Musée Bourdelle: wejdź do świata rzeźbiarza — bezpłatnie

Czym jest Musée Bourdelle?

Musée Bourdelle to jedno z najspokojniejszych i najbardziej wartościowych muzeów sztuki w Paryżu. Mieści się w dawnym domu, pracowni i ogrodzie Émile'a-Antoine'a Bourdelle'a (1861–1929) — rzeźbiarza, który terminował u Augusta Rodina, a później ukształtował całe pokolenie artystów XX wieku. W przeciwieństwie do wielkich instytucjonalnych muzeów nad Sekwaną, to miejsce przesiąknięte twórczym życiem: ściany, narzędzia i przestrzenie, w których Bourdelle naprawdę pracował, zostały zachowane i udostępnione zwiedzającym. Kolekcja liczy ponad 500 dzieł — monumentalne brązy, gipsowe studia, portrety i obrazy.

Bourdelle przekazał swój dom i pracownię miastu Paryż krótko przed śmiercią, a muzeum otworzyło podwoje w 1949 roku. Wejście od ulicy Antoine Bourdelle łatwo przeoczyć: niepozorne drzwi przy spokojnej ulicy kryją kolekcję światowej klasy, która nigdy nie sprawia wrażenia turystycznej atrakcji. I właśnie ta rozbieżność sprawia, że warto tu zajrzeć.

Pracownie i zachowane przestrzenie twórcze

Sercem muzeum nie jest galeria w tradycyjnym sensie, lecz zespół połączonych ze sobą pracowni, w których Bourdelle mieszkał i tworzył przez dziesięciolecia. Najważniejsza z nich to Wielka Pracownia — ogromna przestrzeń z wysokim sufitem, która wciąż zachowuje atmosferę twórczej pracy. Pod ścianami stoją niedokończone gipsowe odlewy. Narzędzia leżą w pobliżu dzieł wyraźnie przerobionych w połowie, gdy rzeźbiarz odszedł. Rozmiary niektórych prac z bliska robią wrażenie — zwłaszcza potężne studia do Herkulesa strzelającego z łuku (1909), jednej z jego najbardziej cenionych kompozycji.

To, co odróżnia Bourdelle od tradycyjnego muzeum rzeźby, to widoczny na każdym kroku proces twórczy. Oglądasz nie tylko gotowe brązy, ale i gipsowe oryginały, studia pośrednie, a niekiedy robocze notatki, które im towarzyszyły. Dla kogokolwiek, kto choćby przelotnie interesuje się tym, jak wielka rzeźba przechodzi od pomysłu do gotowego dzieła, to doświadczenie cenniejsze niż jakikolwiek podręcznik.

Prywatne mieszkanie artysty, również otwarte dla zwiedzających, zachowało wystrój z czasów jego życia. Gabinet, prywatna biblioteka i pokoje, w których przyjmował gości, pozostały w dużej mierze niezmienione. Taka autentyczność codzienności jest rzadkością w paryskich muzeach, gdzie panuje tendencja do pozbawiania sztuki kontekstu i eksponowania jej w sterylnych białych salach.

Ogród

Po przejściu przez pracownie wychodzisz do ogrodu rzeźb, który zaskakuje większość zwiedzających. Dziedziniec porośnięty jest dorodnym drzewostarem, a brązy rozmieszczone są na poziomie gruntu — możesz krążyć wokół nich, przykucnąć przy nich i oglądać je z bliska, bez żadnych barier czy sznurów. Do najważniejszych prac należą tu wersje Penelopy Bourdelle'a oraz liczne głowy i figury z serii poświęconej Beethovenowi — grupy dzieł, do której artysta powracał obsesyjnie przez trzydzieści lat.

Rano, gdy światło przebija się ponad dachami okolicznych budynków i pada pod kątem na brązowe powierzchnie, ogród wygląda zupełnie inaczej niż w płaskim świetle południa. Fotografowie powinni o tym pamiętać: wczesną porą prawie nie ma innych zwiedzających, co oznacza czyste linie kadru i ciszę. Wczesnym popołudniem przez ogród przewijają się niekiedy grupy szkolne, choć zazwyczaj nie zatrzymują się na długo.

Miejsce Bourdelle'a w historii sztuki

Antoine Bourdelle zajmuje w historii zachodniej rzeźby ważne, choć często niedoceniane miejsce. Do Paryża przybył z Montauban w latach 80. XIX wieku i z czasem został jednym z głównych asystentów Rodina — stanowisko to piastował przez piętnaście lat. Wykładał później w Académie de la Grande Chaumière, gdzie jego uczniami byli między innymi Alberto Giacometti i Fernand Léger. Ta linia przekazu — od Rodina przez Bourdelle'a do Giacomettiego — jest jedną z kluczowych nici łączących rzeźbę XX wieku, a Musée Bourdelle to miejsce w Paryżu, gdzie staje się ona namacalna.

Dojrzały styl Bourdelle'a odszedł od płynnych, zmysłowych powierzchni Rodina w stronę form bardziej architektonicznych i elementarnych, inspirowanych starożytną rzeźbą grecką i średniowiecznym kamieniarswem francuskim. Reliefy stworzone dla Théâtre des Champs-Élysées (1912–13) są uznawane za kamień milowy wczesnej modernistycznej sztuki dekoracyjnej, a gipsowe studia do tych prac można oglądać w kolekcji muzeum.

Jeśli chcesz zobaczyć Bourdelle'a na tle jego współczesnych, Musée Rodin jest oddalony o około 25 minut pieszo lub jeden krótki przejazd metrem — oba muzea tworzą naturalne zestawienie. Kontrast między bujnymi, emocjonalnie naładowanymi powierzchniami Rodina a twardszymi, bardziej architektonicznymi formami Bourdelle'a staje się o wiele wyraźniejszy, gdy odwiedzisz je tego samego dnia.

Wystawy czasowe

Muzeum realizuje przez cały rok program wystaw czasowych, zazwyczaj prezentowanych w osobnym skrzydle, niezależnym od kolekcji stałej. Pokazy skupiają się na artystach z kręgu Bourdelle'a, jego inspiracjach lub współczesnych rzeźbiarzach nawiązujących do jego dziedzictwa. Wstęp na wystawy czasowe jest płatny — zazwyczaj 10 € normalny i 8 € ulgowy, choć ceny mogą się różnić w zależności od wystawy. Sprawdź oficjalną stronę przed wizytą, jeśli chcesz zaplanować pobyt z uwzględnieniem aktualnego programu.

Nawet gdy nie trwa żadna wystawa czasowa, kolekcja stała w pełni uzasadnia wizytę. To właśnie w bezpłatnych galeriach znajdziesz najważniejsze dzieła ze zbiorów muzeum i najbardziej interesujące architektonicznie przestrzenie budynku.

Dojazd i informacje praktyczne

Muzeum mieści się przy 18 rue Antoine Bourdelle w 15. dzielnicy, kilka minut pieszo od dużego węzła komunikacyjnego przy Montparnasse-Bienvenüe. Z wyjścia z metra idź na północ bulwarem Montparnasse, a następnie skręć w rue Antoine Bourdelle — spacer zajmuje mniej niż pięć minut. Stacja Falguière na linii 12 jest jeszcze bliżej. Okoliczne ulice obsługują liczne linie autobusowe (28, 58, 91, 92, 94, 95, 96), a Gare Montparnasse jest w zasięgu krótkiego spaceru, jeśli przyjeżdżasz pociągiem regionalnym.

Okolice Montparnasse warto eksplorować szerzej — twórcza historia tej dzielnicy wykracza daleko poza samego Bourdelle'a i naturalnie wpisuje się w klimat całego Lewego Brzegu. Żeby lepiej poznać, co oferuje ta okolica, Wieża Montparnasse jest kilka minut drogi i oferuje panoramiczny kontrast dla kameralnych wnętrz muzeum. Ogród Luksemburski jest też do osiągnięcia pieszo w około 20 minut i stanowi logiczny kolejny przystanek po porannej wizycie w muzeum.

Kto powinien pominąć to muzeum

Musée Bourdelle nie jest dobrym wyborem dla osób, których głównym zainteresowaniem jest malarstwo, ani dla tych, którzy chcą w jednej wizycie ogarnąć szeroką historię sztuki. Kolekcja jest skupiona i konkretna: niemal wszystko tutaj wiąże się bezpośrednio z życiem i twórczością jednego artysty. Podróżni dysponujący bardzo ograniczonym czasem w Paryżu, którzy nie byli jeszcze w Luwrze ani w Musée d'Orsay, powinni najpierw odwiedzić te miejsca.

Małe dzieci mogą uznać wizytę za mało porywającą, chyba że wyjątkowo fascynuje je rzeźba w dużej skali. Rodziny szukające bardziej interaktywnego dnia mogą rozważyć Cité des Sciences lub Ogród Botaniczny. Trzeba jednak przyznać, że otwarty ogród rzeźb daje młodszym gościom przestrzeń do swobodnego poruszania się, a rozmiary brązów przykuwają uwagę dzieci w sposób, w jaki obrazy na ścianie rzadko potrafią to zrobić.

Dla tych, którzy odwiedzają Paryż po raz pierwszy i chcą ustalić priorytety, przewodnik Paryż dla początkujących pomoże zaplanować kolejność zwiedzania. Bourdelle wpisuje się naturalnie w kolejną wizytę w Paryżu lub w plan pierwszego pobytu celowo ułożonego wokół głębi, a nie szerokości oferty.