Chùa Zojo-ji: Ngôi đền của Mạc phủ Tokugawa dưới chân tháp Tokyo

Chùa Zojo-ji thực chất là gì

Chùa Zojo-ji là một ngôi chùa Phật giáo Jodo-shu (Tịnh độ tông) với lịch sử gần 630 năm không gián đoạn. Thành lập năm 1393 ở một vị trí khác, chùa được chuyển về Shibakoen vào năm 1598 theo quyết định của Tokugawa Ieyasu, tướng quân đầu tiên của thời Edo. Chính nhờ bước ngoặt này, Zojo-ji trở thành nơi thờ tự chính thức của gia tộc Tokugawa - triều đại từng cai trị Nhật Bản hơn hai thế kỷ rưỡi. Sáu trong số mười lăm tướng quân Tokugawa được an táng tại đây và các lăng mộ vẫn còn trong khuôn viên chùa.

Quần thể chùa bạn nhìn thấy hiện nay chủ yếu là công trình được phục dựng sau chiến tranh. Phần lớn kiến trúc thời Edo nguyên bản đã bị phá hủy trong trận không kích năm 1945, tránh điện hiện tại được xây lại năm 1974. Duy chỉ có cổng gỗ ba vòm Sangedatsumon ở phía nam, xây từ năm 1622, vẫn giữ được từ thời Edo và được công nhận là di sản văn hóa quan trọng của Nhật Bản. Bước chân qua đây, bạn sẽ đi qua một trong những công trình gỗ cổ nhất còn lại ở Tokyo.

Khởi đầu từ cổng Sangedatsumon

Tiến lại từ phía nam trên trục đường lớn, bạn sẽ chững lại trước cổng Sangedatsumon đồ sộ ngay trước khi bước chân vào chùa. Cổng lớn tới mức lần đầu đến đây, nhiều người lầm tưởng là tránh điện. Tên cổng có nghĩa là 'cửa giải thoát ba ham muốn', liên quan đến giáo lý nhà Phật về buông bỏ tham, sân, si. Dù bạn có tin triết lý đó hay không, cảm giác choáng ngợp khi đứng dưới dầm gỗ thô phủ sơn đỏ, cột lớn mòn theo thời gian suốt bốn thế kỷ hẳn bạn sẽ cảm nhận được ngay.

Cổng này tạo nên góc nhìn thẳng đến tháp Tokyo, vươn lên phía bắc ngay trên tránh điện. Đây là một trong những bức ảnh đặc trưng nhất Tokyo: cổng chùa Phật thế kỷ 17 ở tiền cảnh, phía sau là tháp thép hiện đại xây năm 1958. Có thể không phải sự kết hợp tinh tế, nhưng chắc chắn đầy ấn tượng – phản ánh rõ nét mối quan hệ giữa Tokyo và quá khứ của chính nó.

Khám phá chùa các khung giờ khác nhau

Chùa Zojo-ji mở cửa rất sớm, và trải nghiệm giữa 6h30 với 10h30 khác biệt rõ rệt. Hai tiếng đầu ngày, khuôn viên như thuộc về dân bản địa: người quanh khu đi bộ đi làm, đôi khi bắt gặp sư đi qua tránh điện, thoảng mùi hương trầm bên lối cầu khấn, ánh sáng thấp đầu ngày càng làm nổi bật nước sơn đỏ của cổng. Lối lát đá sạch sẽ, yên tĩnh dưới chân.

Khoảng tầm trưa, các đoàn du khách bắt đầu tấp nập đến, không khí chuyển dần. Khuông viên rộng nên hiếm khi chen chúc như Senso-ji cuối tuần, tuy vậy sự tĩnh lặng cũng không còn nhiều. Người đến tầm này thường chỉ nhanh chóng chụp ảnh cổng và phông nền tháp rồi tiếp tục hành trình. Nếu bạn có thể xếp lịch, hãy ưu tiên buổi sáng sớm vừa đẹp ảnh, vừa thong thả hơn hẳn.

Có một khu vực rất đáng để bạn dừng lại lâu bất cứ giờ nào: hàng tượng nhỏ Jizo, thường gọi là Jizo trẻ chưa sinh hay Mizuko Jizo. Có hàng trăm pho tượng đá nhỏ xếp ngay ngắn, đội mũ và yếm len đỏ, cạnh đó là những chiếc chong chóng sắc màu do thân nhân mang đến tưởng niệm. Chúng quay trong gió nghe lách cách rất khẽ. Đây là một trong những góc xúc động nhất Tokyo mà bạn có thể dễ đi qua lướt nếu không biết dừng lại.

Lăng mộ Tokugawa & phòng kho báu

Tham quan nghĩa trang gia tộc tướng quân Tokugawa mất khoảng 700 yên và chỉ mở vào khung giờ nhất định. Lăng chôn cất sáu tướng quân, bao gồm Tokugawa Hidetada thứ hai và Tokugawa Ienobu thứ sáu, cùng nhiều thành viên trong gia đình. Lăng gốc cũng như chùa chủ yếu bị phá hủy trong Thế chiến II; ngày nay còn lại một phần phục dựng, xen lẫn các chi tiết đá, đồng nguyên bản.

Phòng trưng bày kho báu tập hợp nhiều hiện vật liên quan tới chùa và thời Tokugawa như đồ sơn mài, pháp khí Phật giáo, tài liệu cổ. Vé riêng khoảng 500 yên, hoặc chọn vé chung hai điểm khoảng 1.000 yên. Cả hai khu này đóng cửa vào thứ Ba (trừ ngày lễ), nên bạn cần chú ý lịch trình. Không gian không quá rộng, nhưng ai quan tâm lịch sử thời Edo sẽ thấy rất đáng để vào xem.

Để hiểu hơn vai trò của Zojo-ji trong bức tranh chùa chiền Tokyo, bạn tham khảo thêm hướng dẫn các đền chùa tốt nhất Tokyo.

Di chuyển & thông tin hữu ích

Cách tiện nhất là xuống ga Onarimon hoặc ga Shibakoen (Toei Mita), đi bộ chừng 3 phút tới cổng chính. Từ ga Daimon (Toei Asakusa, Oedo), đi thêm vài phút – phù hợp nếu bạn xuất phát từ Shiodome, Asakusa hoặc Shinjuku. Nếu đi tuyến JR Yamanote, từ ga Hamamatsucho mất khoảng 10 phút đi bộ và sẽ đi xuyên công viên Shiba – cực kỳ dễ chịu vào mùa thu hoặc xuân.

Nếu bạn muốn kết hợp Zojo-ji cùng tháp Tokyo, lối vào tháp nằm ngay sát khuôn viên chùa, chỉ dưới 5 phút đi bộ từ tránh điện. Rất tiện để xếp thành một lịch trình nửa ngày. Công viên Shiba bao quanh khu chùa, tạo không gian xanh lý tưởng giúp khu vực này dễ đi bộ hơn hẳn nhiều khu chùa khác ở Tokyo.

Khu sân chính của chùa phần lớn bằng phẳng, lát gạch nên tiếp cận bằng xe lăn khá thuận lợi. Riêng khu lăng Tokugawa phải đi bằng bậc thang, không hoàn toàn phù hợp với xe lăn – bạn nên liên hệ trước nếu cần hỗ trợ. Cổng Sangedatsumon có lối đi phẳng ở nhị môn.

Tham quan theo mùa: Thời tiết thay đổi mọi thứ

Zojo-ji đều phù hợp quanh năm nhưng trải nghiệm sẽ thay đổi đáng kể. Mùa xuân, hoa anh đào ở công viên Shiba bên cạnh nở rực cuối tháng 3 đến đầu tháng 4 – sự kết hợp giữa cổng son, hoa và tháp Tokyo là điểm chụp ảnh rất nổi bật mà không quá đông chen như ở Ueno hay Chidorigafuchi. Khu công viên thì đông người picnic, nhưng khuôn viên chùa vẫn yên bình.

Mùa thu, công viên Shiba rực vàng lá ngân hạnh, đỏ lá phong từ cuối tháng 10 đến tháng 11, tô điểm cho sắc nâu đá gỗ của chùa. Mùa hè thì nên đến thật sớm vì từ trưa trở đi, nhiệt độ và độ ẩm Tokyo khiến việc tham quan khá mệt. Muốn biết rõ mùa nào nên đi, bạn hãy đọc thêm hướng dẫn thời điểm tốt nhất để thăm Tokyo để biết chi tiết.

Dịp Tết truyền thống (Oshogatsu) là thời điểm duy nhất chùa thực sự đông đúc. Zojo-ji tổ chức sự kiện đếm ngược giao thừa với thả đèn, trong mấy ngày đầu năm người dân đến lễ Hatsumode - lần viếng chùa/lễ thần đầu tiên trong năm rất nhộn nhịp, vui tươi. Nếu ghé thời điểm này, bạn sẽ thấy đám đông ken kín quanh cổng chính, nhưng không khí lễ hội rõ rệt đó lại rất đặc biệt.

Thẳng thắn về trải nghiệm tại chùa

Zojo-ji là nơi sinh hoạt tôn giáo thực sự, không phải bảo tàng hay khu giải trí. Tránh điện xây lại năm 1974 thiên về công năng hơn là kiến trúc tinh xảo, vì vậy nếu bạn kỳ vọng chạm khắc kiệt tác như đền Tosho-gu ở Nikko hay khu vườn rêu tĩnh lặng kiểu Tenryu-ji ở Kyoto sẽ thấy Zojo-ji giản dị hơn nhiều. Nét cuốn hút của chùa đến nhiều từ lịch sử và vị trí đặc biệt, không phải trang trí cầu kỳ.

Bạn nào muốn tìm không gian yên tĩnh, ít khách hơn nên thử các nơi như chùa Gotokuji hoặc đền Nezu sẽ thích hợp hơn. Nhưng Zojo-ji có vị trí riêng: ngôi chùa lớn giữa đô thị dành cho ai thích khám phá lịch sử Edo, biết chọn thời điểm tham quan hợp lý.

Nếu bạn không thoải mái ở nơi quá thiên về tôn giáo hoặc muốn trải nghiệm dạng bảo tàng trình bày rõ ràng về lịch sử Nhật thì sẽ thấy Zojo-ji chưa đáp ứng hết mong đợi. Bên trong chùa chỉ có vài bảng thông tin tiếng Anh, website chính thức thì có giới thiệu cơ bản. Nhưng nếu bạn dành thời gian tìm hiểu qua về Jodo-shu và nhà Tokugawa trước khi đến, Zojo-ji sẽ còn ý nghĩa hơn rất nhiều – không chỉ là phông nền cho ảnh cùng tháp Tokyo.