ถนนกว้างและถนนแคบ (กวานจ้ายเซียงจื่อ): ย่านประวัติศาสตร์ชื่อดังของเฉิงตู

กวานจ้ายเซียงจื่อคืออะไร?

ถนนกว้างและถนนแคบ (宽窄巷子, กวานจ้ายเซียงจื่อ) คือย่านเดินเล่นใจกลางเฉิงตูที่มีประวัติศาสตร์ยาวนาน ประกอบด้วย Kuan Alley (ถนนกว้าง), Zhai Alley (ถนนแคบ) และ Jing Alley (ถนนบ่อน้ำ) รวมตัวกันเป็นย่านโบราณใน เขตชิงหยาง อยู่ไม่ไกลจาก สวนประชาชน (People's Park) ประมาณ 15 นาทีโดยเดินเท้า ย่านนี้เข้าได้ฟรี เปิดทั้งวันทั้งคืน และคนค่อนข้างหนาแน่น โดยเฉพาะวันหยุด

ต้นกำเนิดของสามซอยนี้ย้อนไปยุคราชวงศ์ชิง เดิมเคยเป็นที่ตั้งของกองกำลังธงแปดฝ่ายแมนจู ครอบครัวทหารจึงสร้างบ้านแบบลานกลาง มีผนังอิฐสีเทา ประตูไม้แกะสลัก หลังคายกมุมสูง และลานในแยกจากถนนหลัก ต่อมาปล่อยทรุดโทรมไปพักหนึ่ง ก่อนจะมีโครงการบูรณะอย่างจริงจังในปี 2003 และกลับมาเปิดใหม่ช่วงมิถุนายน 2008 ไม่นานก่อนโอลิมปิกปักกิ่งจะปลุกกระแสโลก

สิ่งที่เห็นปัจจุบันคือการจัดฉาก 'เมืองเก่า' แบบดูดีพิถีพิถัน ไม่ใช่โซนเก่าตามธรรมชาติ สถาปัตยกรรมแท้จริงตามแบบรุ่นเดิม ทั้งขนาด วัสดุ รูปแบบบ้านลาน แต่สิ่งที่อยู่ในบ้านกลับเป็นธุรกิจสมัยใหม่ มีตั้งแต่โรงน้ำชาชื่อดัง ร้านหม้อไฟเสฉวน บาร์ เครื่องดื่ม ร้านแฮนด์เมด ไปจนถึงโรงแรมบูติกที่ตกแต่งในอาคารดูโบราณ ความขัดแย้งระหว่างเปลือกประวัติศาสตร์กับเนื้อหาทันสมัยนี่แหละ ที่ควรทำความเข้าใจก่อนมา เพราะจะมีผลกับความรู้สึกระหว่างเที่ยว

สามซอย สามบรรยากาศ เดินแล้วจะเจออะไรบ้าง

แต่ละซอยมีคาแรคเตอร์ต่างกัน การเดินเรียงจากเหนือจรดใต้ช่วยให้สัมผัสบรรยากาศได้ครบและต่อเนื่อง

Kuan Alley (ถนนกว้าง) เป็นซอยยอดนิยม คนเยอะ ถ่ายรูปกันมาก ยาวประมาณ 391 เมตร กว้าง 7.7 เมตร เฉพาะบนแปลนกว้างพอเดินสบาย แต่ความจริง ช่วงบ่ายวันหยุดคนแน่นจนต้องเดินเบียดกัน มีทั้งกรุ๊ปทัวร์ คนถ่ายรูป ร้านของว่างวางเรียงกันเต็ม ประตูบ้านลานในซอยนี้หรูสุด หลายหลังปรับเป็นร้านอาหารเสฉวนแท้กลิ่นน้ำมันพริกและถ่านลอยมาก่อนเห็นร้านตั้งแต่ช่วงสายๆ

Zhai Alley (ถนนแคบ) ยาวประมาณ 390 เมตร กว้าง 6 เมตร บรรยากาศชิลกว่านิดหน่อย เหมาะกับคนชอบจิบชา หาของกินเรื่อยๆ มีโรงน้ำชาแบบดั้งเดิมเปิดหลายร้านในลานบ้าน ได้ยินเสียงรินชา เสียงคุยกัน เงียบสงบกว่าซอยแรก โดยเฉพาะช่วงบ่ายจะเห็นคนท้องถิ่นรุ่นใหญ่เล่นไพ่หรือเล่นหมากรุกตามโต๊ะมากขึ้น

Jing Alley (ถนนบ่อน้ำ) คือซอยใต้สุด และดูทันสมัยมากสุด คล้ายโซนขายอาหารข้างทางและบาร์ยาวตลอดซอย มีร้านขายของกินเล่น น้ำเย็น ของเสียบไม้ปิ้ง มาตั้งแต่ช่วงเย็นๆ บาร์ตลอดซอยเริ่มเปิดไฟ บรรยากาศสนุก เฮฮา วัยรุ่นเยอะกว่าซอยอื่น ใครชอบความคึกคักก็เดินสนุก ใครมาเน้นความเก่าอาจเฉยๆ

แต่ละช่วงเวลา บรรยากาศเปลี่ยนยังไง?

ช่วงเช้าตรู่ประมาณ 7–9 โมง คือเวลาชิลสุดในย่าน อากาศเย็นสบาย เงียบสงัด แสงต่ำทะลุผ่านประตูไม้แกะสวยกว่าช่วงแดดจ้า มีแค่พนักงานทำความสะอาด คนตั้งร้านเปิดใหม่ๆ กับคนท้องถิ่นที่ออกกำลังหรือจูงหมาเดินเล่น

10 โมงเป็นต้นไป ร้านค้าเริ่มเปิด นักท่องเที่ยวทยอยมากขึ้น พอถึงเที่ยงโดยเฉพาะ Kuan Alley จะเต็มไปด้วยคนเข้าแถวรอซื้อของกิน ไกด์ยกป้ายสี เดินหาที่นั่งโรงน้ำชาก็จะยากขึ้น ช่วงบ่ายตั้งแต่ 14:00–16:00 น. เป็นเวลาคนไทยนิยมมาเที่ยว ยิ่งถ้าเป็นวันหยุดจะคึกคักที่สุด

ตกเย็นหลัง 6 โมงไป บรรยากาศจะเปลี่ยนอีกแบบ ไฟประดับ โคมแดงเปิด แสงนวลๆ ทำให้มุมมองตึกสวยขึ้น ร้านอาหาร รถเข็นของกินมาเพิ่ม คนพลุกพล่านแบบสนุก ไม่วุ่นวาย ถ้ามีแผนจะไปดูงิ้วเสฉวนต่อที่ละแวกนี้ ช่วงเย็นคือลงตัวที่สุด หลายโรงแสดงเปิดรอบค่ำหลังอาหารเหมาะเจาะ

กินอะไรดี? ของอร่อยในกวานจ้ายเซียงจื่อ

ราคาของกินในกวานจ้ายเซียงจื่ออาจแพงกว่าที่อื่นในเฉิงตูแต่คุ้มตรงได้ลองหลากหลาย เหมาะกับสายชิมที่ยังไม่รู้จะเริ่มตรงไหน ร้านข้างทางในซอยกว้างและบ่อน้ำมีทั้งบะหมี่ตันตัน (担担面) เกี๊ยวน้ำมันพริก (红油抄手) วุ้นถั่วเขียว (凉粉) หมู ไก่ เต้าหู้เสียบไม้ราดน้ำพริกเผา อยากเข้าใจอาหารเสฉวนกว้างๆ แนะนำดู คู่มือของกินเฉิงตู ก่อนไปจริง

โรงน้ำชาใน Zhai Alley เสิร์ฟชาคลาสสิกแบบ gaiwan (ถ้วย ปิดฝา จานรอง) สไตล์เสฉวนที่เข้มข้นด้วยพิธีการ แก้ว gaiwan จะช่วยควบคุมความร้อนและระยะเวลาชง การนั่งเล่นในลานบ้านจิบชาแบบไม่รีบคือจุดเด่นที่ชิลที่สุดในย่านนี้ ราคาชาต่างกันพอสมควรระหว่างร้านดังกับร้านเล็กๆ ชาดอกมะลิหรือเขียวในร้านเล็กๆ บางทีถูกกว่าร้านผ้าโต๊ะหรูหลายเท่า

ร้านหม้อไฟในย่านนี้ส่วนใหญ่ราคาปานกลางถึงสูง เหมาะมานั่งกินตอนเย็นถ้ามีเวลาอยู่นาน อยากเข้าใจวัฒนธรรมหม้อไฟเสฉวนให้ลึกขึ้น ลองหาคู่มือหม้อไฟเสฉวน อ่านเรื่องความเผ็ดและวิธีสั่งอาหาร

ประวัติและสถาปัตยกรรม

ช่วงแรกสุด กองทหารแมนจูมาตั้งถิ่นฐานในเฉิงตูยุคราชวงศ์ชิง โดยย่านนี้แยกออกจากเมืองจีนฮั่น ชุมชนสร้างบ้านลานกลางแบบเหนือของจีน (siheyuan) ออกแบบปรับให้เหมาะกับภูมิอากาศเสฉวน โดยคานหลังคากว้าง ลานบ้านเปิดรับอากาศเปียกชื้น ซอยทั้งสามต่อขนานเชื่อมซอยย่อยยังคงรูปแบบดั้งเดิมไว้ถึงปัจจุบัน

คริสต์ศตวรรษที่ 20 ย่านนี้รับคนฮั่นเข้าอยู่มากขึ้น มีการดัดแปลงบ้าน บางหลังแบ่งหลายส่วน ประตูเปลี่ยน หลังคาต่ำกว่าเดิม โครงการบูรณะปี 2003-2008 อาศัยภาพเก่าและงานสำรวจฟื้นคืนสัดส่วนประตู ลานบ้านกลับไปยุคชิง วัสดุเสื่อมก็เปลี่ยนใหม่ โซนที่ฟื้นฟูแล้วได้รับการขึ้นทะเบียนโบราณสถานภายใต้กฎหมายเมืองเฉิงตู

ใครสนใจสถาปัตยกรรมสายนี้ควรต่อด้วยการไปเยือน ศาลเจ้าวู่โหว (Wuhou Shrine) หรือ ถนนโบราณจิ่นหลี่ (Jinli) ในเขตวู่โหว ทั้งสองแห่งนี้นำเสนอประวัติศาสตร์เฉิงตูแบบจัดเต็ม อารมณ์การอนุรักษ์คนละสไตล์กับ Kuanzhai Alley แต่เปิดโลกเรื่องการพัฒนาเชิงพาณิชย์ของโซนอนุรักษ์ได้ดี

ไปยังไง เดินในย่านสะดวกไหม ข้อควรรู้

เดินทางด้วยรถไฟใต้ดินสาย 4 มาลงสถานี Kuanzhai Alley จะถึงขอบตะวันออกของย่านเลย สาย 2 ก็ใช้ได้ ลงสถานี People's Park แล้วเดินขึ้นเหนือไปอีกประมาณ 500 เมตร รถเมล์สาย 62, 70, 93, 126, 127, 163, 340 ก็จอดใกล้ทางเข้า จะเรียกแท็กซี่หรือแอปรถในเมืองก็ง่าย

ซอยต่างๆ เป็นถนนเรียบปูด้วยหิน ไม่มีรถยนต์เข้า เหมาะกับรถเข็นคนพิการโดยรวม แม้บางร้านประตูจะมีธรณีหรือบันได ย่านนี้อยู่กลางแจ้งทั้งหมด ร้านอาหารและโรงน้ำชามีที่นั่งในลานบ้านแบบมีหลังคา

อากาศเฉิงตูส่งผลกับการเที่ยวมากกว่าที่คิด หน้าร้อน (มิ.ย.–ส.ค.) อาจร้อนชื้น 31°C ในซอยไม่ค่อยมีร่มเงา ฝน (มากสุด มิ.ย.–ก.ย.) ทำให้พื้นลื่น ถ่ายรูปยาก แต่คนจะน้อยลง หน้าร้อนกับหน้าหนาวแน่นหน่อย ฤดูใบไม้ผลิและใบไม้ร่วง (มี.ค.–พ.ค. กับ ก.ย.–พ.ย.) เดินสบายสุด

อยากรู้ว่าแต่ละช่วงของปีในเฉิงตูเป็นอย่างไร ดู คู่มือฤดูเที่ยวเฉิงตู จะบอกครบเรื่องอุณหภูมิ ฝน และเทคนิคเดินเที่ยวแบบไม่หมู่คน

คุ้มหรือไม่? มุมมองตามจริง

กวานจ้ายเซียงจื่อ ถือว่าควรไปถ้ามีเวลาที่เฉิงตู จุดเด่นคือสถาปัตยกรรมต้นฉบับ ทั้งขนาด ประตู สมดุลลานบ้าน จังหวะซอยต่างๆ มีน้ำหนักประวัติศาสตร์แท้จริง การนั่งจิบชาช้าๆ ในลานบ้านเช้าๆ กับเสียงนกข้างกรงและกลิ่นชาหอมๆ คือประสบการณ์เฉิงตูที่หาไม่ได้ที่อื่น

แต่ขณะเดียวกัน ย่านนี้คือโซนประวัติศาสตร์เชิงพาณิชย์ ไม่ใช่ชุมชนเก่าแบบ untouched แทบทุกร้านขายของฝากหรือของแบรนด์ซ้ำกับที่สนามบิน ช่วงบ่ายวันหยุดคนเยอะจนแทบดูตึกลำบาก ใครหวังเจอซอยชุมชนชิงแท้ๆ อาจผิดหวัง แต่ถ้ารู้ข้อเท็จจริงและวางแผนเวลาเดินเที่ยวก็จะพบว่าคุ้มค่าแน่นอน

ถ้าไม่ชอบบรรยากาศขายของนักท่องเที่ยว หรือมีเวลาเที่ยวเฉิงตูน้อยและเลือกว่าจะมาที่นี่หรือไปทริปยาว ควรลอง Du Fu Thatched Cottage หรือวัด Qingyang Palace ซึ่งอยู่ไม่ไกลจากเขตชิงหยาง คนไม่แน่นตลอดทั้งปี