Museo Thyssen-Bornemisza: Najbardziej wszechstronne muzeum sztuki w Madrycie

Czym jest Thyssen-Bornemisza i dlaczego warto je odwiedzić?

Museo Nacional Thyssen-Bornemisza otworzyło swoje podwoje w październiku 1992 roku w odnowionym Palacio de Villahermosa – późno osiemnastowiecznym pałacu neoklasycznym, którego ciepła łososiowa elewacja wyznacza dziś południowy kraniec Paseo del Prado. Zgromadzona tu kolekcja powstawała przez sześć dekad za sprawą Heinricha Thyssena-Bornemiszy i jego rodziny, począwszy od końca lat 20. XX wieku; dziś liczy około 1600 dzieł. Blisko 700 z nich prezentowanych jest na stałe, ułożonych chronologicznie od XIII do końca XX wieku.

To, co wyróżnia Thyssen nawet na tle światowej klasy muzeów, to rozległość jego zamysłu. Prado eksponuje przede wszystkim tradycję hiszpańską i flamandzką; Reina Sofía skupia się na nowoczesnej i współczesnej sztuce hiszpańskiej. Thyssen wypełnia luki między nimi, obejmując okresy i nurty, których żaden z sąsiadów nie traktuje wystarczająco szeroko: północnoeuropejski renesans, pejzaże holenderskiego złotego wieku, malarstwo północnoamerykańskie XIX wieku, ekspresjonizm niemiecki oraz pełen łuk europejskiego impresjonizmu aż po pop-art. Dla kogoś, kto podczas jednego pobytu chce poznać madrycki Trójkąt Sztuki, Thyssen jest tym, co łączy całość w spójną całość.

Muzeum stoi przy Paseo del Prado – wielkim kulturalnym bulwarze Madrytu – co sprawia, że łatwo połączyć je z wizytą w Museo del Prado lub Museo Reina Sofía w ramach jednego dnia poświęconego sztuce – choć każde z tych muzeów zasługuje na kilka godzin z osobna.

Budynek: Palacio de Villahermosa

Zanim skupisz się na pierwszym obrazie, warto przez chwilę przyjrzeć się samemu budynkowi. Palacio de Villahermosa pochodzi z końca XVIII wieku i na początku XIX stulecia przebudowano go w stylu neoklasycznym. Obecne wnętrza zostały gruntownie zmodernizowane przez hiszpańskiego architekta Rafaela Moneo na inaugurację muzeum w 1992 roku. Interwencja Moneo była przemyślana i powściągliwa: ciepłe, ceglastoterakotowe ściany (dobrane częściowo po to, by eksponować obrazy), marmurowe posadzki i centralny dziedziniec przykryty szklanym dachem, który zalewa górne galerie rozproszonym naturalnym światłem.

Decyzja o chronologicznym rozmieszczeniu kolekcji na trzech piętrach sprawia, że sam budynek wyznacza rytm twojej podróży przez historię sztuki. Zaczynasz od najstarszych dzieł na drugim piętrze i schodzisz coraz niżej, by na parterze spotkać pop-art i ekspresjonizm. Ten układ wynagradza odwiedzających, którzy podążają wyznaczoną trasą, zamiast od razu szukać sal z najsłynniejszymi dziełami.

Co zobaczysz: przegląd piętro po piętrze

Drugie piętro (Planta Segunda) otwierają średniowieczne malowidła religijne na drewnianych tablicach, gdzie złote tła i upłaszczone postaci ustępują miejsca, sala po sali, przestrzennym eksperymentom wczesnego renesansu. W galeriach flamandzkich pojawiają się Jan van Eyck, Petrus Christus i Rogier van der Weyden – ich mikroskopijne detale powierzchni widoczne są nawet bez szkieł powiększających, które niektórzy odwiedzający przynoszą ze sobą. Oświetlenie w tych salach jest celowo niskie i ciepłe, dzięki czemu atmosfera jest kameralna, a nie sterylnie galeryjna.

Sale holenderskie z XVII wieku należą do najmocniejszych w całym budynku. Reprezentowani są Vermeer, Rembrandt i Frans Hals, ale znajdziesz tu też malarzy pejzażowych i gatunkowych, którym rzadko przyznaje się miejsce na ścianach wielkich muzeów. Te sale bywają spokojniejsze niż galerie impresjonistów piętro niżej – warto więc zwolnić i naprawdę się tu zatrzymać.

Pierwsze piętro (Planta Primera) prowadzi przez XVIII i XIX wiek, w tym przez sekcję malarstwa krajobrazowego Ameryki Północnej z dziełami Fredericka Edwina Churcha i Alberta Bierstadta, które zaskakują większość europejskich gości. Format tych płócien, ukazujących Góry Skaliste i dzikie tereny Ameryki Południowej, jest fizycznie inny od europejskiego malarstwa tej samej epoki – i właśnie ten kontrast jest jedną z przyjemniejszych niespodzianek muzeum. Piętro kończy się impresjonizmem i postimpresjonizmem: Monet, Renoir, Degas, Cézanne, Gauguin oraz Pokój hotelowy Van Gogha (1888) – jedno z najczęściej reprodukowanych dzieł kolekcji.

Parter (Planta Baja) obejmuje XX wiek: fowizm, ekspresjonizm, Bauhaus, surrealizm i abstrakcję. Swoje miejsce mają tu Kandinsky, Mondrian, Pokój hotelowy Edwarda Hoppera (inne dzieło niż obraz Van Gogha – i ciekawe kuratorskie zestawienie), Mark Rothko i Roy Lichtenstein. Kolekcja Carmen Thyssen, dołączona w ramach rozbudowy w 2004 roku i dostępna z parteru, pogłębia zbiory z XIX wieku i z kręgu impresjonistów.

Kiedy przyść: jak godzina wizyty zmienia odbiór muzeum

Muzeum jest otwarte od wtorku do niedzieli od 10:00 do 19:00. W poniedziałki kolekcja stała czynna jest w godzinach 12:00–16:00 z bezpłatnym wstępem. W praktyce najspokojniejszą porą tygodnia jest pierwsza godzina po otwarciu w dni robocze (10:00–11:00). Średniowieczne i renesansowe sale na drugim piętrze bywają o tej porze niemal puste, co pozwala na ten rodzaj długiego, uważnego oglądania, którego wymagają małe flamandzkie tablice.

W soboty i niedziele od godziny 11:00 liczba zwiedzających wyraźnie rośnie – szczególnie w salach impresjonistów na pierwszym piętrze, które przyciągają największe spontaniczne tłumy. Muzeum nie sprawia wrażenia przepełnionego tak jak Prado w ruchliwy weekend, bo układ budynku naturalnie rozdziela gości po piętrach, jednak sale z dziełami Hoppera i Rothko na parterze potrafią być zatłoczone we wczesnych godzinach popołudniowych.

Niektóre sobotnie wieczory oferują wstęp do kolekcji stałej w obniżonej cenie lub bezpłatnie – sprawdź aktualny harmonogram na oficjalnej stronie przed wizytą, bo promocje zmieniają się sezonowo. Thyssen Terraces, taras widokowy z widokiem na Paseo del Prado, działa w ograniczonych godzinach w miesiącach letnich (konkretnie w czerwcu, lipcu i wrześniu), przez co popołudniowa wizyta w tym czasie jest szczególnie atrakcyjna.

Praktyczne informacje: dojazd, bilety i co zabrać ze sobą

Thyssen-Bornemisza znajduje się przy Paseo del Prado 8, kilka minut spacerem (około 3–5 minut) od stacji metra Banco de España (Linia 2, czerwona linia). Wychodząc ze stacji, idź na południe wzdłuż Paseo del Prado w kierunku charakterystycznego łososiowego pałacu. Alternatywnie autobusy linii 1, 2, 14, 27, 34, 37, 45, 51, 52, 53 i 146 zatrzymują się przy Paseo del Prado lub w jego pobliżu – muzeum jest jednym z najlepiej skomunikowanych w mieście.

Standardowy bilet obejmujący kolekcję stałą i wystawy czasowe kosztuje 14 €. Osoby poniżej 18. roku życia wchodzą bezpłatnie. Poniedziałkowe bezpłatne wejście (12:00–16:00) dotyczy wyłącznie kolekcji stałej; wystawy czasowe wymagają osobnego biletu nawet w poniedziałki. Zdecydowanie warto kupić bilety online, by ominąć kolejkę przy kasie, która w weekendy może liczyć 15–20 minut oczekiwania.

Jeśli planujesz szerszy dzień ze sztuką wzdłuż madryckiego korytarza kulturalnego, zapoznaj się z przewodnikiem po najlepszych muzeach Madrytu, który pomoże ci zaplanować wizyty w optymalnej kolejności. Odległości między Thyssen, Prado a Reiną Sofíą wynoszą poniżej 15 minut spacerem.

Muzeum dysponuje szatnią na torby oraz kawiarnią na parterze. Wygodne buty to podstawa: pełne zwiedzanie kolekcji stałej i wystawy czasowej wiąże się ze sporą ilością stania i chodzenia po kilku piętrach. Galerie są klimatyzowane przez cały rok, co czyni je praktycznym schronieniem podczas madryckiego letniego skwaru (w lipcu i sierpniu temperatura często przekracza 35°C) lub w deszczowe jesienne dni.

Muzeum poważnie podchodzi do dostępności. Oferuje wycieczki dostosowane do potrzeb osób z niepełnosprawnościami, audioguidy w wielu językach (dostępne przy wejściu) oraz windy między wszystkimi piętrami. Możliwy jest wjazd z wózkiem dziecięcym lub wózkiem inwalidzkim; obsługa kasy podpowie, którą drogą najwygodniej wejść.

Fotografowanie, sklep muzealny i praktyczne ograniczenia

Fotografowanie bez lampy błyskowej jest dozwolone w całej kolekcji stałej. Naturalne światło wpadające przez szklany dach nad centralnym dziedzińcem sprawia, że górne galerie są wyjątkowo wdzięczne do fotografowania bez sztucznego oświetlenia. Zasady dotyczące fotografowania na wystawach czasowych mogą się różnić – sprawdź oznaczenia przy wejściu do każdej z nich.

Sklep muzealny przy głównym wejściu oferuje staranny wybór albumów, katalogów wystaw i reprodukcji. To jeden z lepszych sklepów muzealnych w Madrycie, jeśli chodzi o poważne publikacje o sztuce – znajdziesz tu tytuły poświęcone zarówno kolekcji Thyssen, jak i szerszej historii sztuki, których trudno szukać w zwykłych księgarniach.

Kilka słów o ograniczeniach: odwiedzający spodziewający się tej samej gęstości arcydzieł co w Prado mogą uznać kolekcję stałą Thyssen za skromniejszą w pewnych salach – szczególnie w sekcjach abstrakcji połowy XX wieku, gdzie liczba dzieł reprezentujących dany nurt jest mniejsza. Muzeum przechodzi też okresowe zmiany aranżacji galerii, więc konkretne prace mogą być w magazynie lub wypożyczone w czasie twojej wizyty. Największą siłą kolekcji jest jej szerokość i chronologiczna spójność, a nie głębokość w żadnym pojedynczym punkcie.

Podróżnicy łączący wizytę w Thyssen ze zwiedzaniem Madrytu na świeżym powietrzu powinni wiedzieć, że Parque del Retiro jest 10 minut spacerem na wschód, a Real Jardín Botánico leży tuż za Prado – przyjemny spacer po muzeum, szczególnie wiosną lub jesienią.