Naturhistorisches Museum Wien: Wiedeńskie Muzeum Historii Naturalnej

Czym właściwie jest Naturhistorisches Museum Wien

Naturhistorisches Museum Wien, czyli Muzeum Historii Naturalnej w Wiedniu, to jedna z największych i najstarszych tego typu instytucji na świecie. Zbiory liczą około 30 milionów obiektów, gromadzonych przez ponad 250 lat — obejmują mineralogię, meteoryty, paleontologię dinozaurów, ewolucję człowieka i zoologię. To nie jest lokalne muzeum ciekawostek przyrodniczych. To instytucja naukowa o prawdziwie globalnym znaczeniu.

Sam budynek jest częścią tej historii. Wzniesiony w latach 1871–1889 jako element ambitnego projektu Kaiserforum cesarza Franciszka Józefa, neorenesansowa budowla stoi dokładnie naprzeciwko Kunsthistorisches Museum po drugiej stronie Maria-Theresien-Platz — obie są niemal lustrzanym odbiciem siebie nawzajem. Ta symetria jest celowa: obie zostały pomyślane jako świątynie cesarskiej wiedzy, mające zademonstrować naukowy i kulturowy autorytet Habsburgów całemu światu.

Muzeum zostało otwarte w 1889 roku i od tamtej pory nieprzerwanie mieści się w tym gmachu. Znajduje się w samym sercu Innere Stadt, czyli pierwszej dzielnicy Wiednia i jego historycznego centrum, tuż przy bulwarze Ringstraße. Zwiedzający przychodzący od strony Kunsthistorisches Museum od razu dostrzegą, że obie instytucje stoją naprzeciwko siebie po dwóch stronach reprezentacyjnego placu z pomnikiem Marii Teresy pośrodku.

Budynek: zanim jeszcze wejdziesz do środka

Gdy w pogodny poranek docierasz na Maria-Theresien-Platz, fasada zatrzymuje cię w miejscu, zanim zdążysz dobrnąć do wejścia. Budynek jest monumentalny w dosłownym tego słowa znaczeniu — zaprojektowano go tak, byś jednocześnie poczuł ciężar historii naturalnej i imperialnej potęgi. Ochrowy kamienny elewacja jest bogato zdobiona płaskorzeźbami nawiązującymi do nauki i odkryć, a centralną kopułę wieńczy figura Heliosa, boga słońca — trafny symbol muzeum poświęconego zgłębianiu świata natury.

Hol wejściowy w środku kontynuuje ten spektakl. Wysokie, sklepione sufity pokrywają alegoryczne freski, marmurowe kolumny wzdłuż klatki schodowej robią ogromne wrażenie, a sama przestrzeń uzasadnia kilka minut spędzonych wyłącznie na staniu i patrzeniu w górę. Architektura jest tu prawdziwą atrakcją, a nie tylko pojemnikiem na eksponaty.

Zbiory: co warto zobaczyć

Muzeum rozłożone jest na dwóch piętrach i 39 salach wystawowych. Parter skupia się przede wszystkim na geologii, mineralogii i meteorytach. Kolekcja meteorytów jest jedną z najlepszych na świecie i zasługuje na spokojne obejrzenie: gabloty z meteorytami żelaznymi, chondrytami i próbkami księżycowymi sąsiadują z niektórymi z najstarszych substancji stałych, jakie kiedykolwiek znalazł człowiek. Do naukowych perełek należą fragment meteorytu Ahnighito oraz słynny meteoryt marsjański Tissint.

Na górnym piętrze wkraczamy w świat paleontologii i ewolucji biologicznej. Sala dinozaurów jest bezsprzecznie najbardziej widowiskową częścią muzeum: kompletne szkielety Diplodocusa i innych wielkich teropodów wypełniają centralną przestrzeń, a dzieci często przyklejają się do barierek ze skupieniem, jakiego rzadko poświęcają czemukolwiek innemu. Jednak najważniejszy obiekt w całym budynku jest mniejszy i o wiele starszy: Wenus z Willendorfu, figurka z wapienia datowana na około 25 000 lat p.n.e., prezentowana w gablocie w salach prehistorii. Mierząc zaledwie 11 centymetrów, rządzi całą salą.

Zbiory zoologiczne na górnym piętrze są rozległe i nieco niedoceniane. Sale poświęcone owadom, morskim bezkręgowcom i okazom z głębin oceanicznych ujawniają naukową głębię, którą większość zwiedzających mija w pośpiechu. Jeśli masz więcej niż trzy godziny, te spokojniejsze sale nagradzają wolniejsze tempo.

Jak wrażenia zmieniają się w zależności od pory dnia

Powszednie poranki przed 11:00 to najwygodniejsza pora na wizytę. Hol wejściowy jest spokojny, wycieczki szkolne nie zjechały jeszcze pełną siłą, i możesz naprawdę poświęcić czas salą mineralogii i meteorytów bez tłumu, który zbiera się wczesnym popołudniem. Oświetlenie w tych salach jest starannie dobrane pod kątem ekspozycji, ale okna na górnym piętrze wpuszczają rano trochę naturalnego światła, które wyraźnie zmienia atmosferę sal paleontologicznych.

Środowe wieczory zasługują na osobną wzmiankę. W środy muzeum jest otwarte do 20:00, a od 17:00 tłumy wyraźnie rzedną. O zmroku hol wejściowy wygląda zupełnie inaczej — sztuczne oświetlenie wydobywa ciepło marmuru i kolorów fresków w sposób, jakiego nie zapewnia dzienne światło. Jeśli twój grafik na to pozwala, środowa późna wizyta w sali Wenus z Willendorfu może o 18:30 dawać wrażenie niemal prywatnego spotkania z tym eksponatem.

Weekendowe popołudnia są najbardziej zatłoczone, szczególnie w salach dinozaurów i prehistorii. Muzeum jest na tyle duże, że sale zoologiczne i geologiczne pozostają stosunkowo spokojne, ale jeśli odwiedzasz je w sobotę lub niedzielę, przyjedź na otwarcie (9:00) albo pogódź się z tym, że w popularnych salach trzeba będzie uzbroić się w cierpliwość.

Praktyczne informacje dla zwiedzających

Godziny otwarcia: czwartek–poniedziałek 9:00–18:00, w środy do 20:00. Ostatnie wejście 30 minut przed zamknięciem. Bilety kosztują 18 € dla dorosłych i 14 € w cenie ulgowej (studenci, grupy, osoby z niepełnosprawnościami i ich zarejestrowany opiekun, który wchodzi bezpłatnie z ważną dokumentacją). Osoby poniżej 19 roku życia wchodzą bezpłatnie.

Wejście do muzeum prowadzi od strony Maria-Theresien-Platz, 1010 Wiedeń, choć formalny adres pocztowy to Burgring 7. Najbliższa stacja metra to Volkstheater na liniach U2 i U3, skąd jest krótki spacer. Tramwaje 1, 2 i D jeżdżą wzdłuż Ringstraße i zatrzymują się w pobliżu wejścia. W okolicę Volkstheater dociera też autobus 48A. Lokalizacja jest osiągalna pieszo z szerokiego zakresu centralnych dzielnic.

Zwiedzający planujący szerszy dzień muzeów powinni wiedzieć, że Kunsthistorisches Museum stoi dosłownie po drugiej stronie placu. Kompleks MuseumsQuartier, w którym mieszczą się Leopold Museum i MUMOK, jest pięć minut spacerem za Naturhistorisches Museum. W jeden dzień można z powodzeniem połączyć dwie z tych instytucji, choć trzy byłyby wyczerpujące.

Załóż wygodne buty — w budynku jest dużo kamiennych posadzek, a pełny obchód 39 sal to spory dystans. Na parterze działa kawiarnia, gdzie można odpocząć. Muzealny sklep przy wyjściu oferuje książki naukowe, okazy minerałów i repliki Wenus z Willendorfu — to jedne z lepszych pamiątek muzealnych w Wiedniu.

Szczera ocena: dla kogo to muzeum, a kto może się zawieść

Dla kogoś z prawdziwym zainteresowaniem naukami przyrodniczymi, paleontologią, geologią lub prehistorycznymi kulturami człowieka Naturhistorisches Museum Wien należy do najbardziej satysfakcjonujących półdni w Wiedniu. Zbiory mają realną głębię naukową, budynek jest wyjątkowy, a sama Wenus z Willendorfu uzasadnia cenę biletu. Zwiedzający wpisujący je w wiedeński szlak muzealny znajdą tu poważny kontrast wobec sąsiednich instytucji skoncentrowanych na sztuce.

Zwiedzający, którzy uważają muzea historii naturalnej za nudne lub którzy interesują się przede wszystkim sztuką, operą czy historią cesarstwa, mogą uznać, że to nie najlepszy sposób na spędzenie ograniczonego czasu w Wiedniu. Muzeum nie wykracza zbytnio poza prehistorię, jeśli chodzi o historię człowieka. Jeśli twoje priorytety w Wiedniu to pałace, sale koncertowe i kawiarnie, ta pozycja może spaść niżej na liście.

Rodziny z dziećmi od mniej więcej 5 roku życia reagują zazwyczaj entuzjastycznie, szczególnie w salach dinozaurów i mineralogii. Bezpłatny wstęp dla osób poniżej 19 lat eliminuje ryzyko finansowe ewentualnej wpadki. Dla rodzin planujących szerszy dzień aktywności przewodnik po Wiedniu z dziećmi podpowiada, jak zagospodarować okolice muzeum na całe popołudnie.

Dostępność: muzeum oferuje zniżkę na bilet dla osób z niepełnosprawnościami oraz bezpłatny wstęp dla zarejestrowanego opiekuna. Budynek pochodzi z XIX wieku i był stopniowo modernizowany; zwiedzający ze szczególnymi potrzebami ruchowymi powinni przed przyjazdem sprawdzić sekcję dostępności na oficjalnej stronie muzeum, by uzyskać aktualne informacje o windach i podjazdach.

Szerszy kontekst: architektura Ringstraße i projekt Kaiserforum

Stojąc między dwoma lustrzanymi gmachami muzeów na Maria-Theresien-Platz, warto zastanowić się, co ta urbanistyczna kompozycja miała przekazywać. Projekt Kaiserforum zakładał, że Naturhistorisches Museum i Kunsthistorisches Museum będą bliźniaczymi instytucjami flankującymi wielki ceremonialny dziedziniec prowadzący do Hofburga. Pełny projekt nigdy nie został ukończony zgodnie z pierwotnym zamysłem, ale to, co pozostało, to wciąż jeden z najbardziej spójnych przykładów XIX-wiecznej cesarskiej urbanistyki w Europie. Bulwar Ringstraße, którego częścią jest ten zespół, został zbudowany w niezwykłym tempie między latami 60. a 1900 rokiem i stanowi świadome przekształcenie Wiednia w nowoczesną cesarską stolicę.

Zwiedzający zainteresowani architektonicznymi i politycznymi ambicjami stojącymi za tą dzielnicą znajdą więcej kontekstu w przewodniku po architekturze Wiednia. Neorenesansowy styl budynku, zaprojektowanego przez architektów Gottfrieda Sempera i Karla von Hasenauera, wpisuje go w tradycję wielkich XIX-wiecznych instytucji kulturalnych — styl wspólny z Kunsthistorisches Museum i Burgtheater położonym dalej wzdłuż Ringu.