Świątynia Pięciu Pagód (Wuta Temple): Najbardziej niedoceniany skarb architektoniczny Pekinu

Czym jest Świątynia Pięciu Pagód?

Świątynia Pięciu Pagód, znana po chińsku jako Wuta Temple (五塔寺), to potoczna nazwa dawnej świątyni Zhenjue (真觉寺) — mingowskiego królewskiego kompleksu buddyjskiego w dzielnicy Haidian. Dziś obiekt funkcjonuje jako Pekińskie Muzeum Sztuki Kamieniarskiej (北京石刻艺术博物馆), wyspecjalizowana instytucja, która wykorzystuje teren świątyni do prezentacji setek rzeźb kamiennych obejmujących kilka stuleci chińskiej historii.

Centralnym punktem jest Pagoda Diamentowego Tronu — kamienna budowla wzniesiona w 1473 roku za panowania cesarza Chenghua. Pięć mniejszych pagód wyrasta z szerokiej kamiennej platformy, co dało kompleksowi jego popularną nazwę. Styl bezpośrednio wzorowany jest na indyjskich buddyjskich stupach i pozostaje jednym z nielicznych zachowanych przykładów tej formy pagody w Chinach. Sam ten architektoniczny rodowód wyróżnia to miejsce spośród częściej odwiedzanych świątyń w mieście.

Architektura: na co właściwie patrzysz

Pagoda Diamentowego Tronu nie jest od razu czytelna dla osób nieznających buddyjskich tradycji architektonicznych — i warto przez chwilę pozwolić sobie na to pierwsze zdezorientowanie. Budowla przemawia od podstaw: wysoka, masywna kamienna platforma stanowi tron, a jej zewnętrzne powierzchnie pokryte są rzeźbionymi niszami z figurami Buddów, bordiurami z lotosów, inskrypcjami w sanskrycie i ornamentalnymi zwierzętami. Gęstość rzeźbień na każdej powierzchni jest zadziwiająca. Liczenie nisz to zajęcie niemal beznadziejne — jest ich ponad tysiąc.

Nad platformą wznosi się pięć osobnych pagód w stylu północnoindyjskim, ustawionych na punktach kardynalnych i w centrum. Każda zwęża się ku górze przez kolejne poziomy ozdobnych rzeźbionych detali. Kamienne schody wewnątrz platformy prowadzą odwiedzających na górny taras, skąd pagody można oglądać z bliska. Widok z góry na otaczający ogród i kanał rzeki Chang jest skromny, lecz satysfakcjonujący — szczególnie rano, gdy światło dochodzi ze wschodu i pada na wschodnie ściany pagody.

Dla szerszego kontekstu dotyczącego miejsca tego obiektu w buddyjskim dziedzictwie Pekinu: Świątynia Lamy w Dongcheng reprezentuje tradycję tybetańską w jej bardziej ceremonialnie aktywnej formie, podczas gdy Świątynia Pięciu Pagód oferuje spotkanie z buddyjską tradycją budowlaną o charakterze czysto architektonicznym i historycznym.

Muzeum Sztuki Kamieniarskiej: coś więcej niż tło

Większość odwiedzających przyjeżdża ze względu na pagodę i mija kolekcję rzeźb kamiennych, nie zdając sobie sprawy, jak jest imponująca. To błąd. Plenerowe ekspozycje rozmieszczone na terenie świątyni obejmują rzeźby funeralne, ozdobne bazy kolumn, fragmenty cesarskich steli, kamienne figury zwierząt i elementy architektoniczne pochodzące z okresu od dynastii Han aż po dynastię Qing. Wiele obiektów trafiło tutaj z terenów rozbiórkowych różnych części Pekinu podczas modernizacji miasta w XX wieku.

Kolekcja ma w sobie coś elegijnego. To przedmioty, które nie były przeznaczone do ekspozycji muzealnej — i to przesiedlenie z pierwotnego kontekstu nadaje terynowi atmosferę zupełnie inną niż tradycyjna galeria muzealna. Kamienne zwierzęta, które niegdyś strzegły alei grobowych, stoją teraz na trawie. Fragmenty steli opierają się o mury. Dla odwiedzających zainteresowanych chińskimi zwyczajami funeralnymi lub cesarską kulturą rytualną jest to jedna z bardziej bogatych plenerowych kolekcji w Pekinie.

Jeśli ten rodzaj kamiennego i architektonicznego dziedzictwa Cię interesuje, Park Reliktów Murów Miejskich z Dynastii Ming w Dongcheng oferuje komplementarne spojrzenie na zachowane kamieniarstwo z epoki Ming w plenerowej przestrzeni.

Jak zmienia się atmosfera w ciągu dnia

Poranne wizyty, zwłaszcza w dni robocze, dają coś najbliższego samotności, jaką można znaleźć w pobliżu historycznych miejsc w tym mieście. Przybywając blisko otwarcia o 9:00, możesz spacerować po terenie z bardzo nielicznymi innymi odwiedzającymi. Kamienne powierzchnie są chłodne w dotyku, gołębie siadają na krawędziach platformy, a w ogrodzie unosi się zapach wilgotnej ziemi i kamienia. Poranne światło od wschodu wyjątkowo dobrze wydobywa rzeźbiony detal na wschodnich ścianach pagody — ma to znaczenie, jeśli zależy Ci na fotografii.

W południe tempo się zmienia. W czasie roku szkolnego pojawiają się wycieczki, a wąskie korytarze wewnątrz kamiennej platformy mogą wydawać się ciasne, gdy przez przejście przemierza jednocześnie cała grupa. Weekendowe popołudnia przyciągają największe tłumy, choć i wtedy miejsce jest spokojne w porównaniu z głównymi cesarskimi atrakcjami. Późnopołudniowe światło pada na zachodnią ścianę pagody, wydobywając ciepłe tony z rzeźbionego kamienia — godzina przed ostatnim wejściem o 16:00 to kolejne dobre okno dla fotografów.

Jak dojechać i co zabrać ze sobą

Najwygodniej dojechać metrem — linią 4 lub linią 9 — do stacji National Library. Należy wyjść wyjściem C i przejść do muzeum. Kilka linii autobusowych zatrzymuje się też przy National Library lub Baishi Bridge, ale metro jest bardziej przewidywalne pod względem czasu.

Obiekt znajduje się w dzielnicy Haidian, w której leżą również Letni Pałac i Stary Letni Pałac. Połączenie wizyty w Świątyni Pięciu Pagód z jednym z tych większych obiektów pozwala wypełnić cały dzień w zachodnim Pekinie bez potrzeby intensywnych dojazdów.

Załóż wygodne, płaskie buty. Kamienne schody wewnątrz platformy pagody są miejscami strome i nierówne; poręcze są, ale przy mokrej pogodzie ich przyczepność pozostawia wiele do życzenia. Latem zabierz wodę — część ogrodu jest słabo zacieniona. Fotografowanie wewnątrz klatki schodowej platformy wymaga ostrożności ze względu na słabe oświetlenie i ciasną przestrzeń.

Szczera ocena: czy warto tu przyjść?

Świątynia Pięciu Pagód to miejsce, które nie wynagradza biernej turystyki. Odwiedzający spodziewający się skali czy przepychu Zakazanego Miasta lub Świątyni Nieba mogą poczuć niedosyt. Teren jest niewielki. Opisy eksponatów po angielsku są skąpe. Sama pagoda to budowla, którą obchodzi się dookoła i do której można wejść — nie ma tu żadnego efektownego wnętrza.

To, co to miejsce oferuje, jest za to skoncentrowane, konkretne i naprawdę wyjątkowe: dobrze zachowana pagoda z wpływami indyjskimi, przetrwała z XV wieku, uzupełniona kolekcją rzeźb kamiennych dokumentujących chińską kulturę memorialną i rytualną na przestrzeni dwóch tysiącleci. Dla odwiedzających zainteresowanych tym konkretnym połączeniem historii architektury i kultury materialnej miejsce to jest bardziej wartościowe niż niejedna głośna atrakcja. Dobrze wpisuje się też w szersze zainteresowanie pekińską sceną muzealną, która wykracza daleko poza słynne cesarskie pałace.

Odwiedzający preferujący pełniejsze doświadczenie narracyjne — tablice z kontekstem, audioguidy, przemyślany układ ekspozycji — mogą wyjść stąd z poczuciem niedosytu. Ci, którzy podróżują z dziećmi poniżej dziesięciu lat, mogą odkryć, że miejsce jest zbyt ciche i skupione na przedmiotach, by długo utrzymać ich uwagę. Dla wszystkich pozostałych, naprawdę zainteresowanych wielowarstwową historią architektury Pekinu, niska cena biletu i krótki czas zwiedzania sprawiają, że to ryzyko warty wpis w plan dnia w Haidian.

Wskazówki fotograficzne

Pagoda najlepiej wychodzi na zdjęciach z ogrodowej ścieżki biegnącej wzdłuż jej południowej ściany, skąd widać całą wysokość budowli bez przeszkód. Standardowy obiektyw 24–70 mm spokojnie pokrywa większość ujęć. Rzeźbione nisze z Buddami zachęcają do zbliżeń — obiektyw makro lub teleobiektyw zoom wydobędą pojedyncze figury i inskrypcje w sanskrycie, które z normalnej odległości są niewidoczne.

Brzeg kanału tuż za bramą świątyni pozwala też skadrować szczyty pagód wyłaniające się ponad murem ogrodu — to mniej oczywista kompozycja. Dla usystematyzowanego podejścia do fotografowania historycznej architektury Pekinu, przewodnik fotograficzny po Pekinie omawia pory dnia i techniki fotografowania w najważniejszych miejscach w mieście.