่ายภาพและรายละเอียดควรรู้

แสงเช้าก่อน 9 โมงคือช่วงเวลาถ่ายภาพในสวนที่สวยตลอดทั้งปี แสงอ่อนหน้าเช้าเน้นมิติให้ต้นสน กับเก็บหยดน้ำหรือน้ำค้างบนหญ้า ถ้ามาช่วงไลแลคบาน ควรมาตั้งแต่พระอาทิตย์ขึ้นหรือใกล้ๆ เพราะจะได้ทั้งภาพสวยและหลบคนเยอะ แถมไม่ต้องเจอแสงจ้ากลางวันที่จะทำให้ดอกดูไม่สด จุดถ่ายแมกโนเลียดีที่สุดคือตรงเนินหันหน้าไปทางตะวันออก ให้แสงเช้าอยู่ด้านหลังคุณ

ภายในสวนไม่มีร้านอาหารหรือเครื่องดื่ม ควรพกน้ำติดตัว โดยเฉพาะหน้าร้อน ถ้าเดินครบทุกเส้นรวม Bussey Hill กับ Peters Hill อาจใช้เวลาหลายชั่วโมง สุนัขเข้ามาได้แต่ต้องใส่สายจูง สวนแห่งนี้เหมาะกับทุกสภาพอากาศ วันฟ้าเทาเหมาะถ่ายภาพต้นไม้โดยเฉพาะ สวนหนาแน่นมีหมอกยามเช้าฤดูใบไม้ร่วงยิ่งบรรยากาศดี

ที่นี่คุ้มค่ากับเวลาคุณไหม?

สำหรับนักท่องเที่ยวที่เวลาจำกัดและโฟกัสจุดประวัติศาสตร์ downtown สวน Arboretum ถือเป็นทริปอ้อม ต้องนั่งรถราว 25 นาทีจากใจกลางเมือง ถ้าแผนเที่ยวบอสตันเน้นที่ Freedom Trail หรือริมแม่น้ำ ต้องตั้งใจแวะเป็นพิเศษ แต่ถ้าอยู่บอสตันสัก 3 วันขึ้นไป หรือสนใจภูมิทัศน์ธรรมชาติ อยากหามุมเงียบๆ แบบกลางแจ้งฟรี นี่คืออีกที่ที่ขอแนะนำจริงจัง

ใครที่เบื่อฝูงชนแน่นๆ ที่ Boston Common หรือ Public Garden มาที่นี่แล้วน่าจะชอบเพราะสวนกว้างและคนไม่อัดแน่น (ยกเว้นสุดสัปดาห์ฤดูใบไม้ผลิ) ครอบครัวที่มีเด็กเล็กควรรู้ว่าสวนมีเนินและทางไม่เรียบ ไม่เหมาะกับรถเข็นเด็กมากนัก คนที่หาแค่ลานหญ้ากว้างโล่งให้นั่งเล่นจะรู้สึกว่าสวนนี้ปลูกแน่นเกิน แต่ถ้าชอบชมความหลากหลายของต้นไม้ หรือต้องการบรรยากาศเปลี่ยนตลอดทั้งปี นี่แหละใช่