Valldemossa: górska wioska Majorki warta każdej drogi

Czym właściwie jest Valldemossa

Valldemossa to niewielka gmina licząca około 2 000 mieszkańców, położona na wysokości od 413 do 437 metrów n.p.m. — jest tym samym najwyżej położonym miastem na Wyspach Balearskich. Nazwa pochodzi od „Vall de Mossa”, czyli Doliny Mussy — nawiązania do arabskiego szlachcica, który władał tymi ziemiami przed chrześcijańskim podbojem Majorki w 1229 roku. Ta wielowarstwowa przeszłość — mauretańskie korzenie, średniowieczny pałac królewski, klasztor kartuzów i słynny zimowy pobyt dwójki europejskich celebrytów z XIX wieku — nadaje wiosce kulturową głębię niezwykłą jak na miejsce tej wielkości.

Okoliczny krajobraz należy do pasma Serra de Tramuntana, wpisanego na listę UNESCO jako Kulturowy Krajobraz Świata w 2011 roku. Jadąc tu samochodem, przez tarasowe gaje oliwne i strome skalne ściany, od razu czujesz, że to nie jest nadmorski kurort. Architektura jest kamienna i surowa — w duchu mallorquińskich wyżyn: wąskie uliczki, drzwi ozdobione kwiatami, a gdzieniegdzie koryto żłobione wodą ze źródeł górskich.

Królewski Klasztor Kartuzów: główna atrakcja

Real Cartuja de Valldemossa, czyli Królewski Klasztor Kartuzów, to atrakcja, wokół której kręci się większość wizyt. Historia sięga początku XIV wieku, kiedy król Jakub II Majorski kazał wybudować tu pałac królewski dla syna, Sancha I. W 1399 roku pałac przekazano mnichom kartuzom, którzy przebudowali go na klasztor. Zakonnicy zostali ostatecznie wygnani podczas liberalnych reform w 1835 roku, a klasztorne cele zaczęto wynajmować jako kwatery — w ten właśnie sposób Fryderyk Chopin i pisarka George Sand spędzili tu zimę 1838–1839.

Ten zimowy pobyt stał się sławny częściowo za sprawą relacji Sand zawartej w książce „Zima na Majorce” — tekstu, który nie był szczególnie pochlebny dla mieszkańców wyspy, lecz zrobił dla rozgłosu Valldemossy więcej niż jakakolwiek kampania promocyjna. Chopin skomponował tu kilka swoich Preludiów. Dziś cela 2 i cela 4 klasztoru są urządzone jako muzeum poświęcone tej parze: z meblami epoki, fortepianem Chopina i rękopisami na wystawie. W szerszym kompleksie klasztornym znajduje się też apteka z oryginalnymi ceramicznymi słojami z XVIII wieku, barokowy kościół oraz sale z dziełami mallorquińskiego malarza Josea Marii Serta.

Klasztor jest otwarty dla zwiedzających jako muzeum. Obowiązują opłaty za wstęp, a godziny otwarcia zmieniają się sezonowo — sprawdź aktualności na oficjalnej stronie lub na stronie dla odwiedzających katedrę w Palmie, gdzie znajdziesz aktualne informacje o rezerwacjach — zasady są podobne dla większości ważnych obiektów dziedzictwa Majorki. W niektórych salach fotografowanie bywa ograniczone.

Spacer po wiosce: poza klasztorem

Uliczki rozchodzące się od placu przy klasztorze nagradzają za powolne, bezcelowe wędrowanie. Kamienne elewacje są często ozdobione doniczkami z geranium i ziołami — tradycja tak konsekwentna, że aż wydaje się reżyserowana, choć mieszkańcy dbają o nią zupełnie szczerze. W tych uliczkach zapachy zmieniają się wraz z porą roku: kwiat pomarańczy późną zimą i wczesną wiosną, suszona lawenda i ciepły kamień przez całe lato, a dym z kominków w listopadzie.

Przy Carrer de la Rectoria 5 mała kapliczka upamiętnia miejsce urodzenia Santa Cataliny Thomàs (1531–1574), patronki Majorki. Urodziła się w Valldemossie, a później wstąpiła do zakonu w Palmie, gdzie została kanonizowana. Miejscowi otaczają ją szczerym kultem widocznym w kafelkowych tabliczkach i drobnych ofiarach składanych przy kapliczce. To spokojne, niepozorne miejsce, obok którego większość turystów przechodzi bez zatrzymania.

Górna część wioski otwiera się na punkty widokowe z widokiem na grzbiet Tramuntany od strony północno-zachodniej. Nie trzeba żadnych specjalnych przepustek — wystarczy iść uliczkami pod górę. Wczesnym rankiem, zanim przyjadą zorganizowane wycieczki, światło pada prosto na kamienne elewacje i tarasowe ogrody poniżej. To najlepsza pora dnia dla fotografów.

Valldemossa jest naturalnym punktem wypadowym na trasę samochodową przez Tramuntanę — leży mniej więcej w połowie drogi między Palmą a wioskami Deià i Sóller na północy.

Jak wioska zmienia się w ciągu dnia

Kto przyjedzie rano, przed 9:30, zobaczy Valldemossę najbliższą codzienności. Mieszkańcy wychodzą z domów, piekarnie są otwarte, a ensaimada — mallorquiński drożdżowy zawijańczyk posypany cukrem pudrem — jest najświeższa. Wioska ma też własną wariację: coca de patata, miękki chlebek na bazie ziemniaków będący lokalnym specjałem. Znajdziesz go w małych sklepikach przy głównym placu, często jeszcze ciepły.

Między 11:00 a 14:00, od kwietnia do października, wioska wypełnia się jednodniowymi turystami i autokarami. Kolejka do klasztoru potrafi się wydłużyć, sklepy z pamiątkami robią świetne interesy, a wąska uliczka przy wejściu staje się trudna do przebycia pod prąd. Warto o tym wiedzieć, jeśli tłumy są dla Ciebie raczej irytujące niż ożywcze.

Późnym popołudniem autokary znikają. Światło robi się złote na kamiennych ścianach, restauracje wypełniają się spokojniejszą publicznością, a wioska wraca do luźniejszego rytmu. Jeśli łączysz Valldemossę z innymi przystankami w Tramuntanie, rozważ odwrócenie zwykłej kolejności i zostawienie jej na późne popołudnie, zamiast odhaczać na początku dnia.

Jak dotrzeć i jak się poruszać

Z Palmy linia autobusowa 210 odjeżdża z Estació Intermodal i jedzie około 30–40 minut, zależnie od ruchu. Rozkłady zmieniają się sezonowo — sprawdź aktualne godziny na stronie TIB (Transport de les Illes Balears) przed wyjazdem. Jeśli chcesz lepiej poznać sieć autobusową i kolejową całej Majorki, przewodnik po transporcie na Majorce opisuje całość, w tym malowniczy pociąg do Sóller, który wyrusza z Palmy na północny zachód, ale nie zatrzymuje się w samej Valldemossie.

Samochodem z Palmy jedzie się około 25 minut drogą Ma-1110. Droga jest w dobrym stanie, ale na trasie są ostre zakręty — w miarę jak zyskujesz wysokość. Kolarze często korzystają z tej trasy jako części obwodu Tramuntany; jeśli jedziesz autem, wyprzedzaj ich z odpowiednim marginesem. Jeśli planujesz kontynuować na rowerze, zajrzyj do przewodnika po jeździe rowerem na Majorce, gdzie znajdziesz szczegóły tras i profile wzniesień.

W obrębie wioski historyczne centrum jest w większości zamknięte dla ruchu samochodowego. Załóż wygodne buty z dobrą podeszwą: kocie łby i schodkowe uliczki są nierówne i mogą być śliskie po deszczu. Osoby z ograniczoną sprawnością ruchową powinny wiedzieć, że teren wioski jest pagórkowaty i przeważnie nieutwardzony — dostęp dla wózków inwalidzkich jest w górnych uliczkach naprawdę trudny, choć okolice wejścia do klasztoru są bardziej płaskie.

Szczera ocena: kto najbardziej skorzysta na wizycie w Valldemossie

Valldemossa jest naprawdę piękna i historycznie ciekawa, ale duży ruch turystyczny sprawia, że w godzinach szczytu wrażenia mogą być płytsze, niż wynikałoby to z wysiłku dojazdu. Klasztor wart jest ceny wejścia dla każdego, kto interesuje się europejską historią kulturalną XIX wieku, muzyką epoki romantyzmu lub balearską architekturą klasztorną. Dla tych, którzy nie pałają szczególnym entuzjazmem do żadnej z tych rzeczy, muzeum może być tylko serią odtworzonych sal bez większego narratywnego napięcia.

Sama wioska nie jest przereklamowana tak jak niektóre miejsca na Majorce. Architektura jest autentyczna, uliczki nie zostały wysterylizowane pod turystów, a mieszkańcy zajmują się tu swoimi zwykłymi sprawami. Ale to nie jest też ukryty skarb. Spodziewaj się innych turystów, sklepów z pamiątkami sprzedających oliwę z oliwek z wizerunkiem Chopina — i zaplanuj godziny wizyty z głową.

Osoby dysponujące tylko jednym lub dwoma dniami na wyspie powinny rozważyć Valldemossę w porównaniu z innymi celami w Tramuntanie. Wioska Deià na północy jest mniejsza, spokojniejsza i można by powiedzieć, że bardziej dramatycznie położona — choć ma mniej zorganizowanych atrakcji. Wioska Fornalutx koło Sóller jest równie dobrze zachowana i znacznie mniej oblegana. Dla tych, którzy mają tydzień lub więcej, wszystkie trzy warto połączyć w jeden dzień wzdłuż trasy przez Tramuntanę.

Osoby, którym trudno radzić sobie ze stromym terenem, zatłoczonymi uliczkami lub turystyką autokarową, mogą być sfrustrowane wizytą w środku lata. Ci, którzy wolą spędzać czas na plażach niż wśród kamiennych wiosek, nie znajdą tu nic dla siebie — a najbliższa plaża wymaga zjazdu kilka kilometrów w dół do Port de Valldemossa, które jest małe i pozbawione rozbudowanej infrastruktury.