พิพิธภัณฑ์และสวนวิซคายา: คฤหาสน์ประวัติศาสตร์สุดตระการตาแห่งไมอามี

วิซคายาคืออะไรจริง ๆ

พิพิธภัณฑ์และสวนวิซคายาคือคฤหาสน์สถาปัตยกรรมอิตาเลียนเรอเนสซองซ์จากยุค 1910s ที่ดูเหมือนถูกยกมาจากแคว้นเวเนโต ประเทศอิตาลี แล้ววางไว้ริมอ่าวบิสเคย์น ความย้อนแย้งนี้เป็นความตั้งใจของเจมส์ เดียริง รองประธาน International Harvester และทายาทธุรกิจเครื่องจักรกลการเกษตร เขาต้องการบ้านพักฤดูหนาวที่ให้บรรยากาศผู้ดีเก่ายุโรป แม้ในเขตร้อนแดนไมอามี จึงดึงสถาปนิก F. Burral Hoffman Jr. กับนักออกแบบ Paul Chalfin มาสร้างให้ฝันนี้เป็นจริง—and ก็บอกเลยว่าทั้งคู่ทำได้สำเร็จแบบเกินคาด

ตัวคฤหาสน์ 34 ห้องตกแต่งด้วยเฟอร์นิเจอร์ โคม ผ้าแขวนผนัง และของตกแต่งโบราณแนวยุโรปตั้งแต่ศตวรรษที่ 15-19 คัดสรรชั้นดีทุกชิ้น เหมือนจะบอกเล่าเรื่องราวตระกูลขุนนางยุโรปที่เจ้าของจริง ๆ ไม่เคยมี สวนรอบบ้านอีก 10 เอเคอร์ จัดแบบสวนอิตาลีและฝรั่งเศสไล่ระดับลงสู่อ่าวและแท่นหินแกะสลักในน้ำ ที่นี่เปิดเป็นพิพิธภัณฑ์สาธารณะในปี 1953 และต่อมาได้เป็นโบราณสถานแห่งชาติ เพราะความสำคัญทั้งด้านสถาปัตยกรรมและประวัติศาสตร์

คฤหาสน์หลัก: เปิดทีละห้อง ซึมซับทีละชั้น

ก้าวแรกที่เข้าสู่คฤหาสน์วิซคายา รู้สึกเหมือนเข้าไปอยู่ในฉากละคร ห้องรับรองชั้นล่างแต่ละห้องจัดเรียงเพื่อสร้างความประทับใจ ไล่สไตล์จากเรอเนสซองซ์ โรโคโค ถึงบาโรกแบบไม่ลังเล พื้นหิน เพดานประดับทอง พรมผนังเฟลมิช และเฟอร์นิเจอร์โบราณจริงจากยุโรป ทำให้อารมณ์ที่นี่ใกล้เคียงอารมณ์บ้านตระกูลยุโรปมากกว่าพิพิธภัณฑ์สหรัฐฯ แสงไฟภายในจงใจให้ดูสลัว ๆ เสริมบรรยากาศแต่ก็ต้องปรับกล้องเวลาถ่ายรูป

ชั้นบนของคฤหาสน์มีห้องที่เป็นส่วนตัวมากขึ้น ไม่ว่าจะเป็นห้องนอน ห้องสมุด ห้องอาหารเช้า แต่ละห้องประดับประดา ด้วยของสะสมที่บอกเล่าไลฟ์สไตล์ความหรูของเจ้าบ้านยุคต้นศตวรรษ 20 มีทั้งฝ้าเพดานวาดลายเวนิส ฝาผนังไม้บัวแบบฝรั่งเศส ห้องน้ำที่ติดตั้งข้าวของย้อนยุคซึ่งแม้แต่ในยุโรปสมัยนั้นก็ถือว่าหรู

ตัวบ้านเชื่อมกับโลเจียและระเบียงที่หันหน้าออกอ่าว จุดนี้แหละที่นักเที่ยวส่วนใหญ่จะหยุดยืนพักหายใจ วิวอ่าวบิสเคย์นกรอบด้วยแท่นหินแกะรูปเทพปริศนาในน้ำ เป็นภาพจำของวิซคายาแบบที่ใครเห็นในรูปแล้วจะต้องร้องอ๋อ แต่ในชีวิตจริง โดยเฉพาะช่วงแสงเย็น อารมณ์ยิ่งกินใจ

สวนวิซคายา: ส่วนที่คนมักมองข้าม

หลายคนเผื่อเวลาเดินชมแต่คฤหาสน์แล้วผ่านสวนแบบรีบ ๆ ซึ่งจริง ๆ เป็นเรื่องน่าเสียดายมาก เพราะกลุ่มสวนทางการที่นี่ถือว่ามีโครงสร้างชัดเจน เป็นหนึ่งในสวนประวัติศาสตร์ที่โดดเด่นที่สุดของตะวันออกเฉียงใต้สหรัฐ จัดเป็นลำดับขั้น แกนกลาง ห้องสวนลับต่าง ๆ ได้แรงบันดาลใจจากสวนอิตาลี-ฝรั่งเศส และอยากให้รับรู้ว่า 'สวน' คือส่วนขยายของคฤหาสน์ ไม่ใช่แค่ส่วนเสริม

น้ำตกกลางสวน เนินดินที่ขึ้นไปชมวิวสูง สวนลับหลังรั้วต้นไม้ สวนเขาวงกต ทุกจุดน่าเดินเล่นแบบไม่เร่งรีบ พืชพื้นถิ่นกับพันธุ์ต่างประเทศจัดทรงแต่งเข้ากันแบบประณีต จริง ๆ ต้องใช้แรงงานเยอะมากเพราะสภาพอากาศไมอามี ถ้ามาหน้าร้อน ความชื้นจะทำให้สวนดูเหมือนเขตร้อน ส่วนหน้าหนาวถึงต้นใบไม้ผลิ อากาศเย็นกว่า แสงก็สวยกว่า น่าเดินรับลมชิล ๆ

แนะนำใส่รองเท้าสบาย ๆ เส้นทางเดินในสวนเป็นหินขรุขระและมีบันไดบ้าง บางโซนไม่มีร่มเงา ใครมาเดือนเมษายนถึงตุลาคม หมวกกับครีมกันแดดจำเป็นมาก ช่วงเช้าในวันธรรมดา แสงนุ่ม อากาศดี คนน้อยที่สุด

บรรยากาศแต่ละช่วงเวลา: มากี่โมงก็ให้อารมณ์ต่างกัน

ถ้ามาถึงแต่เช้า ประมาณ 9:30 น. จะได้เดินชมคฤหาสน์แทบจะเป็นส่วนตัว ห้องต่าง ๆ เงียบเป็นพิเศษ แสงแดดธรรมชาติก็ส่องเฉียงทำให้เนื้อผ้าและพื้นหินยิ่งดูมีมิติ พวกทัวร์กับโรงเรียนจะเริ่มแวะกลางสาย หลัง 11 โมงห้องชั้นล่างจะเริ่มแน่นและจอแจ

ช่วงเที่ยงเป็นเวลาที่ร้อนที่สุดในสวน โดยเฉพาะเมษายน–กันยายน แดดส่องตรง หินสะท้อนความร้อน ถ้ามาหน้าร้อน แนะนำใช้เวลาตอนเที่ยงเดินดูห้องเย็น ๆ ก่อนแล้วค่อยออกไปสวนในช่วงบ่ายแก่ ๆ หลังบ่ายสาม แสงในสวนจะนุ่มลง คนก็โล่งขึ้น ถึงแม้ใกล้เวลาปิด (สี่โมงครึ่ง) แต่ชั่วโมงท้าย ๆ วันธรรมดาฟ้าสวยอากาศเย็นใจที่สุด

เสาร์-อาทิตย์ คนเยอะกว่าวันธรรมดา โดยเฉพาะเช้า ถ้าเลือกได้ให้มาเย็นวันพุธหรือพฤหัสฯ จะดีกว่า

ที่มาทางประวัติศาสตร์: วิซคายาถูกสร้างขึ้นเพื่ออะไร

วิซคายาเริ่มสร้างปี 1914 เสร็จปี 1922 คนงานช่วงเร่งสร้างราว 1,000 คน ส่วนใหญ่เป็นชาวไมอามี รวมถึงคนผิวดำจำนวนมาก ซึ่งมีส่วนสำคัญต่อผลงานที่กลายเป็นสัญลักษณ์เด่นของเมือง อาคาร Vizcaya Village ที่อยู่ติดกันเดิมเป็นที่พักคนงาน สถาปัตยกรรมอิทธิพลคาริบเบียน และเป็นพื้นที่จัดกิจกรรมให้ความรู้ของพิพิธภัณฑ์ปัจจุบันด้วย

เดียริงใช้ที่นี่แค่ไม่กี่ฤดูหนาวก่อนเสียชีวิตในปี 1925 บ้านถูกส่งต่อในเครือญาติและฝ่าฟันเฮอร์ริเคนลูกใหญ่ปี 1926 ที่พังสวนไปเยอะ เคาน์ตี้ไมอามี-เดดซื้อและเปิดเป็นพิพิธภัณฑ์ปี 1953 องค์กร National Trust for Historic Preservation ยกย่องให้เป็นหนึ่งในจุดหมายโดดเด่นของอเมริกาเพราะรักษาสถาปัตยกรรมและความร่วมสมัยไว้ได้อย่างดี

วิซคายาเองตั้งอยู่ท่ามกลาง Coconut Groveย่านเก่าแก่ที่มีผู้คนอาศัยต่อเนื่องมายาวนานที่สุดในไมอามี เพิ่มมิติทางประวัติศาสตร์เข้าไปอีก ด้วยเสน่ห์ผสมผสานทั้งรากเหง้าคนบาฮามาส ศิลปะโบฮีเมียน จนถึงยุคลุยพัฒนาใหม่ ๆ เป็นย่านที่ควรแวะเดินเล่นสักบ่ายก่อนหรือหลังเข้าวิซคายา

คู่มือเที่ยวจริง: เดินทางอย่างไรและเดินชมแบบไหนสะดวก

สถานี Vizcaya ของรถไฟฟ้าไมอามี (Metrorail) คือวิธีเดินทางสาธารณะที่สะดวกสุด เดินจากสถานีไปทางเข้าพิพิธภัณฑ์แค่ประมาณ 8 นาที มีที่จอดรถหน้าพิพิธภัณฑ์แต่เต็มเร็วสุด ๆ โดยเฉพาะเสาร์-อาทิตย์ จะมา Uber หรือ Lyft ก็ตอบโจทย์ เพราะจุดรับ-ส่งง่ายต่อทางเข้า

ถ้าจะแพลนต่อกับที่เที่ยวอื่นแถวนี้ ทั้ง Pérez Art Museum Miami และ Frost Museum of Science ก็เดินทางต่อด้วย Metrorail โดยไม่ต้องมีรถส่วนตัว ย่านวิซคายายังใกล้กับบริคเคลล์ ร้านอาหารเพียบ เหมาะปิดท้ายหลังเที่ยว

เรื่องความสะดวกสำหรับผู้ใช้วีลแชร์หรือคนที่ต้องการความช่วยเหลือเพิ่มเติม ประเด็นนี้ท้าทายพอดู เพราะตัวคฤหาสน์หลักเป็นอาคารเก่ามีทั้งบันได ทางเดินแคบ และพื้นที่ไม่เรียบที่แก้ไขไม่ได้โดยไม่เสียรูปแบบเดิม พิพิธภัณฑ์มีเจ้าหน้าที่ดูแลหัวข้อ ADA (disability) ติดต่อทางอีเมลได้เลยก่อนมาเพื่อเช็คว่าพื้นที่ไหนเข้าได้บ้าง ส่วนทางเดินสวนส่วนใหญ่เป็นหินกรวด ต้องระวังถ้าใช้วีลแชร์หรือไม้เท้า

สุดท้าย... วิซคายาคุ้มเวลาคุณไหม?

ตรงไปตรงมา ถ้าคุณชอบทะเล ปาร์ตี้ หรือวัฒนธรรมร่วมสมัย วิซคายาจะรู้สึกเหมือนข้ามเข้าสู่ยุคสมัยอื่น—และมันก็เป็นแบบนั้นจริง ๆ เดินชมต้องใช้เวลาและสังเกต รายการบัตรเข้ากลาง ๆ เมื่อเทียบกับที่เที่ยวอื่นในไมอามี แต่มันไม่เหมือนที่ไหนเลยในเมืองนี้

ถ้าเที่ยวไมอามีแนววัฒนธรรม วิซคายาก็ไปด้วยกันได้ดีกับ Barnacle Historic State Park ซึ่งอยู่ไม่ไกล เป็นบ้านเก่าคนละสไตล์ หรือจะไปต่อ Deering Estate ลงไปทางใต้ ซึ่งเป็นคฤหาสน์ของพี่ชายของเจมส์ ชาร์ลส์ เดียริง สายประวัติศาสตร์บอกเลยไม่ควรพลาด

มือใหม่เที่ยวไมอามีที่อยากเข้าใจเมืองมากกว่าด้านอาร์ตเดโค ควรลองหาอ่าน คู่มือพิพิธภัณฑ์ที่ดีที่สุดใน Miami วางแผนเที่ยวนิทรรศการในแต่ละพิพิธภัณฑ์แบบครบมุม