Kampus Uniwersytetu Pekińskiego: historia, piękno i jak go zwiedzić

Czym jest kampus Uniwersytetu Pekińskiego?

Uniwersytet Pekiński, po chińsku 北京大学 (Běijīng Dàxué), to jedna z najważniejszych historycznie i najbardziej prestiżowych akademicko uczelni w Chinach. Jego kampus w Haidian to nie park turystyczny ani muzeum. To działający uniwersytet, gdzie studenci jeżdżą rowerami między salami wykładowymi i czytają pod wierzbami nad jeziorem. A jednak kampus jest też miejscem wyjątkowej urody – architektonicznej i przyrodniczej – które nagradza każdego, kto poświęci czas, by naprawdę go przejść.

Kampus leży w północno-zachodnim Pekinie, w dzielnicy Haidian – okolicy gęstej od uczelni i instytutów badawczych. Jego teren obejmuje fragmenty dawnych cesarskich ogrodów i rezydencji, co tłumaczy, dlaczego kampus przypomina bardziej klasyczny chiński ogród niż typowe miasteczko akademickie. Kręte ścieżki, ozdobne skałki, tradycyjne pawilony i duże jezioro w centrum tworzą atmosferę, której mało który kampus na świecie może dorównać.

Kontekst historyczny: dlaczego kampus wygląda tak, jak wygląda

Uniwersytet Pekiński został założony w 1898 roku jako Cesarski Uniwersytet Pekiński, co czyni go jedną z najstarszych nowoczesnych uczelni w Chinach. Jego obecny kampus w Haidian ma jednak historię starszą niż sam uniwersytet. Teren był niegdyś częścią sieci cesarskich ogrodów i rezydencji dynastii Qing, zbudowanych wzdłuż tej samej osi co Letni Pałac, nieco na południu. Gdy uczelnia przeniosła się tutaj w latach 50. XX wieku, znaczna część oryginalnego krajobrazu ogrodowego została wkomponowana w plan kampusu zamiast zostać wyburzona.

To sąsiedztwo dawnych cesarskich posiadłości sprawia, że jezioro Weiming – główny punkt orientacyjny kampusu – wygląda mniej jak oczko wodne przy uczelni, a bardziej jak klasyczny królewski ogród. Nazwa jeziora (未名湖) oznacza mniej więcej „Jezioro Bez Nazwy" – to celowy gest akademickiej skromności, który z biegiem czasu stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli pekińskiego szkolnictwa wyższego. Kamienna łódź, łukowe mostki i łanowe pola lotosu dopełniają obrazu. Odwiedzający, którzy byli już w Letnim Pałacu, rozpoznają ten sam język estetyki – choć w cichszej, bardziej kameralnej skali.

Rola uczelni w chińskiej historii intelektualnej i politycznej jest równie istotna. Uniwersytet Pekiński był centrum Ruchu Czwartego Maja z 1919 roku – okresu kulturowego i narodowego przebudzenia, który ukształtował nowoczesne Chiny. Postacie, które przewinęły się przez sale wykładowe i biblioteki uczelni, wywarły na chińską literaturę, filozofię i politykę wpływ odczuwalny do dziś. Spacer po kampusie z tą świadomością zmienia to, na co się zwraca uwagę.

Co zwiedzać: jezioro Weiming, pagody i klasyczna architektura

Sercem kampusu jest jezioro Weiming. Wiosną wzdłuż północnego brzegu kwitną wiśnie i forsycje, a odbicia w spokojnej wodzie wczesnym rankiem dorównują najpiękniejszym miejscom typowych parków krajobrazowych. Latem duże połacie jeziora pokrywają lotosy. Jesień barwi okoliczne drzewa na bursztynowo i czerwono, przez co październik to jeden z najlepszych miesięcy na wizytę. Zimowe poranki, gdy jezioro niekiedy zamarza i unosi się nad nim delikatna mgła, mają swój własny, surowy urok.

Na północno-wschodnim krańcu jeziora Weiming stoi Pagoda Boya – trzynastopiętrowa wieża nawiązująca stylem do starszej chińskiej architektury sakralnej. Pagody nie można wspinać się od środka, ale jest ona najbardziej fotografowanym pionowym elementem kampusu. Z południowego brzegu jeziora odbicie pagody w wodzie to klasyczna kompozycja, przyciągająca fotografów o niemal każdej porze dnia.

Poza jeziorem kampus kryje kilka hal w tradycyjnym stylu z unoszonymi dachówkowymi dachami, rzeźbionymi drewnianymi okapami i kamiennymi dziedzińcami. Budynki te projektowano na początku i w połowie XX wieku tak, by wtapiały się w ogrodowe otoczenie, a nie obwieszczały się jako nowoczesne instytucje. Kontrast z nowszymi budynkami biblioteki i nauk przyrodniczych po wschodniej stronie kampusu jest wymowny: dosłownie w ciągu kilku minut można przejść z dziedzińca w stylu Qing do nowoczesnego centrum badawczego.

Jak przebiega wizyta: rezerwacja, wejście i strefy zamknięte

Wstęp na kampus Uniwersytetu Pekińskiego jest bezpłatny, ale nie działa jak wejście do parku publicznego. Uczelnia prowadzi zarządzany system obsługi gości i dostęp jest możliwy wyłącznie w weekendy, ustawowe święta państwowe oraz podczas zimowych i letnich przerw akademickich. Jeśli odwiedzasz Pekin w zwykły dzień powszedni poza sezonem wakacyjnym, kampus nie jest dostępny dla publiczności.

Wcześniejsza rezerwacja na nazwisko jest obowiązkowa dla wszystkich gości i musi być dokonana przez oficjalny system. Goście z Chin kontynentalnych mogą zarezerwować wejście przez oficjalny mini-program uczelni w WeChat („Odwiedź Uniwersytet Pekiński"). Goście z Hongkongu, Makau, Tajwanu i z zagranicy powinni wysłać rezerwację e-mailem na adres campus.visit@pku.edu.cn. Zrób to z wystarczającym wyprzedzeniem, bo popularne terminy szybko się zapełniają. Przy bramie wszyscy goście muszą okazać ważny dokument tożsamości do weryfikacji i kontroli bezpieczeństwa.

Po wejściu na teren pamiętaj, że budynki dydaktyczne, laboratoria, biura, akademiki, biblioteka i obiekty sportowe są wyłączone z dostępu dla gości. Otwarte dla odwiedzających są przede wszystkim części ogrodowe, ścieżki wokół jeziora Weiming i inne tereny zielone. Kampus to działająca uczelnia, nie przestrzeń wystawiennicza, dlatego oczekiwane jest szanowanie studentów i pracowników. Hałasowanie, zakłócanie spokoju w pobliżu budynków akademickich i wchodzenie do stref zamkniętych szybko zwróci na ciebie uwagę.

Dojazd i poruszanie się po kampusie

Najwygodniej dojechać metrem linią 4 do stacji Peking University East Gate (北京大学东门站). Skorzystaj z wyjścia A i idź na północ wzdłuż Yiheyuan Road; wejście dla gości jest dobrze oznaczone już od poziomu ulicy. Czas podróży z centrum Pekinu jest różny: z Xidan (ważny węzeł przesiadkowy) jedzie się około 20 minut. Z okolic Wieży Bębna dolicz bliżej 30–35 minut z przesiadką przez linię 6. Więcej informacji o poruszaniu się komunikacją miejską znajdziesz w przewodniku po komunikacji w Pekinie.

Po wejściu na teren kampus jest do ogarnięcia pieszo, choć jest większy niż wyglądałoby na mapie. Spacer od wschodniej bramy do najdalszych zachodnich części ogrodu zajmuje spokojnym krokiem około 20 minut. Ścieżki są w większości płaskie i wybrukowane, z kilkoma żwirowymi odcinkami przy jeziorze. Nie ma rowerów do wypożyczenia ani wózków golfowych dla gości – trzeba chodzić na własnych nogach.

Wygodne buty to tutaj podstawa. Wiosną niektóre ścieżki przy jeziorze mogą być wilgotne lub błotniste po deszczu. Zimą kamienne aleje przy akwenach bywają śliskie. Na kampusie działają podstawowe stołówki, ale przeznaczone są głównie dla studentów i w niektórych okresach mogą być niedostępne dla gości. Zabierz wodę – zwłaszcza latem, gdy temperatura potrafi przekroczyć 30°C.

Co jeszcze zwiedzić w okolicy

Haidian spokojnie wypełni cały dzień. Letni Pałac leży około 2 kilometrów na północny zachód i świetnie uzupełnia wizytę na kampusie; oba miejsca łączy ta sama tradycja estetyczna, ale działają w zupełnie różnej skali. Letni Pałac jest rozległy i zawsze zatłoczony. Kampus Uniwersytetu Pekińskiego to z kolei miejsce spokojne i kameralne. Zwiedzanie kampusu rano, a Letniego Pałacu po południu to sensowna kombinacja – choć fizycznie wyczerpująca.

Stary Letni Pałac (Yuanmingyuan) ze słynnymi ruinami europejskich budowli barokowych zniszczonych w 1860 roku, również leży w zasięgu ręki – na północny wschód od kampusu. Jeśli historia cesarskich ogrodów to twój główny temat, połączenie wszystkich trzech miejsc daje pełny obraz tego, jak ta część Haidian funkcjonowała jako cesarska strefa wypoczynku i jak była przekształcana przez kolejne stulecia. Planuj z głową: każde miejsce wymaga minimum kilku godzin.

Jeśli interesuje cię szerzej pojęta historia imperialna Pekinu, atrakcje Haidian tworzą zupełnie inny rozdział niż rejon Zakazanego Miasta. Tu nacisk kładzie się na wypoczynek, naukę i krajobraz, a nie na demonstrację władzy i ceremoniał.

Szczera ocena: dla kogo to miejsce, a kto może sobie odpuścić

Kampus Uniwersytetu Pekińskiego nie jest dla każdego – sama logistyka odstraszy wielu podróżnych. Wymóg rezerwacji oznacza, że nie możesz zdecydować się na wizytę z dnia na dzień. Ograniczenie dostępu do weekendów i świąt zawęża możliwe terminy. A jeśli przyjeżdżasz z oczekiwaniem tematycznej atrakcji kulturalnej z tablicami informacyjnymi, przewodnikami i przygotowanymi trasami – będziesz rozczarowany. To jest kampus, nie wystawa.

To, co oferuje, jest trudniejsze do opisania: poczucie bycia w środku jednej z wielkich chińskich instytucji intelektualnych, w krajobrazie zachowującym wieki tradycji ogrodowej, bez ogromnych tłumów, które ciągną za sobą główne miejsca cesarskie. Pewnego jasnego październikowego ranka, gdy spaceruje się po północnym brzegu jeziora Weiming, a pagoda wyrasta ponad drzewami i gdzieś w tle studenci przemykają między zajęciami – to naprawdę wyjątkowe doświadczenie w mieście, gdzie spokój i piękno rzadko chodzą w parze.

Podróżni z napiętym planem i tylko dwoma lub trzema dniami w Pekinie powinni prawdopodobnie skoncentrować się na innych miejscach. Plan na 3 dni w Pekinie stawia na atrakcje o pewniejszym i natychmiastowym efekcie. Ale dla odwiedzających spędzających w mieście więcej czasu, naprawdę zainteresowanych chińską historią akademicką lub kulturową, albo po prostu lubiących miejsca, które żyją własnym życiem zamiast odgrywać widowisko dla turystów – kampus Uniwersytetu Pekińskiego jest wart trudu związanego z procesem rezerwacji.