พิพิธภัณฑ์ศิลปะมหานครโตเกียว: เรื่องต้องรู้ก่อนมา

พิพิธภัณฑ์ศิลปะมหานครโตเกียวคืออะไรจริง ๆ

พิพิธภัณฑ์ศิลปะมหานครโตเกียว (東京都美術館, โตเกียวโตะ บิจุซึกัง) คือพิพิธภัณฑ์ศิลปะสาธารณะแห่งแรกของญี่ปุ่น เปิดมาตั้งแต่ปี 1926 อาคารปัจจุบันสร้างเสร็จต้นยุค 1970 ออกแบบโดยคุนิโอะ มาเอะคาวะ สถาปนิกโมเดิร์นนิสต์คนสำคัญของญี่ปุ่นยุคหลังสงครามและอดีตลูกศิษย์ Le Corbusier ดีไซน์ของมาเอะคาวะทำให้อาคารส่วนใหญ่จมต่ำกว่าระดับดิน ช่วยให้อาคารดูกลมกลืนกับภูมิทัศน์สวน ไม่แย่งซีนวิวโดยรอบ

พิพิธภัณฑ์แห่งนี้ดำเนินงานโดยรัฐบาลมหานครโตเกียว จึงมีลักษณะเป็นสถาบันเพื่อสาธารณะ ไม่ใช่แกลเลอรี่เอกชน ส่งผลถึงแนวคิดจัดนิทรรศการที่เน้นทั้งงานอินเตอร์ฯ ใหญ่เปิดยืมผลงานจากต่างประเทศ นิทรรศการธีมเฉพาะทาง และงานกลุ่มยื่นผลงานโดยสมาคมศิลปิน เวลาไปเยือนคุณอาจเจองานสำรวจ Impressionism ของยุโรป นิทรรศการศิลปินญี่ปุ่น หรือแม้แต่โชว์คัลลิกราฟีมือสมัครเล่นทั้งหมดในปีกต่าง ๆ ก็ได้

วิธีไปถึง และหาเข้าประตู

พิพิธภัณฑ์ตั้งอยู่ใน สวนสาธารณะอุเอโนะ ซึ่งถือเป็นพื้นที่สาธารณะที่รวมวัฒนธรรมหนาแน่นที่สุดแห่งหนึ่งในโตเกียว เดินจากสถานี JR Ueno ประมาณ 7–10 นาทีตามทางต้นไม้ใหญ่ ผ่านพิพิธภัณฑ์สำคัญอย่างพิพิธภัณฑ์แห่งชาติโตเกียวและพิพิธภัณฑ์ธรรมชาติและวิทยาศาสตร์ คุณสามารถมองหากลุ่มอาคารพิพิธภัณฑ์เพื่อนำทางได้ง่าย

ประตูเข้าพิพิธภัณฑ์จะอยู่ต่ำกว่าระดับถนนเล็กน้อย หลายคนครั้งแรกมักเดินเลย เพราะตัวอาคารตั้งใจทำโปรไฟล์ต่ำโดยดีไซน์ของมาเอะคาวะ ให้สังเกตลานคอนกรีตกว้างกับป้ายใกล้เส้นทางเข้าสวน จากสถานี Keisei Ueno ใช้เวลาเดินไปราวๆพอๆกันจากอีกฝั่งของสวน

ไม่มีที่จอดรถให้ผู้มาเยือนทั่วไป ผู้ใช้วีลแชร์ที่ต้องการขับรถแนะนำติดต่อออฟฟิศพิพิธภัณฑ์ล่วงหน้าเพื่อขออนุญาตจอด สำหรับคนทั่วไป ควรมาโดยรถไฟเพราะสะดวกที่สุด เดินทางจากสนามบินฮาเนดะหรือสนามบินนาริตะนั่ง JR หรือ Keisei ก็มาที่อุเอโนะได้ตรงๆ

เวลาเปิด-ปิด ตั๋ว และข้อควรรู้แต่ละวัน

เวลาปกติคือ 9:30–17:30 (เข้าครั้งสุดท้าย 17:00) วันศุกร์ถ้ามีงานพิเศษหรือนิทรรศการธีมจะเปิดถึง 20:00 (รับเข้าจน 19:30) จุดนี้คนเย็นศุกร์จะบางลงหลัง 18:00 บรรยากาศในแกลเลอรี่เงียบกว่า แสงไฟก็เปลี่ยนไป ออกแนวผ่อนคลายกว่าช่วงเที่ยงหรือบ่ายวันหยุดอย่างเห็นได้ชัด

พิพิธภัณฑ์ปิดทุกวันจันทร์สัปดาห์ที่ 1 และ 3 ของเดือน นิทรรศการใหญ่ก็ปิดจันทร์เกือบทุกกรณี แต่บางครั้งถ้าจันทร์ตรงวันหยุดราชการจะเปิดแล้วไปปิดอังคารแทน และยังมีช่วงปิดซ่อมบำรุง รวมทั้งหยุดปีใหม่ แนะนำเช็คปฏิทินทางการก่อนมา โดยเฉพาะถ้าในโตเกียวมีเวลาจำกัด

เข้าพิพิธภัณฑ์ฟรี แต่นิทรรศการแต่ละงานมีค่าเข้าต่างหาก งานระดับนานาชาติตั๋วเต็มวันราว ¥2,300 ลดสำหรับนักศึกษามหาวิทยาลัย (ราว ¥1,300) และผู้สูงอายุ 65+ (ราว ¥1,600) ต่ำกว่า 18 ปีเข้าฟรี ผู้นำเอกสารรับรองความพิการพร้อมผู้ติดตาม 1 คนก็เข้าฟรีเช่นกัน แต่ละนิทรรศการราคาต่างกันเล็กน้อย ควรตรวจสอบก่อนซื้อตั๋ว

แต่ละเวลาของวัน ให้ประสบการณ์ต่างกันอย่างไร

มาถึงช่วงเปิด (9:30) ในวันธรรมดาจะได้เปรียบกลุ่มทัศนศึกษาและทัวร์ที่มาปลายเช้า ล็อบบี้ตอนเปิดเงียบ แสงธรรมชาติเข้าจากหน้าต่างชั้นบน สตาฟก็ต้อนรับว่างๆพร้อมตอบคำถาม

กลางวันโดยเฉพาะเสาร์อาทิตย์ แกลเลอรี่งานใหญ่คนจะแน่นถึงขั้นต่อคิวดูผลงานดัง แต่เลย์เอาท์ที่เชื่อมแกลเลอรี่ใต้ดินต่อกันเป็นห้องๆแบบนี้จุดติดขัดจะเป็นผลงานเด่น ถ้างานฮิตจริง ห้องสุดท้ายที่มักมีผลงานดังจะหนาแน่นที่สุดช่วงพีค

ช่วงเย็นวันศุกร์คือไทม์สลอตที่คนน้อยสุด หลัง 18:00 คนพาลูกน้อยแทบไม่มี เสียงในอาคารก็เงียบขึ้น เดินชมได้สบายไม่เร่งรีบ ภายนอกแม้จะมืดแต่ทางสวนไฟสว่างตลอด ทางเดินกลับสถานีอุเอโนะช่วงค่ำยังปลอดภัยและน่าเดิน

เดินเข้าไปแล้วควรดูอะไรบ้าง

ตัวอาคารของมาเอะคาวะน่าสนใจในตัวมันเอง แม้ไม่ดูผลงานศิลปะภายในเลย คอนกรีตเปลือยหยาบแต่เก็บรายละเอียดเนี้ยบคือซิกเนเจอร์ทางสถาปัตยกรรม ทางเดินและบันไดหนักแน่นกว่าอาคารพิพิธภัณฑ์รุ่นใหม่ๆ การจัดลำดับพื้นที่ที่เคลื่อนระหว่างห้องโล่งสว่างชั้นบนกับห้องแกลเลอรี่ใต้ดินที่ปิดทึบกว่าสร้างจังหวะการชมงานแบบไม่รู้ตัว

รายการนิทรรศการแบ่งกว้าง ๆ เป็น 3 แบบ: งานนานาชาติเจ้าใหญ่จัดร่วมกับพาร์ตเนอร์ต่างประเทศ, งานธีมเฉพาะจัดคัดผลงานช่วงเวลาหรือประเด็นหนึ่ง และงานกลุ่มแบบเปิดรับสมัครของสมาคมศิลปะต่างๆ โดยงานนานาชาติคนจะเยอะสุด ส่วนงานกลุ่มเล็ก ๆ เข้าฟรีหรือถูกและมักจะมีอะไรน่าสนใจให้ดูบ้าง แบบคาดไม่ถึง

โลเคชั่นของพิพิธภัณฑ์สำคัญมาก อุเอโนะปาร์คเต็มไปด้วยสถาบันวัฒนธรรมอีกหลายแห่ง เดินเที่ยวหลายพิพิธภัณฑ์ในหนึ่งวันจึงคุ้มค่าและเป็นแผนที่ทำได้จริง พิพิธภัณฑ์แห่งชาติโตเกียว เดิน 10 นาที มีคอลเลกชั่นศิลปะและโบราณวัตถุญี่ปุ่นใหญ่ระดับโลก พิพิธภัณฑ์ศิลปะตะวันตกแห่งชาติ เองก็อยู่ในสวน เป็นอาคาร World Heritage ที่ Le Corbusier ออกแบบ แพลนเที่ยวอุเอโนะแบบแวะ 2–3 แห่งแบบนี้คุ้มค่าทั้งวัน

รายละเอียดปฏิบัติ: การเข้าถึง สิ่งอำนวยความสะดวก และถ่ายภาพ

พิพิธภัณฑ์รองรับความต้องการผู้ใช้วีลแชร์อย่างดี มีให้ยืมฟรีที่เคาน์เตอร์ข้อมูล ห้องน้ำคนพิการมีทุกชั้น พร้อมห้องน้ำแม่-เด็กสำหรับเปลี่ยนผ้าอ้อมและห้องให้นมโดยเฉพาะ ลิฟต์ขึ้นลงแต่ละชั้นติดป้ายบอกทางชัดเจน เส้นทางเยี่ยมชมหลักเลี่ยงบันไดได้หมด

นโยบายถ่ายรูปต่างกันขึ้นอยู่กับแต่ละนิทรรศการ งานนานาชาติส่วนใหญ่จะห้ามถ่ายภาพทั้งหมด หรืออนุญาตเฉพาะบางโซน/บางชิ้น ให้ดูป้ายหน้าทางเข้าห้องแสดงทุกครั้ง ห้ามขาตั้งกล้องหรือโมโนพอดแทบทุกรณี และห้ามใช้แฟลชเป็นปกติ พื้นที่ล็อบบี้และโถงสามารถถ่ายภาพได้ตามปกติ

มีคาเฟ่สำหรับนั่งพักกลางคิว ร้านขายหนังสือและของที่ระลึก โดยเฉพาะแคตตาล็อกนิทรรศการนานาชาติที่ทำออกมาดีและควรซื้อถ้าคุณสนใจ แต่ถ้างานฮิตมากๆมักจะหมดก่อนวันท้าย ควรรีบซื้อถ้ากลัวพลาด

มุมมองจริง: ใครควรมา ใครอาจไม่อิน

คนรักศิลปะที่ชอบดูนิทรรศการทัวร์ใหญ่ ๆ นี่คือลิสต์ตัวท็อปของญี่ปุ่นที่ควรมาก สำหรับสายท่องเที่ยวทั่วไปที่เวลาจำกัดหรือไม่สนโปรแกรมปัจจุบัน สวนสาธารณะอุเอโนะ เองก็คุ้มค่ามาก ถ้าแวะดูอาคารพิพิธภัณฑ์และล็อบบี้ ใช้เวลาไม่นานและไม่เสียเงิน

ใครคาดหวังพิพิธภัณฑ์แบบเต็มไปด้วยคอลเลกชันถาวรเดินชมได้เรื่อยๆ จะรู้สึกผิดหวัง เพราะที่นี่ไม่มีนิทรรศการประจำใหญ่ ๆ แบบพิพิธภัณฑ์แห่งชาติโตเกียว จุดแข็งคือการสลับโปรแกรมชั่วคราว ซึ่งหมายความว่าความคุ้มค่าของการแวะขึ้นอยู่กับว่ามีงานอะไรในช่วงนั้น ไม่อินโปรแกรมช่วงที่มา ก็อาจดูจบเร็ว

เด็กเล็กเข้าฟรีและเยาวชนต่ำกว่า 18 เข้าชมงานพิเศษได้ฟรี แต่ที่นี่โปรแกรมไม่เน้นเด็กเล็กเป็นหลัก ครอบครัวที่มีลูกเด็ก ๆ อาจจะพบว่า พิพิธภัณฑ์ธรรมชาติและวิทยาศาสตร์แห่งชาติ ในสวนเดียวกันนี้เหมาะกับเด็กเล็กมากกว่า เพราะมีอะไรให้เล่นและอินเตอร์แอคทีฟเยอะกว่า