Hagaparken: Królewski park Sztokholmu na całe popołudnie

Czym właściwie jest Hagaparken

Hagaparken to królewski park krajobrazowy o powierzchni około 144 hektarów, leżący na zachodnim brzegu Brunnsviken – wąskiego jeziora oddzielającego go od wewnętrznych północnych dzielnic Sztokholmu. Administracyjnie należy do gminy Solna, choć w praktyce stanowi północne przedłużenie zielonego kręgosłupa Sztokholmu. Park powstał z inicjatywy króla Gustawa III około 1780 roku i przez dwie kolejne dekady był rozwijany jako wzorcowy przykład angielskiego ogrodu krajobrazowego – z łagodnie falistymi łąkami, starannie rozmieszczonymi drzewami i teatralnymi budowlami ogrodowymi zastępującymi wcześniejsze formalne ogrody.

W 1995 roku Hagaparken wszedł w skład Królewskiego Narodowego Parku Miejskiego, po szwedzku Kungliga nationalstadsparken. To wyróżnienie – pierwsze tego rodzaju w Szwecji i jedno z niewielu prawdziwych narodowych parków miejskich na świecie – chroni zielony korytarz biegnący od Hagaparken przez Djurgården. Parkiem zarządza Statens fastighetsverk, szwedzki urząd ds. mienia państwowego, a wstęp na teren parku jest bezpłatny i nieograniczony przez cały rok.

Jak park wygląda o różnych porach dnia

W środku tygodnia, późnospryngowym rankiem, Hagaparken jest tak cichy, że śpiew ptaków słychać wyraźnie z całej głównej łąki. Biegacze korzystają z ścieżek obwodowych od wczesnych godzin, a właściciele psów zajmują trawiaste zbocza przy wejściu do parku. W powietrzu unosi się lekki zapach wilgotnej ziemi od strony jeziora, szczególnie wyczuwalny przy ścieżce brzegowej Brunnsviken.

Wczesnym popołudniem letniego weekendu główna łąka przy miedzianych namiotach zapełnia się rodzinami. To wtedy zmienia się charakter parku: koce piknikowe zajmują sporą część centralnej trawy, dzieci biegną do Motylarium, a przy kioskach ustawiają się kolejki. Atmosfera jest swobodna i prawdziwie szwedzka w letnim wydaniu – ludzie zostają tu na godziny, zamiast szybko przechodzić dalej.

Późnym popołudniem tłumy stopniowo rzedną. Długie nordyckie światło sprawia, że w czerwcu i lipcu park pozostaje jasny i fotogeniczny głęboko w wieczór. Leśne ścieżki w kierunku północnym, przy Świątyni Echa, są niemal puste już po 18:00 przez większość dni. Jesień zmienia wszystko: łąki przybierają bursztynowy kolor, powierzchnia jeziora odbija zachmurzone niebo, a park nabiera melancholijnego charakteru idealnego na samotny spacer.

Architektura i budowle ogrodowe warte odwiedzenia

Najbardziej charakterystyczne budowle w Hagaparken to miedziane namioty, po szwedzku koppartälten. Te półokrągłe budynki w stylu wojskowych namiotów płóciennych powstały pierwotnie jako kwatery królewskiej gwardii i dziś należą do najchętniej fotografowanych elementów parku. Ich spatynowane, zielone dachy rzucają się w oczy z całej głównej łąki i są naprawdę rzadkością w europejskim krajobrazie ogrodowym.

Pawilon Gustawa III, neoklasyczny letni pałac w obrębie parku, zaprojektował architekt Olof Tempelman, a wystrój wnętrz i dekoracje stworzyli między innymi Louis Jean Desprez. Wnętrza odzwierciedlają smak dworski końca XVIII wieku. Pawilon działa jako muzeum z oddzielnym biletem wstępu i sezonowymi godzinami otwarcia – przed wizytą warto sprawdzić aktualne informacje w oficjalnych źródłach.

Po całym parku rozsiane są mniejsze romantyczne budowle ogrodowe charakterystyczne dla angielskiego stylu krajobrazowego: Świątynia Echa, okolice Pawilonu Chińskiego oraz ruiny niedokończonego pałacu Haga, projektu porzuconego po zamachu na Gustawa III w 1792 roku. Ruiny pałacu są chyba najbardziej historycznie naładowanym miejscem w parku – duża kamienna skorupa otoczona trawą łąkową, bez żadnego ozdobnego komentarza. Zdecydowanie warte krótkiej wycieczki.

Odwiedzający zainteresowani szerzej królewską i historyczną warstwą Sztokholmu mogą połączyć wizytę w parku z wycieczką do Pałac Drottningholm, głównej rezydencji królewskiej położonej dalej na zachód, albo z Zamkiem Królewskim w Sztokholmie w Gamla Stan.

Jak dotrzeć do parku i jak się po nim poruszać

Najprostszy dojazd komunikacją miejską to autobus z Odenplan lub Sergels torg do przystanku Haga Norra przy parku. Odenplan ma stację metra na zielonej linii, co czyni ją wygodnym punktem przesiadkowym z centrum Sztokholmu. Spacer od przystanku do serca parku zajmuje około pięciu minut. Przy samym parku nie ma stacji metra.

Sam park jest na tyle duży, że wybór trasy ma znaczenie. Najkrótsza droga od głównego wejścia prowadzi przez otwartą łąkę w kierunku miedzianych namiotów i Pawilonu Gustawa III. Dłuższa pętla wzdłuż brzegu Brunnsviken obejmuje Świątynię Echa i północne części parku, dodając mniej więcej 30–45 minut. Teren jest w większości płaski z łagodnymi wzniesieniami, a główne ścieżki to dobrze utrzymany żwir lub ubita ziemia. Po deszczu trawiaste obszary mogą być błotniste – w wiosennych warunkach lub po opadach lepiej wybrać odpowiednie buty zamiast miejskich trampek.

Hagaparken leży na północnym krańcu korytarza Królewskiego Narodowego Parku Miejskiego, który biegnie dalej na południe przez Djurgården. Pieszo lub rowerem wzdłuż brzegu jeziora można połączyć oba obszary, choć pełna trasa zajmuje większość dnia i jest odpowiednia głównie dla tych, którzy są nastawieni na długą wędrówkę na świeżym powietrzu.

Co robić w parku

Większość odwiedzających przyjeżdża do Hagaparken, żeby spacerować, siedzieć i piknikować. To nie jest formalna atrakcja w muzealnym sensie. Nie ma punktów kontroli biletów, audioguide'ów dla całego parku ani wyznaczonej trasy. Wartość tkwi w jakości przestrzeni: prawdziwy park krajobrazowy chroniony przed zabudową od ponad dwóch stuleci.

Motylarium, po szwedzku Fjärilshuset, to najpopularniejsza płatna atrakcja na terenie parku. W klimatyzowanej szklarni żyją tropikalne motyle i ptaki. Obowiązuje oddzielny bilet wstępu. Rodziny z dziećmi często robią z niego główny punkt programu. Kawiarnia przy miedzianych namiotach to dobra opcja na kawę i coś prostego do jedzenia.

Piknikowanie to zdecydowanie najpopularniejsza aktywność w ciepłe dni. Miejscowi traktują główną łąkę jak przedłużenie swojego podwórka – atmosfera jest nieformalna i przyjazna. Jeśli wolisz bardziej kameralny ogród, Rosendals Trädgård na Djurgården oferuje biodynamiczny ogród z piekarnią i kawiarnią działającą na podobnych zasadach wolnego wstępu.

Praktyczne wskazówki przed wizytą

Fotografowanie w parku jest proste. Miedziane namioty najlepiej wychodzą rano, gdy słońce pada na nie od wschodu. Brzeg Brunnsviken o zmierzchu daje piękne odbicia, które szczególnie dobrze sprawdzają się w stonowanych, jesiennych warunkach. W otwartych częściach parku nie obowiązują żadne ograniczenia fotograficzne.

Dostępność głównych ścieżek jest na ogół wystarczająca dla osób z ograniczoną mobilnością, choć żwirowe i ziemne nawierzchnie parku nie spełniają formalnych standardów dostępności dla wózków na wszystkich trasach. Płaski centralny obszar łąki i ścieżki przy miedzianych namiotach są najbardziej przejezdne. Park nie publikuje szczegółowych certyfikowanych informacji o dostępności – osoby z konkretnymi potrzebami powinny skontaktować się ze Statens fastighetsverk lub sprawdzić visithaga.se przed wizytą.

Odwiedzający planujący cały dzień w tej części Sztokholmu mogą połączyć Hagaparken z Naturhistoriska Riksmuseet – narodowym muzeum historii naturalnej tuż przy południowym krańcu parku. To jedno z najbardziej niedocenianych muzeów Sztokholmu i można je odwiedzić bez konieczności zawracania. Połączona wycieczka sprawdza się szczególnie dobrze dla rodzin.

Kto powinien się zastanowić

Hagaparken to nie jest dobry wybór dla odwiedzających, którzy mają w Sztokholmie mało czasu i koncentrują się na czołowych muzeach i atrakcjach w centrum. Park nagradza powolne zwiedzanie, a nie szybkie odhaczanie listy. Osoby oczekujące starannie przystrzyżonych formalnych ogrodów też mogą poczuć się rozczarowane – angielski styl krajobrazowy poza sezonem, gdy łąki są brązowe, a jezioro szare, bywa minimalistyczny niemal do surowości. W tych miesiącach park jest raczej miejscem dla miejscowych niż celem turystycznym.

Ci, którzy w krótkim pobycie chcą przede wszystkim zaliczyć skoncentrowane muzealnie oferty Sztokholmu, powinni zacząć od Muzeum Vasa lub Nordiska Museet, a Hagaparken rozważyć jako dodatek na pół dnia.