Museum Rietberg: Okno Zurychu na Sztukę Świata

Czym tak naprawdę jest Museum Rietberg

Museum Rietberg to zuryskie muzeum poświęcone sztuce pozaeuropejskiej, założone w 1952 roku. Dziś gromadzi znaczącą kolekcję sztuki azjatyckiej, afrykańskiej, oceanicznej i prekolumbijskiej. Nazwa łatwo umyka przy planowaniu itinerarium – zwłaszcza że miejsca takie jak Grossmünster czy Kunsthaus dominują na większości list atrakcji – ale ta względna anonimowość działa na korzyść uważnego zwiedzającego.

Kolekcja obejmuje indyjską rzeźbę świątynną, chińskie brązy, japońskie malarstwo, afrykańskie przedmioty ceremonialne z Afryki Subsaharyjskiej, himalajskie tangki i artefakty mezoamerykańskie. Głębokość zbiorów jest różna w zależności od regionu, ale szczególnie mocna jest część poświęcona Azji Południowej i Południowo-Wschodniej. Jeśli interesujesz się również zuryskimi tradycjami sztuki szwajcarskiej, Kunsthaus Zürich doskonale to terytorium pokrywa. Museum Rietberg zajmuje zupełnie inny kulturowy obszar i obie instytucje świetnie się uzupełniają.

Otoczenie: willowy park i podziemna rozbudowa

Jedną z cech wyróżniających Museum Rietberg jest jego lokalizacja. Muzeum zajmuje zabytkowe budynki w Rieterparku – zadbanym parku publicznym w dzielnicy Enge na zachodnim skraju miasta. Kompleks willowy ma bogatą historię kulturową i doskonale wpisuje się w parkowe otoczenie.

Dojście pieszo ze stacji Zürich Enge zajmuje około dziesięciu minut przez spokojne ulice mieszkalne.

W 2007 roku muzeum znacząco powiększyło swoją powierzchnię dzięki podziemnej rozbudowie zwanej Smaragd (Szmaragd). Część ta jest wkopana w zbocze wzgórza pod willą i zapewnia klimatyzowane, naturalnie doświetlone sale wystawowe, których dziewiętnastowieczny budynek sam w sobie nie mógłby zaoferować. Szklany pawilon wejściowy na poziomie gruntu, który prowadzi do podziemnej sekcji, ma w sobie spokojną precyzję dobrze pasującą do charakteru muzeum.

Co zobaczysz w środku

Kolekcja stała jest zorganizowana tematycznie i regionalnie na wielu piętrach i w kilku budynkach. Galerie poświęcone Azji Południowej są dla wielu zwiedzających punktem wyjścia ze względu na swoją wizualną dramaturgię: kamienne rzeźby Śiwy, brązowe bóstwa świątynne z południowych Indii oraz fragmenty rzeźbiarskie z różnych zakątków subkontynentu, które zdobiłyby zbiory azjatyckie niejednego wielkiego europejskiego muzeum. Skala i stan zachowania niektórych obiektów są imponujące, zwłaszcza biorąc pod uwagę, że wiele z nich pozyskano na początku i w połowie XX wieku, zanim zaostrzyły się przepisy eksportowe.

Kolekcja wschodnioazjatycka obejmuje Chiny, Japonię i Koreę w różnych mediach: ceramikę, wyroby lakierowane, malarstwo zwojowe i przedmioty dekoracyjne. Japońskie malowidła zwojowe wynagradzają powolną, uważną kontemplację. Chińskie brązy z kontekstów rytualnych są eksponowane z informacyjnymi notatkami kontekstualnymi, które wyjaśniają ich pierwotną funkcję, zamiast traktować obiekty wyłącznie jako dzieła sztuki.

Kolekcja afrykańska jest mniejsza, ale przemyślanie zaprezentowana – zawiera obiekty z Afryki Zachodniej i Środkowej, w tym maski, figurki i przedmioty ceremonialne, które muzeum osadza w ich kulturowym kontekście, a nie jedynie traktuje jako formalne dzieła sztuki. Zbiory oceaniczne i prekolumbijskie są bardziej selektywne, lecz znajdują się wśród nich indywidualne eksponaty warte poszukania, szczególnie w sekcji mezoamerykańskiej.

Jak pora dnia zmienia to doświadczenie

Museum Rietberg rzadko sprawia wrażenie zatłoczonego – to jedna z jego najbardziej stałych cech. Najspokojniejsze są wtorkowe i środowe przedpołudnia między 10:00 a 12:00. Możesz spędzić dłuższy czas przed poszczególnymi eksponatami, nie omijając przy tym grup zwiedzających, co ma znaczenie, gdy patrzysz na obiekty nagradzające bliższe przyjrzenie się.

Warto wiedzieć o czwartkowych wieczorach. W czwartki muzeum jest otwarte do 20:00, dłużej niż w jakikolwiek inny dzień. Późnopopołudniowe światło wpada do pawilonu Smaragd pod niskim kątem, zmieniając odbiór podziemnych galerii, a atmosfera po 17:00 w czwartek bywa wyjątkowo spokojna – przeważają miejscowi, a nie turyści. To jeden z lepszych sposobów na doświadczenie tego muzeum.

Najbardziej ruchliwe są weekendowe popołudnia, mniej więcej między 13:00 a 15:00, szczególnie gdy trwa ważna wystawa czasowa. W ciepłe soboty park wypełnia się rodzinami i piknikującymi, a ruch przy wejściu do muzeum odpowiednio wzrasta. Jeśli odwiedzasz muzeum w weekend, przyjście o godzinie otwarcia (10:00) daje Ci najlepszy dostęp do galerii stałych.

Dojazd i poruszanie się po muzeum

Najwygodniejsza opcja komunikacji miejskiej to tramwaj 7, który zatrzymuje się bezpośrednio przy Museum Rietberg. Autobus 72 zatrzymuje się przy Hügelstrasse, skąd do głównego wejścia jest krótki spacer. Podróżując S-Bahnem, wysiądź na przystanku Zürich Enge – stąd do muzeum około dziesięciu minut pieszo. Zurychska sieć transportu publicznego jest niezawodna i dobrze oznakowana; szersze informacje o poruszaniu się po mieście znajdziesz w przewodniku po komunikacji miejskiej w Zurychu.

Na miejscu dostępne są miejsca parkingowe dla osób niepełnosprawnych. Jeśli dostępność jest dla Ciebie ważna, warto skontaktować się z muzeum bezpośrednio przed wizytą, aby potwierdzić aktualne udogodnienia.

W galeriach kolekcji stałej zezwolone jest fotografowanie, co wcale nie jest takie oczywiste w przypadku znaczących instytucji artystycznych. Oświetlenie w podziemnej rozbudowie jest kontrolowane ze względów konserwatorskich, więc lampa błyskowa i statyw są nieodpowiednie, ale smartfon lub kompaktowy aparat dobrze radzi sobie z dostępnym światłem w większości galerii.

Praktyczne informacje i szczere ograniczenia

Museum Rietberg to nie jest szybki przystanek. Jeśli spróbujesz przebiec przez nie w mniej niż godzinę, wyjdziesz tylko z powierzchownym wrażeniem. Głębokość kolekcji nagradza tych, którzy mają prawdziwe zainteresowanie przynajmniej jedną z głównych tradycji regionalnych, które obejmuje. Jeśli Twój czas w Zurychu jest bardzo krótki i musisz ustalić priorytety, Szwajcarskie Muzeum Narodowe przy głównym dworcu kolejowym obejmuje historię Szwajcarii z szerszym, ogólnym przesłaniem i łatwiej wpisuje się w plan zwiedzania centrum Zurychu.

Zwiedzający, którzy przyjeżdżają głównie dla malowniczego widoku na jezioro lub dla aktywności na świeżym powietrzu, mogą poczuć pewien niedosyt. Sam park jest przyjemny, ale widoki na jezioro z Rieterparku są częściowo zasłonięte przez drzewa i nie tak otwarte jak bulwary nad jeziorem. Muzeum najlepiej docenić na jego własnych zasadach – jako poważną instytucję artystyczną, a nie tło dla spaceru.

Kawiarnia muzeum jest dobrym miejscem na przerwę w połowie zwiedzania. Czynna jest w godzinach otwarcia muzeum i wychodzi na park, co czyni ją szczególnie przyjemną w cieplejsze dni. Jeśli planujesz popołudnie łączące wizytę w muzeum ze spacerem nad jezioro, bulwar nad Jeziorem Zuryskim jest osiągalny pieszo w około piętnaście minut od wejścia do muzeum, co sprawia, że połączona wizyta jest jak najbardziej wykonalna.

Muzeum na tle szerszej sceny kulturalnej Zurychu

Zurych ma naprawdę mocną ofertę muzealną jak na miasto tej wielkości. Museum Rietberg zajmuje w niej wyraźną i odrębną niszę: niewiele instytucji w mieście obejmuje sztukę pozaeuropejską z taką rozległością i głębią. Dla podróżnych eksplorujących najlepsze muzea Zurychu, zasługuje na miejsce na każdej poważnej liście, szczególnie dla tych, których zainteresowania wykraczają poza europejską historię sztuki.

Muzeum prowadzi również aktywny program wystaw czasowych, wykładów i wydarzeń kulturalnych podejmujących współczesne kwestie dotyczące proweniencji, restytucji i sposobów eksponowania obiektów pozazachodnich w europejskich instytucjach. Nie są to marginalne sprawy dla kuratorskiego zespołu muzeum. Jeśli interesuje Cię etyka i polityka kolekcjonowania, sprawdzenie aktualnego programu wystaw przed wizytą często ujawnia ofertę wykraczającą daleko poza kolekcję stałą.

Dla podróżnych spędzających w mieście ponad dwa dni Museum Rietberg naturalnie wpisuje się w szersze kulturalne itinerarium Zurychu. dwudniowy plan zwiedzania Zurychu pozwala uwzględnić go jako pół dnia w jednym z głównych dni muzealnych, w połączeniu z czasem nad jeziorem lub spacerem po pobliskiej dzielnicy Enge.