Nordiska Museet: największe muzeum historii kultury w Szwecji

Czym właściwie jest Nordiska Museet

Nordiska museet to największe muzeum historii kultury w Szwecji. To nie jest marketingowa przesada — kolekcja liczy ponad 1,5 miliona obiektów i dokumentuje, jak ludzie w całej Skandynawii żyli, ubierali się, jedli i urządzali swoje domy od XVI wieku aż po dziś. To nie jest muzeum sztuki ani muzeum wikingów. To coś trudniejszego do sklasyfikowania, a dla odpowiedniego odwiedzającego — znacznie ciekawszego: konsekwentna próba uchwycenia codziennego życia na przestrzeni pięciu stuleci.

Muzeum powstało w końcu XIX wieku, a w 1907 roku przeniosło się do obecnego budynku na Djurgården. Jego autorem był Isak Gustaf Clason i projekt jest nie do pomylenia z niczym innym: ceglany nordycki pałac renesansowy z dwiema wieżami, bogatymi kamiennymi zdobieniami i rozmachem, który z ulicy wręcz przytłacza. Budowę prowadzono od 1889 do 1907 roku.

Budynek: coś więcej niż opakowanie dla eksponatów

Zanim dotrzesz do jakiejkolwiek wystawy, hol wejściowy każe ci stanąć w miejscu. Wielka Sala to jedno z najbardziej imponujących wnętrz w Sztokholmie: strzeliste atrium o kilku kondygnacjach wysokości, opasane galeriami, z wielkim dębowym posągiem króla Gustawa Wazy na podwyższonym cokole na dalekim końcu. Posąg, wykonany przez Carla Millesa i zainstalowany w latach 20. XX wieku, mierzy około czterech metrów. Proporcje sali wywołują natychmiastowe poczucie wyjątkowości — zupełnie inne niż to, jak muzeum jest zazwyczaj opisywane przy okazji.

Odwiedzający, którzy przychodą głównie dla kolekcji, często zapominają spojrzeć w górę. Sklepione sufity, kute żelazo balustrad na górnych galeriach oraz gra świetlna zmieniająca się przez cały dzień w zależności od pogody i pory roku — wszystko to zasługuje na uwagę. W pochmurne poranki sala ma chłodną, szarą powagę. W jasne letnie popołudnia światło wpada ukośnie przez górne okna i mur ceglany nabiera cieplejszych barw.

Architektonicznie budynek Clasona należy do tego samego późno-XIX-wiecznego nordyckiego romantyzmu, który ukształtował kilka sztokholmskich budowli z tamtej epoki. Jeśli ten styl cię przyciąga, Nationalmuseum na Blasieholmen daje ciekawe porównanie: jest nieco wcześniejszy i bardziej powściągliwy, podczas gdy Nordiska museet skłania się ku teatralności.

Kolekcja: co tak naprawdę zobaczysz

Stała kolekcja jest zorganizowana tematycznie, a nie chronologicznie. Muzeum obejmuje sztukę ludową, kulturę Saamów, szwedzki design XX wieku, kulturę stołu i tradycje kulinarne, modę i tekstylia, a także wnętrza mieszkalne z różnych epok i warstw społecznych. Są też osobne sekcje poświęcone tradycjom związanym ze śmiercią, świętowaniem Midsommaru i Bożego Narodzenia oraz historii szwedzkich domków letniskowych.

Sekcja poświęcona Saamom zasługuje na osobną wzmiankę. Prezentuje kulturę, życie materialne i współczesną sytuację rdzennego ludu Saamów z większą głębią i starannością, niż robi to większość szwedzkich muzeów. Dla odwiedzających nieznających historii Saamów sama ta część może zmienić sposób myślenia o nordyckiej tożsamości. Jeśli twoje zainteresowanie szwedzką historią kulturową jest głębsze, Historiska museet na Östermalm skupia się konkretnie na prehistorycznej i średniowiecznej Szwecji — oba muzea świetnie się uzupełniają.

Sekcja mody i tekstyliów należy do najmocniejszych w całym budynku. Kolekcja obejmuje stroje z kilku stuleci, a kuratorzy skupili się na regionalnym zróżnicowaniu i podziałach klasowych, a nie tylko na strojach dworskich. Widzisz, co nosiła żona chłopa z Dalarny w 1750 roku, obok tego, co ubierała miejska rodzina z klasy średniej w Sztokholmie w latach 20. XX wieku. Różnice w jakości tkanin, dostępności kolorów i technice szycia mówią o historii społecznej więcej niż większość tabliczek z opisami.

Wystawy wnętrz prezentują meble i przedmioty ułożone jako aranżacje pokojów z różnych epok. Niektórzy odwiedzający uważają ten format za suchy; inni znajdują go najbardziej wciągającą częścią muzeum. Jeśli interesujesz się historią skandynawskiego designu, sale z XX wieku pokazują jego ewolucję — od ciężkich mieszczańskich wnętrz przez funkcjonalizm aż do czystszej estetyki połowy stulecia, z której szwedzki design stał się znany na całym świecie.

Pora dnia i natężenie ruchu

Nordiska museet przyciąga inną publiczność niż sąsiednie Muzeum Vasa. Vasamuseet notuje bardzo duży ruch przez cały rok; Nordiska museet jest spokojniejsze. W weekday poranki, szczególnie poza sezonem letnim, galerie mogą być prawie puste, co pozwala spokojnie zatrzymać się przy poszczególnych obiektach. Weekendowe popołudnia w lipcu i sierpniu są najbardziej zatłoczone, zwłaszcza gdy kolejka do Vasy jest długa i część zwiedzających przechodzi tu szukając alternatywy.

Muzeum jest otwarte codziennie w godzinach 10:00–17:00, a od września do maja w środy wydłuża godziny pracy do 20:00. Przed wizytą sprawdź aktualne godziny na oficjalnej stronie, bo sezonowe rozkłady mogą się zmieniać. Letnie poranne wizyty mają swój plus: światło w Wielkiej Sali jest czystsze przed południem, a w kawiarni bywa spokojniej.

Dojazd i praktyczne informacje

Na Djurgården łatwo dotrzeć z centrum Sztokholmu bez samochodu. Tramwaj 7 zatrzymuje się przy Nordiska museet/Vasamuseet, bezpośrednio przy wejściu. Prom Djurgården łączy wyspę z centrum, a dojazd rowerem z miasta jest równie prosty.

Na Djurgården skupia się kilka głównych atrakcji Sztokholmu w odległości spaceru od siebie. Podczas tej samej wizyty możesz połączyć Nordiska museet z Muzeum Vasa, Skansen albo ogrodami Rosendals Trädgård. Wyspa nagradza spędzenie tu całego dnia, jeśli pogoda dopisuje.

Wstęp kosztuje 170 SEK dla dorosłych. Dzieci w wieku 0–17 lat wchodzą bezpłatnie. Przed zakupem karnetu sprawdź bezpośrednio, jakie zniżki są aktualnie honorowane.

Fotografowanie i co ze sobą zabrać

Fotografowanie do użytku prywatnego jest generalnie dozwolone w stałych galeriach. Wielka Sala to oczywisty temat, a najlepsze światło do zdjęć wnętrz jest rano, gdy górne okna nie są jeszcze silnie podświetlone z tyłu. Galerie tekstyliów i mody mają obniżony poziom oświetlenia, by chronić eksponaty, co utrudnia fotografowanie z ręki bez aparatu dobrze radzącego sobie w słabym świetle. Aparat w telefonie może mieć trudności w niektórych z tych sal.

Muzeum ma kawiarnię i sklep muzealny. Sklep oferuje publikacje o szwedzkim designie, sztuce ludowej i historii kultury — część z nich trudno znaleźć gdzie indziej w Sztokholmie. Jeśli podróżujesz z dziećmi poniżej dziesięciu lat, muzeum przygotowuje w wybranych częściach budynku specjalne aktywności rodzinne; sprawdź aktualną ofertę na stronie. Małe dzieci mogą być zachwycone rozmachem Wielkiej Sali po wejściu, ale szybko znużyć się bardziej obiektowymi galeriami — nastawcie się na to odpowiednio.

Komu to muzeum przypadnie do gustu, a komu może nie

Nordiska museet sprawdza się najlepiej u odwiedzających, których naprawdę ciekawi, jak żyli zwykli ludzie — nie u tych, którzy szukają jednego spektakularnego eksponatu. Jeśli interesuje cię głównie szwedzka historia na poziomie politycznym, Historiska museet bardziej bezpośrednio obejmuje wcześniejsze okresy. Jeśli zależy ci na skandynawskich rzemiosłach i designie w bardziej skoncentrowanej formie, Nationalmuseum organizuje swoją kolekcję inaczej i może lepiej odpowiadać twoim oczekiwaniom.

Odwiedzający, którzy mają w Sztokholmie tylko jeden dzień i skupiają się na krótkim zestawie głównych atrakcji, mogą uznać, że Nordiska museet przegrywa z natychmiastowym efektem wow Muzeum Vasa. Vasa dostarcza jeden przytłaczający obiekt; Nordiska museet wymaga więcej cierpliwości i nagradza inne oczekiwania. Żadne z tych muzeów nie zastępuje drugiego.

Podróżujący z dziećmi docenią bezpłatny wstęp dla osób poniżej 18. roku życia. Muzeum nie jest zaprojektowane przede wszystkim jako interaktywna przestrzeń dla dzieci, ale skala Wielkiej Sali, stroje ludowe i zaaranżowane wnętrza potrafią utrzymać uwagę najmłodszych lepiej niż typowe galerie. Z dziećmi planuj raczej 90 minut do dwóch godzin, a nie pełne trzy.