Royal Alexandra Theatre: Wielka Scena Toronto od 1907 roku

Czym właściwie jest Royal Alexandra Theatre

Royal Alexandra Theatre to najstarszy nieprzerwanie działający teatr dramatyczny w Ameryce Północnej. Otwarty w 1907 roku, funkcjonuje bez żadnej przerwy od pierwszego spektaklu — przeżył dwie wojny światowe, kryzysy gospodarcze oraz wzloty i upadki każdego medium rozrywkowego, które miało rzekomo zastąpić żywy teatr. To nie slogan marketingowy, to po prostu udokumentowany fakt.

Teatr mieści się przy 260 King Street West w centrum torontońskiej dzielnicy rozrywki, mniej więcej w połowie drogi między stacją metra St. Andrew a Rogers Centre. Z zewnątrz prezentuje się jak dumna budowla miejska — fasada z wapienia i cegły w stylu Beaux-Arts lekko cofnięta od chodnika przy King Street. Osoby odwiedzające to miejsce po raz pierwszy często zwalniają kroku, kiedy po długim rzędzie nowoczesnych wieżowców natrafiają na ozdobne detale kamienne. Warto zaplanować podejście od strony wschodniej pieszo, żeby ten efekt wizualnego zaskoczenia poczuć w pełni.

Royal Alexandra leży kilka kroków od TIFF Bell Lightbox, a całą dzielnicę rozrywki opisujemy szczegółowo w naszym przewodniku po dzielnicy rozrywki w Toronto.

Architektura i wnętrze: na co zwrócić uwagę przed podniesieniem kurtyny

Zaprojektowany przez architekta Johna M. Lyle'a i ufundowany przez torontońskiego biznesmena Cawthę Mulocka, Royal Alexandra był jednym z pierwszych teatrów w Ameryce Północnej wzniesionych na stalowej konstrukcji szkieletowej — reklamowanej wówczas jako ognioodporna i klimatyzowana, co w 1907 roku robiło naprawdę duże wrażenie. Budynek uzyskał patent królewskich od króla Edwarda VII, co pozwoliło użyć królewskiego oznaczenia i nadać teatrowi imię jego małżonki, królowej Aleksandry. Ten królewski przywilej sprawia, że to technicznie pierwszy legalnie „królewski" teatr w Ameryce Północnej.

Wejdź do środka przed spektaklem, a wnętrze dotrzyma obietnicy fasady. Sufit nad poziomem orkiestry pokryty jest tynkarską ornamentyką w głębokiej zieleni i złocie z bogato zdobionymi płycinami reliefowymi, a balkony w podkowiastym układzie zagęszczają linie widokowe tak, że nawet górny krąg sprawia wrażenie kameralnego. Pojemność wynosi około 1 244 miejsc na trzech poziomach — według aktualnych źródeł, w tym Wikipedii i Mirvish Productions. Teatr wykorzystuje tradycyjny format sceny pudełkowej, co oznacza, że każde miejsce skierowane jest ku jednemu obramowanemu otworowi, a nie ku scenie wysuniętej lub okrągłej. Spektakle wyreżyserowane z myślą o tej konfiguracji doskonale wykorzystują całą architektoniczną głębię przestrzeni.

Teatr przeszedł gruntowną renowację po tym, jak w 1963 roku Ed Mirvish kupił go za około 215 000 dolarów, ratując przed rozbiórką — transakcja ta jest dziś jedną z dobrze udokumentowanych historii kulturowego ocalenia Toronto. Mirvish wyremontował zniszczone wnętrze z dbałością o każdy detal, a przez kolejne dziesięciolecia programował scenę wielkimi produkcjami tournée i oryginalnymi kanadyjskimi dziełami. Mirvish Productions prowadzi teatr do dziś.

Wieczorny spektakl: jak to wygląda w praktyce

King Street West na dwie godziny przed spektaklem nabiera wyjątkowego charakteru. Linia tramwajowa wzdłuż King wciąż działa, słychać tramwaje i gwar ludzi przechodzących z pobliskich restauracji w stronę skupiska teatrów między University Avenue a Spadiną. Publiczność Royal Alexa to głównie dorośli w wieku od trzydziestu do sześćdziesięciu lat, często ubrani odrobinę elegancko jak na torontońskie standardy — w praktyce oznacza to marynarki, sukienki i zadbane buty, nie smoking.

Wewnątrz atmosfera zmienia się błyskawicznie. Hałas ulicy urywa się, zastąpiony przez cichy szum rozmów, brzęk szklanek przy barze, gdzie goście zamawiają drinka na przerwę, i sporadyczny skrzyp drewnianych podłóg w starszych częściach lobby. W powietrzu unosi się lekkie ciepło i delikatna woń kwiatów — połączenie zadbane starego budynku z perfumami wypełnionej widowni.

Sama widownia jest na tyle kameralna, że nawet rząd K na Dress Circle nie sprawia wrażenia oddalenia od sceny. Linie widokowe z bocznych miejsc balkonowych mogą być częściowo ograniczone przez elementy scenografii, dlatego przy spektaklach z rozbudowaną scenografią najlepszy widok zapewniają miejsca centralne w orkiestrze i dolnym kręgu. Akustyka jest ciepła i lekko rezonująca, co sprzyja musicalom i wzmacnianym produkcjom dramatycznym bardziej niż niescenowanemu teatrowi mówionemu.

Repertuar: co zazwyczaj gra na tej scenie

Royal Alexandra gościła przez lata niezwykłą różnorodność produkcji — od objazdowych kompanii z początku XX wieku po broadwayowskie transfery, światowe premiery i wielkoformatowe kanadyjskie spektakle. W erze Mirvisha wystawiano tu m.in. Nędzników, Króla Lwa i Come From Away, a to tylko kilka przykładów z długiej listy. Repertuar koncentruje się raczej na wielkich musicalach i ważnych dziełach dramatycznych niż na teatrze eksperymentalnym czy kameralnym.

Jeśli zastanawiasz się nad wyborem między Royal Alexandra a drugą sceną Mirvisha — Princess of Wales Theatre, kilka przecznic na zachód — warto wiedzieć, że Royal Alex jest starszy i architektonicznie bogatszy, natomiast Princess of Wales został zaprojektowany w 1993 roku z myślą o jeszcze większych produkcjach. W praktyce wybór między nimi wynika z tego, co aktualnie gra w każdym z teatrów podczas twojej wizyty, nie z różnicy w jakości.

Torontońska scena teatralna wykracza daleko poza te dwie instytucje. Szerszy przegląd kulturalnej oferty miasta znajdziesz w naszym przewodniku po atrakcjach Toronto, który obejmuje propozycje dla każdego budżetu i gustu.

Dojazd i praktyczne informacje logistyczne

Najwygodniejsza opcja komunikacji miejskiej to linia 1 TTC — wysiadasz na stacji St. Andrew. Od wyjścia na King Street West do teatru to około 3 minuty spacerem na zachód. Ulica jest dobrze oświetlona i przyjemna do spacerowania wieczorami. Alternatywnie można wysiąść na stacji Osgoode — stamtąd ok. 6 minut pieszo.

Parkingi w okolicy istnieją, ale King Street West w wieczory spektaklowe bywa mocno zakorkowana. Jeśli przyjeżdżasz samochodem, zarezerwuj dodatkowy czas na szukanie miejsca w garażu. Korytarz priorytetowy dla transportu publicznego na King Street (King Street Transit Priority Corridor) oznacza, że ruch prywatnych pojazdów na niektórych odcinkach tej ulicy jest ograniczony w godzinach szczytu — sprawdź aktualne komunikaty drogowe przed przyjazdem autem.

Jeśli przyjeżdżasz z dalej lub korzystasz z przesiadki na Union Station, do teatru dotrzesz krótkimi metrem lub tramwajem. Okolica jest też dobrze skomunikowana z siecią GO Transit dla osób przyjeżdżających spoza miasta.

Fotografia i wizyta jako obserwator architektury

Nawet jeśli nie wybierasz się na spektakl, fasada Royal Alexandra Theatre to obowiązkowy przystanek na każdym spacerze szlakiem architektonicznym po centrum Toronto. W ciągu dnia kamienna ornamentyka jest dobrze widoczna. Przyjdź godzinę lub dwie po otwarciu w dzień powszedni, kiedy ruch pieszych jest niewielki — możesz stanąć po południowej stronie King Street naprzeciwko teatru i spokojnie sfotografować całą fasadę bez tłumu przechodniów w kadrze.

Fotografia nocna zyskuje dzięki podświetleniu szyldu, które od zmierzchu do końca ostatniego spektaklu skutecznie oświetla fasadę i otaczającą przestrzeń uliczną. Wyzwaniem w nocy jest kontrast między jasnym szyldem a ciemniejszą górną częścią kamiennej elewacji — żeby właściwie naświetlić kamień, potrzeba dłuższej ekspozycji z aparatem na stabilnej powierzchni lub trybu RAW z marginesem do obróbki w postprodukcji.

Dzielnica rozrywki leży w części centrum Toronto, gdzie znajduje się kilka innych znaczących punktów architektonicznych. Nasz przewodnik po architekturze Toronto przedstawia szerszy kontekst zabudowy historycznej miasta, w tym pobliskie budowle w stylu Beaux-Arts i inne struktury z początku XX wieku.

Dla kogo ta atrakcja może nie być odpowiednia

Royal Alexandra to przede wszystkim działający teatr, nie muzeum ani otwarta atrakcja turystyczna. Jeśli nie gra żaden spektakl, nie można po prostu wejść i zwiedzać wnętrza. Dla osób zainteresowanych wyłącznie architekturą fasada jest zawsze dostępna z chodnika, jednak wstęp do środka możliwy jest jedynie podczas biletowanych spektakli i okazjonalnych wydarzeń specjalnych.

Podróżnicy szukający teatru eksperymentalnego, offowego lub awangardowego mogą uznać repertuar Royal Alexa za zbyt mainstreamowy. To miejsce dla widzów, którzy chcą oglądać musicale z dużym rozmachem produkcyjnym lub uznane dzieła dramatyczne. Osoby z ograniczonym budżetem powinny też wiedzieć, że ceny biletów na wielkie produkcje tournée są odpowiednio wysokie — nie ma tu odpowiednika studenckich biletów last minute dostępnych w wielu większych teatrach, a dostępność na popularne spektakle w ostatniej chwili bywa mocno ograniczona.