MuseumsQuartier Wiedeń: Sztuka, architektura i otwarte dziedzińce w dawnych cesarskich stajniach

Czym właściwie jest MuseumsQuartier

MuseumsQuartier Wien, znany lokalnie jako MQ, to nie jedno muzeum. To kampus: gęsta sieć instytucji kulturalnych, otwartych dziedzińców, kawiarni i przestrzeni eventowych rozłożonych na kompleksie liczącym od 60 000 do 90 000 metrów kwadratowych. Pod względem skali należy do największych dzielnic sztuki i kultury na świecie, choć gdy już znajdziesz się w środku, całość wydaje się zaskakująco kameralna.

Główne filary kompleksu to Leopold Museum, w którym znajduje się największa na świecie kolekcja obrazów Egona Schielego, oraz mumok (Muzeum Sztuki Nowoczesnej Fundacji Ludwiga w Wiedniu) — ciemna bazaltowa bryła, która wygląda jak monolith wrzucony w barokowy dziedziniec. Kunsthalle Wien, ZOOM Kindermuseum dla dzieci i cały szereg mniejszych eksperymentalnych przestrzeni dopełniają ofertę. Niemniej MQ jest też — i to ważne — miejscem, do którego wielu odwiedzających przychodzi bez zamiaru wejścia do któregokolwiek muzeum.

Cesarskie stajnie pod współczesną fasadą

Fundamenty MQ są barokowe. Teren zajmowały niegdyś cesarskie stajnie dworskie Habsburgów — okazały, użytkowy kompleks zbudowany do przechowywania koni i powozów rodziny cesarskiej. Dwa długie barokowe skrzydła flankujące główne wejście od strony Museumsplatz pochodzą właśnie z tej epoki i należą do najbardziej znaczących zachowanych przykładów cesarskiej architektury służebnej w Wiedniu.

Kompleks został przebudowany i oficjalnie otwarty w obecnej formie w 2001 roku — w historyczną powłokę wstawiono współczesne bryły, w tym efektowny bazaltowy sześcian mumoku. Efektem jest architektoniczny dialog między barokowym kamieniarstwem a późnowiecznym brutalizmem, który brzmi bardziej chaotycznie niż wygląda w rzeczywistości. Dla wszystkich zainteresowanych tym, jak miasta adaptują zabytkowe budynki do nowych celów, MQ to fascynujące studium przypadku. Przewodnik po architekturze Wiednia omawia tę transformację w szerszym kontekście — razem z Ringstraße i wkładem Otto Wagnera w oblicze miasta.

Barokowe skrzydło Fischera von Erlacha wzdłuż ulicy jest wpisane na listę zabytków, dlatego architekci musieli umieścić nowe bryły muzealne wewnątrz i za istniejącymi strukturami, a nie w ich miejsce. Kiedy przemierzasz dziedzińce, przyjrzyj się uważnie przejściom między starym a nowym na poziomie dachu: styki są zaskakująco ostre, co samo w sobie jest elementem architektonicznej szczerości tego projektu.

Dziedzińce: wiedeński nieformalny salon

Wewnętrzne dziedzińce MQ są miejscem spotkań przekrojowego grona wiedeńczyków: studentów pobliskiej Akademii Sztuk Pięknych, turystów, którzy przyszli tu prosto z Kunsthistorisches Museum, młodych rodziców z małymi dziećmi i starszych mieszkańców, którzy korzystają z tej przestrzeni od samego początku. Latem dziedzińce wypełniają się ludźmi siedzącymi na dużych, kolorowych instalacjach meblarskich (zwanych lokalnie Enzis — zakrzywione, pomarańczowe leżaki, które stały się pewnego rodzaju symbolem MQ). Zimą część zewnętrznego dziedzińca zajmuje niekiedy jarmark bożonarodzeniowy i lodowisko, choć przed wizytą warto sprawdzić aktualny program sezonowy.

Atmosfera wczesnym rankiem, przed godziną 9, jest wyraźnie spokojna. W powietrzu unosi się lekki zapach kamienia i kawy z kiosków, które otwierają się wcześnie. W południe w lipcu i sierpniu główny Haupthof (centralny dziedziniec) brzęczy rozmowami w kilkunastu językach i może być tłoczny przy wejściach do muzeów. Jeśli wolisz spokojniejsze obcowanie z architekturą, przyjedź w tygodniu przed południem. Okoliczne okolice MuseumsQuartier uliczki również warto przejść między kolejnymi wizytami.

Główne muzea: czego się spodziewać w środku

Leopold Museum

Leopold Museum to główny powód, dla którego wielu zagranicznych gości przyjeżdża do MQ. Stała kolekcja skupia się na austriackim ekspresjonizmie, a jej sercem jest największa na świecie koncentracja dzieł Egona Schielego. Jeśli interesuje cię surowa, kanciasta figuratywność jego prac, to jest po prostu najbardziej kompletna prezentacja tego artysty na świecie. Przewodnik po Egonie Schiele w Wiedniu dostarcza szczegółowego kontekstu — warto przeczytać przed wizytą.

Gustav Klimt, Richard Gerstl i Oskar Kokoschka są też dobrze reprezentowani w stałych galeriach. Sam budynek — biały wapienny sześcian zaprojektowany przez pracownię Ortner & Ortner — jest naturalnie oświetlony przez duże centralne atrium. Ceny biletów różnią się w zależności od wystawy i kategorii zwiedzającego; sprawdź aktualne opłaty na stronie Leopold Museum przed wizytą, bo zmieniają się sezonowo.

mumok

mumok (Muzeum Sztuki Nowoczesnej Fundacji Ludwiga w Wiedniu) prezentuje sztukę XX i XXI wieku na siedmiu piętrach, ze szczególną głębią w obszarze Fluxusu, wiedeńskiego akcjonizmu i pop-artu. Ciemna, wulkaniczna bazaltowa elewacja budynku jest natychmiast rozpoznawalna z dziedzińca. W środku galerie są chłodne i celowo neutralne. Kolekcja stała jest solidna, choć nie spektakularna dla przypadkowego zwiedzającego — czasowe wystawy specjalne często robią większe wrażenie niż ekspozycja permanentna. Strona muzeum mumok zawiera pełne informacje o kolekcji i zasadach zwiedzania.

ZOOM Kindermuseum

ZOOM to interaktywne muzeum dla dzieci ze strefami dostosowanymi do różnych grup wiekowych — od niemowląt po nastolatki. Działa na zasadzie wejść w określonych godzinach i wymaga rezerwacji, więc jeśli przyjeżdżasz z dziećmi, to jedyna instytucja w MQ, gdzie naprawdę musisz zarezerwować miejsce z wyprzedzeniem. W ruchliwe weekendy dostępność wejść bez rezerwacji jest nieprzewidywalna. Sprawdź aktualne godziny sesji i dostępność na stronie ZOOM.

Dojazd i poruszanie się po kompleksie

Linia metra U2 ma stację MuseumsQuartier, która wyprowadza cię bezpośrednio przy głównym wejściu od strony Museumsplatz. Z centrum miasta lub okolic Karlskirche dojdziesz stąd krótkim spacerem od Karlsplatz (U1, U2, U4). Tramwaje kursujące wzdłuż Ringstraße zatrzymują się w odległości kilku minut piechotą od głównego wejścia. Teren MQ jest w całości pieszy, a nawierzchnia jest w dużej mierze pozioma, co sprawia, że poruszanie się z wózkami i na wózkach inwalidzkich jest możliwe — choć w kwestii szczegółów dostępności warto kontaktować się bezpośrednio z poszczególnymi muzeami.

Kunsthistorisches Museum i Naturhistorisches Museum stoją bezpośrednio przy wejściu do MQ, na Maria-Theresien-Platz, więc naturalne jest połączenie wizyty tutaj z jedną z tych instytucji. Kunsthistorisches Museum szczególnie warto dołączyć do planu, jeśli spędzasz pełny kulturalny dzień w tej części miasta.

Jedzenie i zostanie dłużej niż planowałeś

W kompleksie MQ działa kilka kawiarni i restauracji. Oferta waha się od zewnętrznych kiosków z kawą i kanapkami po restauracje z obsługą kelnerską w budynkach muzealnych. Jakość i ceny są bardzo zróżnicowane. Kawiarnia przy Leopold Museum to rozsądny wybór na przerwę w południe po zwiedzeniu galerii. W ciepłe wieczory bary na dziedzińcach przyciągają ludzi po pracy i atmosfera wyraźnie zmienia się z dziennego ruchu turystycznego w coś bardziej lokalnego.

Okoliczne uliczki, zwłaszcza w kierunku Neubau (7. dzielnicy), kryją większą koncentrację niezależnych restauracji i barów w odległości pięciu minut pieszo od wyjść z MQ. To jedna z ciekawszych części Wiednia pod kątem jedzenia i przeglądania niezależnych sklepów. Przewodnik kulinarny po Wiedniu omawia szerszą ofertę miasta, jeśli planujesz posiłki wokół zwiedzania.

Szczera ocena: dla kogo to działa, a kto może mieć inne zdanie

MQ sprawdza się najlepiej u osób, które lubią samodzielnie decydować o tym, jak spędzają czas. Jeśli przyjeżdżasz bez planu, bezpłatne dziedzińce dają ci chwilę na zorientowanie się, zanim wybierzesz, do której instytucji wejść. Ale kompleks może też być lekko dezorientujący przy pierwszej wizycie: mapa wzajemnie połączonych budynków, dziedzińców i przejść nie jest od razu intuicyjna, a oznakowanie w korytarzach barokowego skrzydła pozostawia trochę do życzenia.

Odwiedzający, którzy spodziewają się jednego spójnego doświadczenia muzealnego, mogą być zaskoczeni tym, jak podzielony jest MQ. To naprawdę kampus, a nie budynek — i przemieszczanie się między instytucjami oznacza wyjście na zewnątrz, ewentualne kolejne stanie w kolejce i wejście na inny bilet. Podróżni z ograniczonym czasem w Wiedniu, którzy chcą efektywnie zobaczyć jedną ważną kolekcję, mogą rozważyć udanie się bezpośrednio do Leopold Museum i pominięcie kompleksu jako całości.

W upalną letnią pogodę kamienne dziedzińce nagrzewają się mocno i południowe słońce może być uciążliwe. W głównym Haupthofie brakuje cienia. Wizyty wczesnym rankiem lub wczesnym wieczorem są wyraźnie przyjemniejsze w miesiącach od czerwca do sierpnia.