MACMA – Musée d'Art et de Culture de Marrakech: Poważne muzeum sztuki w Gueliz

Czym właściwie jest MACMA

MACMA – Musée d'Art et de Culture de Marrakech to prywatne muzeum otwarte w 2016 roku przez marokańskiego kolekcjonera Nabila El Malloukiego. Mieści się w niepozornym, lecz atrakcyjnym miejscu, do którego wchodzi się przez Passage Ghandouri – kryty pasaż przy Rue de la Yougoslavie w Gueliz. Od strony ulicy praktycznie nie ma żadnego szyldu, tylko mała tabliczka. Pierwszorazowi goście często przechodzą obok, nie zauważając wejścia.

W środku atmosfera zmienia się diametralnie. Kolekcja obejmuje trzy odrębne obszary: orientalistyczne malarstwo XIX i początku XX wieku autorstwa europejskich artystów podróżujących po Maroku i Afryce Północnej, wczesne odbitki fotograficzne dokumentujące marokańskie życie i krajobrazy oraz wybór nowoczesnej i współczesnej sztuki marokańskiej. Kuratorzy zestawili te wątki w sposób, który daje do myślenia – każąc zastanowić się, jak Maroko było postrzegane przez obcych i jak samo siebie przedstawiało.

Kolekcja: orientalizm, fotografia i nowoczesna sztuka marokańska

Największą część stanowią prace orientalistyczne: obrazy olejne, akwarele i gwasze, tworzone głównie przez francuskich, hiszpańskich i innych europejskich malarzy od późnych lat 1800. do połowy XX wieku. Przedstawiają marokańskie uliczne sceny, suki, kobiety w domowych wnętrzach, muzyków, karawany na pustyni i detale architektoniczne. Jakość jest zróżnicowana, jak to zawsze bywa w prywatnych kolekcjach, ale najmocniejsze prace robią wrażenie skalą i techniką. Dla osób, które znają europejskie malarstwo akademickie, zestawienie go z marokańską tematyką tworzy ciekawe napięcie.

Sekcja fotograficzna to miejsce, w którym muzeum zdobywa szczególne uznanie wśród osób, które je znają. Zabytkowe odbitki – w tym fotografie albuminowe i żelatynowo-srebrowe – dokumentują Marrakesz, Atlas i wiejskie Maroko mniej więcej od lat 80. XIX wieku. Wiele z tych zdjęć rzadko było publicznie wystawianych gdzie indziej. Są dobrze oprawione, starannie oświetlone i opatrzone krótkimi notatkami kontekstualnymi. Widać Marrakesz rozpoznawalny w swej tkance, ale nie do poznania pod względem tempa i zagęszczenia.

Część poświęcona współczesnej sztuce marokańskiej jest mniejsza, ale warta uwagi. Obejmuje obrazy i prace na papierze marokańskich artystów pracujących w różnych stylach – od figuratywnych dzieł zakorzenionych w tradycyjnych formach po bardziej abstrakcyjne i konceptualne podejścia. Ta sekcja stanowi przeciwwagę dla orientalistycznego spojrzenia z pierwszych sal i właśnie tu kuratorski zamysł muzeum staje się najwyraźniejszy. Jeśli chcesz szerszego kontekstu na temat żywej sceny artystycznej miasta, przewodnik po scenie artystycznej Marrakeszu obejmuje galerie, wydarzenia i pracownie w całym mieście.

Budynek i otoczenie

Muzeum mieści się w modernistycznym budynku z połowy XX wieku w Gueliz, który przeszedł staranny remont. Sale są chłodne, dobrze oświetlone – łączą światło naturalne i sztuczne – i akustycznie spokojne. W przeciwieństwie do niektórych marrakeszowych pałacowych muzeów, gdzie architektura konkuruje z eksponatami, MACMA skupia uwagę na samych dziełach. Ściany są pomalowane w neutralnych tonach, podłogi wyłożone polerowanym kamieniem. To czysta, poważna przestrzeń.

Gueliz, nowoczesna dzielnica, w której mieści się MACMA, to zupełnie inny Marrakesz niż medina. Szerokie bulwary, architektura z wpływami francuskimi, tarasy kawiarni i przestrzenie galerii – to znaki rozpoznawcze tej okolicy. MACMA wpisuje się w to środowisko naturalnie. Dzielnica Gueliz przez ostatnią dekadę skupiła całe grono współczesnych galerii i przestrzeni designu, a MACMA jest jedną z najważniejszych spośród nich. W pobliżu znajdziesz kawiarnie, księgarnie i tego rodzaju spokojne ulice, które są prawdziwą ulgą po czasie spędzonym w medinie.

Kiedy warto przyjść i czego się spodziewać o różnych porach dnia

MACMA jest otwarte codziennie, włącznie z niedzielami, zazwyczaj w godzinach 10:00–19:00. W czasie Ramadanu godziny skracają się do 10:00–17:00. Warto sprawdzić aktualne godziny otwarcia w okolicach marokańskich świąt państwowych, kiedy harmonogram może się zmieniać.

Przedpołudnia, szczególnie między 10:00 a 12:00, to najspokojniejsze okno czasowe. Najprawdopodobniej będziesz mieć sale niemal dla siebie, co ma znaczenie w muzeum, gdzie bliskie oglądanie małych odbitek fotograficznych jest częścią doświadczenia. Od około 14:00 robi się nieco tłoczniej – pojawiają się też grupy wycieczkowe, które czasem zaglądają w małych grupkach. Późne popołudnie, w ciągu godziny przed zamknięciem, jest przyjemne, jeśli chcesz pobyć dłużej: światło w przejściu dziedzińca staje się łagodniejsze, a personel jest mniej zajęty nowymi gośćmi.

Muzeum jest klimatyzowane, co czyni je praktycznym schronieniem w miesiącach największych upałów – w lipcu i sierpniu, gdy zwiedzanie na zewnątrz staje się uciążliwe już w południe. Wizyta tu łączy się naturalnie z pobliskim ogrodem Majorelle lub spacerem po Gueliz, przy czym MACMA pełni rolę chłodniejszego, wnętrzowego punktu porannego wyjścia.

Praktyczne informacje przed wizytą

Bilet normalny kosztuje 150 MAD, dla obywateli Maroka 100 MAD, dla studentów i nauczycieli 50 MAD; dzieci poniżej 12 lat wchodzą bezpłatnie. Potwierdź aktualne ceny przy kasie. Miej przy sobie dirhamy na wszelki wypadek, nawet jeśli karty są akceptowane.

Zasady dotyczące fotografowania wewnątrz muzeum warto potwierdzić z personelem przy wejściu, ponieważ polityka prywatnych kolekcji bywa różna i może się różnić między strefą wystawy stałej a czasowymi ekspozycjami.

Dojazd jest prosty. Z centrum Marrakeszu lub mediny petit taxi jedzie mniej więcej 10 minut i kosztuje 20–30 MAD. Pieszo z północnej części Gueliz to 5–10 minut spaceru. Nie ma dedykowanego parkingu, ale płatne miejsca postojowe są dostępne na Rue de la Yougoslavie i okolicznych ulicach za około 10–20 MAD za godzinę. Jeśli łączysz wizytę z innymi miejscami w Gueliz, Muzeum Yves Saint Laurenta jest stąd około 15 minut pieszo przez ulice Gueliz.

Komu to muzeum da najwięcej

MACMA nagradza gości, którzy przychodzą z pewnym punktem odniesienia do tego, co oglądają. Jeśli interesuje cię historia europejskiego malarstwa i jego związek z kolonializmem oraz pojęciem „egzotyki”, sekcja orientalistyczna daje sporo do przemyślenia. Jeśli twoją pasją jest historia fotografii, odbitki o jakości archiwalnej są rzadkością. A jeśli chcesz zrozumieć, jak marokańscy artyści odnosili się do własnego dziedzictwa kulturowego, sekcja współczesna dopełnia obraz.

Podróżnicy, którzy odwiedzili już inne główne instytucje artystyczne Marrakeszu, w tym Maison de la Photographie w medinie, odkryją, że MACMA porusza zbliżone, ale odrębne tematy. Tam gdzie Maison de la Photographie koncentruje się wyłącznie na historycznej fotografii Maroka, MACMA stawia ją w dialogu z malarstwem i współczesnymi pracami. To wizyty uzupełniające się nawzajem, a nie redundantne.

Trzeba jednak powiedzieć wprost: jeśli szukasz szerokiego lub encyklopedycznego przeglądu marokańskiej historii i rzemiosła, MACMA nie jest tym miejscem. To skoncentrowana, prywatnie kuratorowana kolekcja z konkretną tezą. Goście spodziewający się czegoś w rodzaju muzeum narodowego mogą uznać zakres za węższy niż oczekiwali. Budynek jest też skromny rozmiarami – to wizyta na godzinę, góra dwie, nie na pół dnia.