ปราสาทอิบิซา (Castell d’Eivissa): ควรรู้อะไรบ้างเมื่อขึ้นไปบนสุดของ Dalt Vila

ปราสาทอิบิซาคืออะไร

ปราสาทอิบิซา หรือ Castell d’Eivissa/Castillo de Ibiza ตามที่คนท้องถิ่นเรียก ตั้งอยู่บนจุดสูงสุดของ Dalt Vila เขตเมืองเก่าที่ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกโดยยูเนสโกในปี 1999 ที่นี่ไม่ได้มีแค่ตัวปราสาทเดียว แต่เป็นพื้นที่ที่สะสมประวัติศาสตร์ไว้กว่า 2,700 ปี มีชาวฟินีเซียนเข้ามาตั้งถิ่นฐานตั้งแต่ศตวรรษที่ 7 ก่อนคริสตกาล ตามด้วยป้อม Almudaina ของชาวมัวร์ที่มีรากฐานตั้งแต่ยุคกลาง ต่อด้วยบาสตี้งยุคเรอเนสซองส์สมัยศตวรรษที่ 16 และตึกทหารกองร้อยราวศตวรรษที่ 18 ซึ่งทำให้เห็นโครงสร้างปัจจุบัน

อาคารหลักของปราสาทปัจจุบันยังไม่เปิดให้เข้า แต่คุณสามารถเดินเข้าชมบริเวณรอบ ๆ ปราสาท และบาสตี้ง Sant Jaume กับ Sant Pere ซึ่งออกแบบโดยวิศวกรทหารชาวอิตาเลียน Giovanni Battista Calvi ในกลางศตวรรษที่ 16 เป็นตัวอย่างป้อมกำแพงเรอเนสซองส์ในเมดิเตอร์เรเนียนตะวันตกได้ฟรี ๆ พื้นที่รอบ ๆ และถนนที่ลัดเลาะให้อารมณ์เดินชมวิวบนจุดสูงสุด กว้างและสวยไม่แพ้ที่ไหนบนเกาะ

ย้อนประวัติก่อนเยี่ยมชม

แทบจะไม่มีที่ไหนบนเนินในสเปนที่รวมชั้นประวัติศาสตร์แน่นขนาดนี้ไว้ในพื้นที่เล็ก ๆ ชาวฟินีเซียนเริ่มมาตั้งรกรากบนอะโครโปลิสแห่งนี้ราวศตวรรษที่ 7 ก่อนคริสตกาล เพราะเป็นที่ดอนที่มองเห็นท่าเรือตามธรรมชาติ พอเปลี่ยนผ่านยุคคาร์เธจ โรมัน ไบแซนไทน์ ต่างก็มาทิ้งร่องรอยไว้ตามแต่ละช่วง พอชาวมัวร์เข้าครอบครอง ก็นำป้อม Almudaina สไตล์ป้องกันขนาดใหญ่แบบอิสลามยุคกลางเข้ามา โครงสร้างเดิมของ Almudaina ยังเห็นได้บางส่วนจนถึงวันนี้

หลังสเปน (อารากอน) ยึดเกาะคืนปี 1235 ปราสาทแห่งนี้ก็กลายเป็นป้อมปราการคริสเตียน กระทั่งศตวรรษที่ 16 ที่เป็นช่วงเปลี่ยนโฉมครั้งใหญ่ เพราะมหาอำนาจออตโตมันมีบทบาทในทะเลเมดิเตอร์เรเนียน รัฐบาลสเปนจึงจ้าง Giovanni Battista Calvi วิศวกรเดียวกับที่สร้างกำแพงมาโยร์ก้า มาออกแบบป้อมใหม่ในอิบิซา บาสตี้งยุคเรอเนสซองส์จึงมาแทนกำแพงยุคกลางเก่า ด้วยดีไซน์เหลี่ยมเพื่อต้านลูกปืนใหญ่ยุคใหม่ ไม่ใช่แค่ป้องกันดาบและลูกศรเหมือนแต่ก่อน

ตึกทหารศตวรรษที่ 18 ถูกสร้างทีหลัง และเป็นภาพที่เห็นเด่นที่สุดเวลามองจากด้านล่าง ทั้งพื้นที่ปราสาทนี้จัดอยู่ในบัญชีมรดกโลกเดียวกับ กำแพงและป้อมปราการ Dalt Vila และ สุสาน Puig des Molins และเขตธรรมชาติ Ses Salines ที่อนุรักษ์ทั้งโบราณสถานและภูมิทัศน์ธรรมชาติเอาไว้ด้วยกัน

ประสบการณ์เดินขึ้นปราสาท

แค่การเดินไป Castell d’Eivissa ก็ถือเป็นเสน่ห์อีกรูปแบบหนึ่ง เริ่มต้นที่ Portal de ses Taules — ประตูหลักของ Dalt Vila — ถนนหินโบราณจะพาคุณไต่สูงขึ้นเรื่อย ๆ ผ่านบ้านสีขาว กระถางดอกเจอราเนียม และแมวที่ชอบนอนยาวบนธรณีประตู เส้นทาง Carrer Major จะตรงที่สุด ส่วน Carrer de Joan Roman ชันน้อยกว่าเล็กน้อย ยังไงก็แนะนำให้ใส่รองเท้าส้นหนึบ เพราะพื้นหินเก่าเรียบ ๆ ลื่น ๆ โดยเฉพาะในเงาเช้า

เดินจากประตูเมืองไปถึงปราสาทใช้เวลาสบาย ๆ ราว 15 นาที แต่ถ้าแวะชมมหาวิหารอิบิซาหรือจุดชมวิวระหว่างทางจะนานขึ้น อากาศหอมกลิ่นหินอุ่น ๆ จากแดด ผสมกลิ่นสมุนไพรที่ปลูกตามหน้าต่าง พอเดินถึงลานปราสาทก็รู้สึกว่าคุ้มแรงเถอะ ความเงียบสงบบนยอดปราสาทเมื่อเทียบกับท่าเรือด้านล่างถือเป็นเสน่ห์ที่คาดไม่ถึง

บาสตี้งและสิ่งที่เข้าไปดูได้

Sant Jaume และ Sant Pere bastion คือโซนหลักที่เปิดให้สาธารณชนเข้าได้ฟรี ในบาสตี้งมีนิทรรศการหมุนเวียน เปลี่ยนหัวข้อเป็นระยะ ๆ เคยมีทั้งโบราณวัตถุจากพื้นที่และเรื่องราวฟินีเซียน-พูนิคของเกาะ พื้นที่นิทรรศการด้านในไม่ใหญ่มาก เพราะบาสตี้งเองผนังหนาแต่ขนาดย่อมแต่เนื้อหาช่วยให้เข้าใจปราสาทนี้มากขึ้นและจัดวางไว้โอเค

บาสตี้งเปิดวันอังคารถึงอาทิตย์ หยุดวันจันทร์และวันหยุดราชการ ชั่วโมงเปิดเปลี่ยนตามฤดู: ตุลาคม-มีนาคม เปิดช่วง 10:00–15:00 วันธรรมดา และ 10:00–13:00 วันอาทิตย์ เมษายนนถึงกลางตุลาคมโดยทั่วไปเปิด 10:00–14:00 วันอังคาร-อาทิตย์ และบางวันจะมีรอบบ่ายเพิ่ม ให้เช็กเวลาล่าสุดกับเว็บไซต์เทศบาลอิบิซาก่อนไป เพราะอาจมีเปลี่ยนแปลง

ตัวอาคารหลักของปราสาท — พื้นที่ Almudaina หอ Tower of Homage เรือนที่เคยเป็นบ้านผู้ว่าราชการและ Ses Voltes ยุคศตวรรษที่ 16 — ยังไม่เปิดให้เข้าชม เห็นด้านนอกจากลานและจุดต่าง ๆ ใน Dalt Vila ได้ชัดแต่เข้าไปไม่ได้ รู้ไว้ก่อนจะไม่ได้คาดหวังเดินสำรวจด้านใน

วิวที่คุณจะได้เห็นจริง ๆ บนยอด

วิวแบบพาโนรามาจากลานปราสาทคือไฮไลท์หลักสุดสำหรับคนมาเที่ยว ทิศใต้กับตะวันออกจะเห็นท่าเรืออิบิซากว้างไกล มีเทอร์มินัลเรือข้ามฟาก แนวกันคลื่นยาว และทะเลเปิดไกลสุดลูกหูลูกตา ถ้าวันไหนฟ้าใส (ซึ่งบ่อย เพราะสภาพอากาศแบบเมดิเตอร์เรเนียน) จะมองไปถึงเกาะฟอร์เมนเทราตรงข้ามได้เลย ด้านเหนือกับตะวันตกจะเห็นหลังคา Dalt Vila ชั้นซ้อนยาวลงมา เห็นมหาวิหารอิบิซาอยู่ถัดลงไปกับย่านใหม่ของเมืองที่ขยายไปถึงขอบฟ้า

แสงเช้าตั้งแต่ 8:00–10:00 สาดเข้าท่าเรือแบบเฉียงต่ำ เสริมมิติให้อารมณ์อบอุ่นมากกว่าช่วงเที่ยง ส่วนบ่ายแก่ ๆ แดดสีทองทาบปราสาท น้ำทะเลกลายเป็นสีน้ำเงินเข้ม ถ้าตั้งใจชมพระอาทิตย์ตก ขอแนะนำให้ไปที่ Sunset Strip ใน San Antonio ที่ฝั่งตรงข้ามของเกาะเพราะมุมตะวันตกไม่มีอะไรบังเลย แต่แสงเย็น ๆ บนวิวสูงของปราสาทก็ให้บรรยากาศที่ไม่เหมือนใคร รู้ตัวอีกทีก็อาจอยากอยู่นานกว่าที่วางแผนเอาไว้

ข้อมูลจำเป็นก่อนมา

รถบัส ALSA สาย L45 จะไปจอดที่ป้าย Dalt Vila–Convent ซึ่งอยู่ตีนเมืองเก่า ไม่ใช่บนปราสาท — ต้องเดินขึ้นเนินต่อไปเอง ใครมาในหน้าร้อนแนะนำเรียกแท็กซี่ไปส่งถึง Portal de ses Taules ก็ดี เพราะรถยนต์เข้าเขตกำแพงเมืองไม่ได้ หากเดินเท้าจากโซนท่าเรือเมืองอิบิซาขึ้นมาถึงปราสาทโดยไม่แวะที่ไหนใช้เวลาราว 25–30 นาที

บนยอดปราสาทไม่มีร้านน้ำหรือคาเฟ่ใด ๆ ควรพกน้ำไปเอง โดยเฉพาะช่วงมิถุนายนถึงกันยายนที่อุณหภูมิแตะ 30°C ตอนสาย ๆ กันแดดสำคัญมาก เพราะลานเปิดโล่งไม่มีร่มเงา ห้องน้ำใกล้ที่สุดอยู่ช่วงล่างของ Dalt Vila แถวมหาวิหาร

แนะนำให้จับคู่ทริปปราสาทกับ Ibiza Cathedral ที่อยู่ใต้ปราสาทและ Ibiza Museum of Contemporary Art ที่อยู่ล่างลงมาในเมืองเก่า เส้นทางนี้เดินครบรส ไม่ย้อนกลับ แค่ครึ่งวันก็เต็มอิ่ม

เทคนิคถ่ายภาพที่นี่

ถ่ายตัวปราสาทจากด้านล่างออกมาสวยที่สุด โดยเฉพาะจากลานทางเดินต่ำของ Dalt Vila หรือจากอีกฝั่งท่าเรือจะเห็นอาคารกองร้อยศตวรรษที่ 18 เด่นเหนือกำแพงยุคเรอเนสซองส์ แต่ถ้าถ่ายจากลานบนปราสาทให้เน้นวิวแบบมองออกไป ใช้กำแพงหินเป็นกรอบภาพก่อนวิวท่าเรือ เลนส์ไวด์จะช่วยให้เห็นระยะไกลระหว่างผนังหินกับทะเลได้เต็มตา

ถ้าไม่อยากเจอคนเยอะ ช่วงเช้าวันธรรมดาระหว่าง 8:00–9:30 คือช่วงที่ดีที่สุด เพราะหลัง 11:00 โดยเฉพาะหน้าร้อนจะเริ่มมีกรุ๊ปล่องเรือเดินขึ้นมากันเยอะ พอเที่ยงแสงก็จะแรงจัด ถ้าตั้งใจถ่ายรูปจริงจัง แนะนำตื่นเช้านิดนึง

ใครควรข้าม และใครบ้างจะหลงรักที่นี่

ใครที่หวังมาดูด้านในปราสาท พร้อมห้องจัดแสดง เฟอร์นิเจอร์ หรือเนื้อหาแบบพิพิธภัณฑ์ใหญ่ อาจจะผิดหวัง เพราะอาคารหลักยังไม่เปิด บาสตี้งด้านในเองก็มีนิทรรศการขนาดกะทัดรัด ไม่ใช่แบบเดินเป็นชั่วโมง ถ้าแค่อยากบันทึกว่า 'เคยมาเที่ยวปราสาท' อาจต้องปรับความคาดหวังเล็กน้อย

สำหรับผู้ที่เดินยากหรือใช้รถเข็น ควรรู้ว่าทางขึ้นหินและชันมาก แม้แต่คนทั่วไปที่สุขภาพแข็งแรงก็ยังเหนื่อยในหน้าร้อน ถ้าอยากเห็นวิวยอดปราสาทและ Dalt Vila แบบฟลัต ๆ โดยไม่เหนื่อย ลองเดินเล่นที่ พื้นที่ท่าเรือ Ibiza ด้านล่างที่มีทางเดินเรียบ วิวดี และถ่ายรูปออกมาก็เจ๋ง

แต่ถ้าคุณสนใจเรื่องราวประวัติศาสตร์เมดิเตอร์เรเนียนจริง ๆ ที่นี่จะตอบโจทย์สุด ๆ เพราะเห็นชั้นสถาปัตยกรรมทั้งโบราณฟินีเซียน ป้อมมัวร์ บาสตี้งเรอเนสซองส์ ยันตึกยุคบาโร้กแทบจะสรุปประวัติศาสตร์เกาะทั้งหมดย่อไว้ในก้อนหิน มุมมองจากบนนี้บวกกับเข้าฟรี ทำให้เป็นสองชั่วโมงที่คุ้มค่าสำหรับคนชอบวิเคราะห์เมืองอิบิซา