พิพิธภัณฑ์โรมาน-เยอรมัน โคโลญจน์: สัมผัสอดีตโรมันแห่งโคโลญจน์อย่างมีชีวิตชีวา

พิพิธภัณฑ์โรมาน-เยอรมันคืออะไร

พิพิธภัณฑ์โรมาน-เยอรมัน (Römisch-Germanisches Museum) เป็นศูนย์จัดแสดงอดีตอันยาวนานของเมืองโคโลญจน์ ตั้งแต่ก่อนประวัติศาสตร์ ยุคโรมัน จนถึงยุคกลางตอนต้น โคโลญจน์ในอดีตที่รู้จักในชื่อ Colonia Claudia Ara Agrippinensium เคยเป็นเมืองโรมันที่สำคัญมากทางเหนือของเทือกเขาแอลป์ เป็นเมืองเอกของจังหวัด Germania Inferior งานขุดค้นทั่วเมืองพบของโบราณจำนวนมหาศาลทั้งพื้นโมเสก แท่นศพแกะสลัก หุ่นสำริด เครื่องประดับอำพัน และแก้วโรมันคุณภาพสูงที่หาดูได้ยากในโลก

พิพิธภัณฑ์เปิดครั้งแรกในปี 1974 บนพื้นที่ที่พบพื้นโมเสกขนาดใหญ่ยุคโรมันระหว่างสร้างหลุมหลบภัยปี 1941 ใกล้มหาวิหาร อาคารต้นตำรับที่ Roncalliplatz กำลังปิดปรับปรุงครั้งใหญ่ ตอนนี้นิทรรศการหลักจัดแสดงชั่วคราวที่ Belgian House เลขที่ 46 ถนน Cäcilienstraße เดินลงมาทางใต้จากมหาวิหารประมาณ 10 นาที

ของเด็ดในพิพิธภัณฑ์: มีอะไรให้ชมบ้าง

ชิ้นไฮไลท์อันดับหนึ่งของคอลเล็กชันถาวรคือโมเสก Dionysus พื้นโมเสกมหึมายุคศตวรรษที่ 3 เล่าเรื่องเทพไวน์รายล้อมด้วยภาพตำนานและลวดลายเรขาคณิต อลังการกว่า 70 ตารางเมตร ทำจากหินและแก้วนับหมื่นชิ้น แสดงความมั่งคั่งโคโลญจน์ยุคโรมันปลายสมัยจักรวรรดิ มีข้อควรรู้: โมเสก Dionysus ยังอยู่ใต้พื้นอาคารเดิม Roncalliplatz ที่ปิดซ่อม ไม่ได้ย้ายมาที่ที่จัดแสดงชั่วคราว ขณะนี้จึงยังชมไม่ได้ ที่ Belgian House คือการคัดบางชิ้นสำคัญมาให้ชมชั่วคราวเท่านั้น

คอลเล็กชันแก้ว ถือว่าโด่งดังระดับโลก โคโลญจน์เคยเป็นศูนย์ผลิตแก้วโรมันชั้นนำ งานที่นำมาจัดแสดงมีทั้งขวดน้ำหอมแก้วผิวเหลื่อม ไปจนถึง cage cup (diatretglas) สุดปราณีต: แก้วสองชั้นที่ผิวชั้นนอกแกะเป็นลวดลายเชิงลูกกรง ลอยแยกจากชั้นในและเชื่อมกันไว้ด้วยสะพานแก้วขนาดเล็ก มีเหลือในโลกรุ่นนี้ไม่ถึง 50 ชิ้น เห็นของจริงจะทำให้คุณประทับใจฝีมือช่างโรมันที่ไม่มีเครื่องมือสมัยใหม่

นอกจากงานแก้วและโมเสก ยังมีสุสานและแท่นศพโรมันเคยตั้งเรียงข้างถนนสายเก่าสมัย Colonia พร้อมจารึกชื่อทหาร พ่อค้า ครอบครัว มีของใช้ประจำวัน เช่น ตะเกียงเซรามิก เครื่องมือแพทย์ แท็บเล็ตเขียนหนังสือ ของเล่นเด็ก และเหรียญต่าง ๆ ของธรรมดาเหล่านี้นี่แหละที่พาให้ชีวิตโรมันใกล้ตัวขึ้นกว่าพระราชวังใหญ่ๆ เสียอีก

ถ้าใครสนใจโครงสร้างประวัติศาสตร์ลึก ๆ ของโคโลญจน์ ไปชมที่นี่คู่กับ มหาวิหารโคโลญ ซึ่งตั้งอยู่บนซากของโรมันกับแฟรงค์ และ NS Documentation Centre ที่เล่าอีกยุคซ้อนทับทางประวัติศาสตร์แบบแตกต่างแต่เข้มข้นไม่แพ้กัน

ชมสถานที่ชั่วคราว: Belgian House มีอะไรต่างจากเดิม

Belgian House เป็นอาคารขนาดใหญ่ที่ใช้จัดกิจกรรมวัฒนธรรมและราชการหลายรูปแบบตลอดหลายสิบปี ที่นี่ในฐานะสถานที่จัดนิทรรศการชั่วคราวนั้นไม่ได้โดดเด่นทางสถาปัตยกรรมแต่ใช้สอยได้ดี ห้องจัดแสดงมีแสงและป้ายครบทั้งเยอรมัน-อังกฤษ ต่างจากพิพิธภัณฑ์เดิมคือไม่มีซากโบราณอยู่ทันทีใต้พื้น ไม่มีโถงกลางอลังการ และการเล่าเรื่องผ่านพื้นที่ต้องกระชับกะทัดรัดกว่าเดิม

ถึงอย่างนั้น ทีมภัณฑารักษ์เลือกของเด็ดมาไว้ครบ ป้ายแต่ละชิ้นอ่านเข้าใจง่าย ถ้าไปช่วงเช้าวันธรรมดาหรือช่วงเปิด 10 โมงแรกๆ ห้องจะค่อนข้างเงียบ เดินชมของชิ้นต่อชิ้นได้สบาย ไม่ต้องเบียดกับคนกลุ่มใหญ่ ช่วงบ่ายวันเสาร์-อาทิตย์จะคึกคักขึ้นโดยเฉพาะกลุ่มนักเรียนกับครอบครัว แต่เสียงรบกวนก็ไม่ถึงกับอึดอัดเท่าพิพิธภัณฑ์ศิลปะดังๆ ช่วงพีค

วิธีเดินทางและทริคนำทาง

ศูนย์ขนส่งใกล้สุดคือ Neumarkt จุดเปลี่ยนสายรถรางและรางเบาที่คึกคักที่สุดแห่งหนึ่งของโคโลญจน์ รถรางสาย 1, 3, 4, 7, 9, 16, 18 ผ่านหมด เดินต่อจากสถานี Neumarkt ถึง Belgian House ประมาณ 2 นาที เส้นทางตรงไปไม่มีหลง และป้ายพิพิธภัณฑ์จะเห็นได้ตั้งแต่ลานกว้าง

ถ้าตั้งใจแวะที่อื่นในย่านเมืองเก่า ขอแนะนำ Kolumba Art Museum เดินไม่ไกล เช่นเดียวกับ Wallraf-Richartz Museum ย่าน Neumarkt ยังเชื่อมกับ ทัวร์เดินชมโคโลญ ของเมืองเก่าได้สะดวก

ผู้ใช้วีลแชร์เข้าถึง Belgian House ได้จำกัดตามข้อมูลพิพิธภัณฑ์ ถ้ามีข้อกังวลเรื่องความสะดวกควรติดต่อพิพิธภัณฑ์ล่วงหน้าเพื่ออัปเดตสถานการณ์ล่าสุด ผู้ติดตามผู้พิการที่มีบัตรตัว B เข้าฟรี

เรื่องราวโรมันโคโลญจน์: ทำไมเมืองนี้ถึงสำคัญ

โคโลญจน์เริ่มต้นเป็นอาณานิคมโรมันราวปี ค.ศ. 50 สมัยจักรพรรดิคลอเดียส ตั้งจุดยุทธศาสตร์สำคัญบนฝั่งแม่น้ำไรน์ ป้อมทหารและชุมชนเรือนแพต้องเติบโตเป็นหนึ่งเมืองที่ใหญ่สุดของจักรวรรดิโรมันทางเหนือแอลป์ ประชากรยุครุ่งเรืองราว 20,000 ถึง 30,000 คน ไรน์เป็นทั้งเส้นทางการค้าสำคัญและแนวป้องกันทางทหาร เมืองควบคุมการค้าระหว่างโลกเมดิเตอร์เรเนียนกับยุโรปเหนือ

เรื่องราวนี้ไม่ใช่แค่ข้อมูลวิชาการ เพราะแผนผังถนนสมัยโรมันยังแฝงอยู่ในโคโลญจน์ปัจจุบัน ชื่อเมือง Koln มาจากคำละติน colonia หลายโบสถ์โรมานสก์ชื่อดังตั้งบนฐานรากโรมัน พิพิธภัณฑ์โรมาน-เยอรมันโชว์สมบัติโบราณจำนวนมาก เพราะเมืองนี้ค้นพบโบราณวัตถุเยอะเป็นพิเศษ และโคโลญจน์ก็ภาคภูมิใจกับรากเดิมยุคนั้น

หากสนใจยุคกลางที่ตามมา แนะนำ โบสถ์โรมาเนสก์ใน Cologne ที่บันทึกอีกศิลปกรรมหนึ่งของเมือง มีมหาวิหารแบบ basilica ใหญ่ๆ อยู่ถึง 12 แห่งกระจายทั่วใจกลางเมือง

ถ่ายรูป เดินสะดวก บอกข้อจำกัดแบบตรงไปตรงมา

ถ่ายรูปโดยไม่ใช้แฟลชอนุญาตในนิทรรศการถาวร แนะนำให้สังเกตงานแก้วเป็นพิเศษเพราะผิวเหลือบรุ้งบนแก้วโบราณมาจากปฏิกิริยาเคมีใต้ดินเป็นร้อยปี ซึ่งออกมาสวยมากในแสงไฟพิพิธภัณฑ์ ควรงดใช้แฟลชกับงานแก้วทุกรูป เพราะแฟลชสะท้อน ทำให้ลายละเอียดพื้นผิวหาย

ขอแจ้งล่วงหน้า ใครหวังจะได้ประสบการณ์พิพิธภัณฑ์โรมาน-เยอรมันฉบับเต็ม เช่น โมเสก Dionysus ของจริงในพื้น คอร์ทกลางตึก1974 หรือชมวิว Roncalliplatz ตรงข้ามมหาวิหาร จะยังไม่ได้เห็น (เพราะของเหล่านี้ยังอยู่ในอาคารเดิมที่ปิด) นิทรรศการชั่วคราวนี้เป็นฉบับย่ออย่างตรงไปตรงมา เหมาะกับคนอยากดูของเด็ดที่เปิดให้ชม ไม่ใช่แทนสิ่งที่จะเปิดใหม่ที่ Roncalliplatz เต็มรูปแบบแน่ๆ ใครตั้งใจมาตามดูโมเสกโดยเฉพาะ แนะนำเช็กหน้าเว็บพิพิธภัณฑ์ก่อนวางแผน เพราะกำหนดเปิดใหม่อาจเปลี่ยน

แวะต่อได้แถวนี้: ที่เที่ยวใกล้ๆ

ย่าน Neumarkt กับเส้นทางสู่เมืองเก่าคือศูนย์รวมวัฒนธรรมของโคโลญจน์ แนะนำ Museum Schnütgen ศิลปะศาสนจักรยุคกลางก็อยู่ถนนเดียวกับ Belgian House เดินรวมในครึ่งวันเดียวจบ หรือถ้าอยากรู้จักแลนด์สเคปพิพิธภัณฑ์โคโลญจน์ทั้งเมือง คู่มือ พิพิธภัณฑ์ที่ดีที่สุดใน Cologne จะสรุปแยกเป็นหมวดและย่านให้ครบ

เดินจาก Neumarkt ขึ้นเหนือไปมหาวิหารประมาณ 10 นาที ตัดผ่านถนนช้อปปิ้งใจกลางโคโลญจน์และ Wallraf-Richartz Museum ระหว่างทาง ถ้าเดินลงใต้จะเข้าย่าน Belgisches Viertel คือพื้นที่ศิลปะร่วมสมัยหนาแน่นสุดของเมือง เหมาะถ้าตั้งใจต่อสายอาร์ตยาวๆ ช่วงบ่าย