Pagoda Bích Động: Świątynia w Jaskini Ukryta w Wapiennej Górze

Czym tak naprawdę jest Bích Động

Bích Động to nie jeden budynek. To pionowa sekwencja trzech oddzielnych sanktuariów, każde na innej wysokości, wbudowanych w krasowe urwisko wapienne. Najniższy poziom leży u podnóża skały, środkowe sanktuarium mieści się w komorze jaskiniowej, a najwyższy ołtarz zajmuje drugą, mniejszą jaskinię blisko szczytu klifu. Wspinaczka między nimi zajmuje około 20–30 minut i wiedzie kamiennymi schodami wykutymi bezpośrednio w skale.

Kompleks powstał w 1428 roku jako niewielka pagoda, ale w 1705 roku – za czasów lordów Trịnh – dwóch mnichów odkryło go na nowo i przebudowało na trzy poziomy. Większość dziś widocznych budowli pochodzi właśnie z tej wczesnoxviii-wiecznej restauracji. Nazwa Bích Động oznacza mniej więcej 'lazurową jaskinię' – nawiązuje do niebiesko-zielonych alg i mchów pokrywających wapienne ściany w porze deszczowej, które nadają wnętrzu chłodny, mroczny i wyraźnie geologiczny charakter, zupełnie odmienny od miejskich pagód.

Droga dojazdowa: rzeka, pola ryżowe i kamienna brama

Większość odwiedzających dociera do Bích Động rowerem lub skuterem z wioski Tam Cốc, płaską drogą przez pola ryżowe, z masywem krasowym Trường Yên strzelistym w tle. Przejazd 2 km od głównego przystanku łódek w Tam Cốc zajmuje około 10 minut i prowadzi przez tereny rolnicze, które w porze deszczowej (czerwiec–sierpień) zalewają się do kostki, zamieniając okoliczne pola w lustra odbijające szczyty.

Przy wejściu stoi kamienna brama i niewielki dziedziniec ze stawem. Kładka prowadzi przez staw, a za nią urwisko wznosi się wprost przed tobą – znacznie wyższe, niż wyglądało z drogi. Jeśli łączysz tę wizytę z rejsem łódką rzeką Ngũ Nhạc przez jaskiniowe tunele Tam Cốc, pamiętaj, że pagoda i przystanek łódek mają osobne kasy biletowe. Jak zaplanować obie atrakcje, znajdziesz w przewodniku po Tam Cốc – z podpowiedzią, jak połączyć je w jednym przedpołudniu.

Wspinaczka na trzy poziomy: co czeka na każdym z nich

Dolna pagoda (Chùa Hạ)

Dolna pagoda to niewielka, wolno stojąca budowla u podnóża urwiska – najbardziej klasyczna świątynia z tej trójki. Mieszczą się w niej posągi Buddy i nieustannie pali się w niej kadzidło. Zapach drzewa sandałowego czuć już od progu, przenikając się z wilgotnym, mineralnym aromatem pobliskiej skały. Poranne światło pada na złocone posągi pod kątem, który w południe jest już zupełnie inny – to jeden z konkretnych powodów, dla których warto tu być wcześnie.

Środkowa pagoda (Chùa Trung)

Nierówne kamienne schody wyszlifowane latami przez setki stóp prowadzą z dolnego dziedzińca wprost do jaskiniowego otworu. Środkowa pagoda zajmuje prawdziwą komorę jaskiniową – wysoką i chłodną nawet w lipcu, kiedy na zewnątrz temperatura dochodzi do 34°C. Naturalne światło wpada przez otwór jaskini, a kontrast między ciemnym wnętrzem a jasnym zewnętrzem sprawia, że fotografowanie jest technicznie wymagające – przyda się szeroka przysłona lub telefon dobrze radzący sobie ze zmieszaną ekspozycją. Ołtarz wewnątrz jest skromny, ale aktywnie pielęgnowany przez rezydentnych mnichów.

Ściany jaskini noszą ślady erozji wodnej, a nad ołtarzem zwisają stalaktyty. Dotykanie nacieków jest odradzane, a w niektórych przejściach wręcz zakazane przez tabliczki informacyjne. Podłoga może być śliska po deszczu, a korytarz znacznie się zwęża w tylnej części komory.

Górna pagoda (Chùa Thượng)

Wspinaczka do górnej pagody jest najbardziej stromym odcinkiem – obejmuje ciąg kamiennych schodów i jedno krótkie, niskie przejście, w którym wyższe osoby muszą się schylić. Nagrodą jest podwyższone jaskiniowe sanktuarium z otworem obramiającym dolinę poniżej: zielone mozaiki pól ryżowych, koryto rzeki i krasowe szczyty okolicznego krajobrazu. To właśnie ten widok przyciąga poważnych fotografów pejzażowych specjalnie do Bích Động, zamiast poprzestać na Tam Cốc. W pogodne październikowe i listopadowe poranki w dolinie zalega mgła, a światło nadaje się do fotografowania już od około 7 rano.

Kontekst historyczny i kulturowy

Prowincja Ninh Bình należy do obszarów o największym zagęszczeniu historycznych buddyjskich miejsc kultu w północnym Wietnamie – po części dlatego, że w X wieku dynastie Đinh i Wcześniejsza Lê ulokowały swoją stolicę w Hoa Lư, zaledwie kilka kilometrów stąd. Region przez kolejne wieki zachowywał polityczne znaczenie, a krasowa rzeźba terenu czyniła go jednocześnie łatwym do obrony i duchowo atrakcyjnym. Długie panowanie dynastii Lê odcisnęło piętno na wielu sanktuariach religijnych, które przetrwały w tym krajobrazie do dziś.

Bích Động leży w zasięgu krótkiej wycieczki od starożytnej cytadeli królewskiej w Hoa Lư – oba miejsca często łączy się w jednej jednodniowej wycieczce z Hanoi. Starożytna Stolica Hoa Lư oferuje architekturę świątynną z X wieku i zupełnie inną atmosferę historyczną, dzięki czemu oba miejsca naprawdę się uzupełniają, a nie powielają.

Odbudowa z czasów lordów Trịnh w XVIII wieku wpisuje się w szerszy wzorzec elitarnego mecenatu nad buddyjskimi instytucjami w północnym Wietnamie tamtego okresu. Wyryte w ścianach jaskini kamienne inskrypcje w Bích Động zawierają kaligrafię przypisywaną Trịnh Sâmowi, choć historycy spierają się co do autentyczności konkretnych atrybucji. Inskrypcje są widoczne, ale nieopisane po angielsku – bez przewodnika ich znaczenie pozostaje dla większości odwiedzających tajemnicą.

Praktyczne porady: jak dojechać i kiedy przyjechać

Przejazd z Hanoi do Ninh Bình ekspresowym autobusem z dworców Giáp Bát lub Mỹ Đình zajmuje około 2 godzin. Kursują też pociągi na trasie Hanoi–Ho Chi Minh City z przystankiem w Ninh Bình – podróż trwa mniej więcej 2–2,5 godziny. Z centrum Ninh Bình do Tam Cốc jest około 7 km na zachód; można dojechać taksówką, Grabem lub transportem zorganizowanym przez większość pensjonatów.

Większość podróżnych odwiedza Bích Động podczas jednodniowej wycieczki z Hanoi. przewodnik po jednodniowych wycieczkach z Hanoi omawia logistykę transportu, realne godziny wyjazdu i sposoby na ułożenie dnia tak, żeby zobaczyć i Bích Động, i inne atrakcje Ninh Bình bez zbędnego pośpiechu.

Rowery można wynająć w pensjonatach w Tam Cốc za około 30 000–50 000 VND za dzień (sprawdź aktualne stawki na miejscu). Płaska droga między wioską a pagodą sprawia, że rower to dobra opcja dla większości turystów. Taksówki motocyklowe działają przy przystanku łódek w Tam Cốc i są szybsze, ale wczesnym rankiem trudniej je złapać.

Kto skorzysta na tej wizycie najbardziej – a kto może być rozczarowany

Bích Động sprawdzi się najlepiej u podróżnych naprawdę zainteresowanych połączeniem architektury sakralnej z naturalnym krajobrazem oraz u fotografów przyciąganych krasową scenerią z ludzkim elementem w centrum. Konieczność wspinaczki po stromych, nieregularnych schodach sprawia, że górna pagoda nie jest dostępna dla każdego, a bez niej całe doświadczenie jest okrojone.

Podróżni, którzy byli już w Pagodzie Perfum pod Hanoi, mogą uznać Bích Động za mniejszy i prostszy obiekt – choć atmosfera jest tu bardziej intymna, a presja komercyjna mniejsza. Kompleks Pagody Perfum wymaga dłuższego rejsu i kolejki linowej; Bích Động jest bardziej zwarty i spokojnie mieści się w pół dnia.

Osoby zainteresowane przede wszystkim kolekcjami sztuki buddyjskiej, ekspozycjami w stylu muzealnym lub klimatyzowanymi wnętrzami nie znajdą tu wiele poza czynnym kultem religijnym i naturalną scenerią. Rodziny z małymi dziećmi powinny uczciwie ocenić sytuację ze schodami, zanim zdecydują się na pełną wspinaczkę. Dziedziniec dolnej pagody jest dostępny i warty odwiedzenia nawet wtedy, gdy rezygnuje się z wyższych poziomów.

Jeśli zależy ci przede wszystkim na dramatycznym krasowym krajobrazie oglądanym z wody, a nie z lądu, rejs przez Kompleks Krajobrazowy Tràng An oferuje jaskinie i pejzaże z poziomu rzeki bez większej wspinaczki – to wpisany na listę UNESCO obiekt o innym, ale równie imponującym pięknie.