Kunst Haus Wien (Muzeum Hundertwassera): Co warto wiedzieć przed wizytą

Czym właściwie jest Kunst Haus Wien

Kunst Haus Wien, oficjalnie zwane KunstHausWien, to muzeum sztuki poświęcone austriackiemu artyście Friedensreichowi Hundertwasserowi (1928–2000). Otwarto je w 1991 roku w przebudowanej fabryce mebli w 3. dzielnicy Wiednia, a sam budynek jest równie ważną wystawą jak wszystko, co wisi na jego ścianach. Hundertwasser nadzorował całą transformację, zmieniając płaskopodłogową przestrzeń przemysłową w środowisko falistych ceramicznych podłóg, niepasujących do siebie okien, ogrodów na dachach i kolumn ozdobionych szklanymi kafelkami i mozaikami.

To nie jest typowa galeria z białymi ścianami. Architektura cały czas stawia ci opór. Podłogi opadają i unoszą się pod stopami. Kolumny niespodziewanie przerywają korytarze. Naturalne światło wpada z kątów, które zmieniają się w miarę poruszania po salach. Potrzeba kilku minut, żeby się przestawić i zacząć patrzeć na sztukę, a nie na budynek, który ją otacza.

Muzeum stoi przy spokojnym, mieszkalnym odcinku Untere Weißgerberstraße — ulicy, na którą większość odwiedzających przyjeżdża specjalnie po to, żeby zobaczyć ten budynek, a nie trafia tu przypadkiem. Jest blisko słynniejszego Hundertwasserhaus — budynku mieszkalnego przy Kegelgasse, oddalonego mniej więcej o dziesięć minut spaceru, który warto połączyć w jedno wyjście.

Kolekcja stała: malarstwo, grafika i modele architektoniczne

Kolekcja stała zajmuje mniej więcej połowę z 1600 metrów kwadratowych muzeum i jest największym zbiorem prac Hundertwassera na świecie. Obrazy tętnią kolorem: spiralne formy, organiczne kontury i powracające motywy kopuły cebulastej, spirali i drzewa. Hundertwasser przez dziesięciolecia rozwijał język wizualny, który odrzucał linie proste jako formę bezbożności — brzmi to jak filozoficzna ozdoba, dopóki nie staniesz przed dużym formatem i nie zdasz sobie sprawy, że naprawdę nie ma tam ani jednej ostrej geometrycznej krawędzi.

Poza obrazami kolekcja obejmuje obszerny zbiór grafik, gobelinów i modeli architektonicznych. Część architektoniczna bywa pomijana przez przypadkowych gości, a zasługuje na uwagę. Hundertwasser projektował prawdziwe budynki w Austrii, Niemczech, Japonii, Nowej Zelandii i innych krajach, a modele i rysunki prezentowane tutaj wyraźnie pokazują, że jego filozofia była spójna w każdej skali: ta sama niechęć do linii prostej, którą widać w miniaturowej gwaszy, pojawia się też w projekcie oczyszczalni ścieków w Osace.

Druga połowa przestrzeni muzealnej przeznaczona jest na wystawy czasowe — rotacyjne pokazy zapraszające międzynarodowych artystów powiązanych tematycznie z zainteresowaniami Hundertwassera, przede wszystkim ekologią, ornamentem i relacją między naturą a środowiskiem zbudowanym. Jakość i trafność tych wystaw bywa różna, więc przed wizytą sprawdź na stronie muzeum, co aktualnie jest prezentowane.

Jak wygląda wizyta godzina po godzinie

Muzeum otwiera się codziennie o 10:00 i pierwsza godzina jest zdecydowanie najspokojniejsza. Rano naturalne światło wpada do budynku bardziej bezpośrednio, przez co ceramiczne powierzchnie inaczej łapią i rozpraszają refleksy niż po południu. Sale na poziomie wejścia, poświęcone kontekstowi architektonicznemu i biografii Hundertwassera, są przejrzyste i można przez nie przejść szybko. Obrazy zaczynają się na wyższych piętrach i tam większość odwiedzających zwalnia.

W południe — zwłaszcza w weekendy i latem — budynek wypełnia się grupami zorganizowanymi. Wąskie korytarze i nierówne podłogi tworzą naturalne wąskie gardła, a atmosfera robi się mniej kontemplacyjna. Jeśli przyjdziesz między 13:00 a 15:00 w weekendowy dzień w lipcu lub sierpniu, licz się z tym, że sale z obrazami będziesz dzielić ze sporą liczbą osób. Rozmiary muzeum nie dają tu dużego pola manewru.

Od około 15:30 tłum znów zaczyna rzednąć, bo grupy zorganizowane ruszają dalej. Ostatnie wejście jest o 17:00, a muzeum zamyka się o 18:00 — to wystarczy, żeby spokojnie wrócić do prac, które chcesz obejrzeć jeszcze raz. Dziedziniec muzealny, dostępny dla zwiedzających, jest przyjemnym miejscem na chwilę przerwy przy dobrej pogodzie.

Dojazd i okolica

Najwygodniej dojechać tramwajem 1 lub O do Radetzkyplatz — przystanek obsługiwany przez obie linie, skąd do wejścia do muzeum jest około pięciu minut piechotą. Spacer prowadzi przez spokojną dzielnicę mieszkalną, pozbawioną turystycznego natłoku charakterystycznego dla Ringstrase i 1. dzielnicy. Budynek zapowiada się już z daleka: elewacja Kunst Haus Wien mówi tym samym językiem mozaikowych kafelków i nieregularnych okien co inne projekty Hundertwassera i trudno ją przeoczyć na ulicy.

Lokalizacja w 3. dzielnicy sprawia, że Kunst Haus Wien jest w rozsądnej odległości od okolic Belwederu, co pozwala połączyć oba miejsca w ciągu jednego dnia, jeśli dobrze rozplanuje się czas. Górny i Dolny Belweder są oddalone mniej więcej o 20 minut piechotą lub kilka przystanków tramwajem. Dzień zaczynający się od Kunst Haus Wien rano i kończący się w Górnym Belwederze po południu to naturalny duet, choć jest to pełny dzień muzeów wymagający sporej kondycji.

Na parterze działa niewielka kawiarnia muzealna. Spełnia swoją rolę, ale jeśli chcesz porządnie zjeść przed wizytą lub po niej, lepsze opcje znajdziesz w okolicznych uliczkach.

Jak muzeum wypada w porównaniu z Hundertwasserhaus

Niektórzy goście po raz pierwszy mylą Kunst Haus Wien z Hundertwasserhaus — blokiem mieszkalnym położonym kilka minut spacerem stąd. Budynek mieszkalny można oglądać z zewnątrz bez ograniczeń i przyciąga tłumy fotografujące jego fasadę, ale nie ma do niego wstępu dla publiczności. Kunst Haus Wien to miejsce, w którym naprawdę dowiadujesz się o ideach Hundertwassera, oglądasz jego malarstwo w całej rozciągłości i rozumiesz ekologiczne oraz filozoficzne przesłanie stojące za projektami architektonicznymi.

Jeśli interesuje cię konkretnie wiedeński dorobek Hundertwassera i szersza tradycja niekonwencjonalnej architektury w tym mieście, przewodnik po architekturze Wiednia omawia oba budynki razem z secesyjnym dorobkiem Ottona Wagnera i innymi ważnymi obiektami architektonicznymi miasta.

Dla kogo ta wizyta może być rozczarowaniem

Osoby preferujące klasyczne wiedeńskie doświadczenie artystyczne — dawnych mistrzów, portrety habsburskie, secesję w tradycji Klimta — mogą uznać Kunst Haus Wien za frustrujący przystanek. Świat wizualny Hundertwassera jest gęsty, powtarzalny w motywach i celowo antyklasyczny. Albo cię wciąga, albo odrzuca — zależy to od tolerancji na tego rodzaju intensywność dekoracyjną.

Jeśli masz w Wiedniu mało czasu i musisz ustalić priorytety, Kunsthistorisches Museum lub Górny Belweder z kolekcją Klimta lepiej oddają główny nurt wiedeńskiej historii sztuki. Kunst Haus Wien jest przeznaczone konkretnie dla tych, którzy wiedzą, że twórczość Hundertwassera ich porusza, albo których naprawdę ciekawi sama architektura, niezależnie od obrazów. Nie jest to też dobre miejsce dla bardzo małych dzieci — nierówne podłogi bardziej je dezorientują niż bawią, a kolekcja malarska pozostaje poza ich zasięgiem.

Fotografowanie i praktyczne informacje

Fotografowanie na własny użytek jest generalnie dozwolone w całym muzeum, choć zasady mogą się zmieniać przy wystawach czasowych, a lampa błyskowa jest niedopuszczalna w pobliżu prac na papierze i grafik. Sam budynek dostarcza ciekawego materiału fotograficznego: mozaikowe kolumny, nieregularne ramy okien i fale podłóg tworzą geometrię niepodobną do niczego innego w wiedeńskim kontekście. Zdjęcia szerokokątne w ciasnych korytarzach wymagają cierpliwości, gdy są w nich inni zwiedzający.

Załóż wygodne buty z dobrą podeszwą. Faliste podłogi to realna kwestia, nie metafora. Torby są sprawdzane przy wejściu, dostępna jest też szatnia. Sklep muzealny przy wyjściu oferuje szeroki wybór grafik, plakatów i książek Hundertwassera w cenach przyzwoitych jak na muzealny standard.

Jeśli zwiedzasz Wiedeń według zaplanowanego itinerarium, Kunst Haus Wien naturalnie wpisuje się w szerszy krajobraz muzealny opisany w przewodniku po najlepszych muzeach Wiednia, który pomaga ustalić priorytety w zależności od dostępnego czasu i zainteresowań.