Auckland Art Gallery Toi o Tāmaki: Co warto wiedzieć przed wizytą

Czym właściwie jest Auckland Art Gallery Toi o Tāmaki

Auckland Art Gallery Toi o Tāmaki to największa galeria sztuki w Nowej Zelandii i jedna z najczęściej odwiedzanych instytucji kulturalnych w kraju. Założona w 1888 roku, wyrosła z wiktoriańskiej galerii miejskiej w poważną kolekcję liczącą ponad 18 000 dzieł – obejmującą sztukę nowozelandzką, pacyficzną i międzynarodową. Sama nazwa jest znacząca: „Toi o Tāmaki” można przetłumaczyć mniej więcej jako „sztuka Tāmaki”, zakotwiczając instytucję w jej miejscu i w języku te reo Māori – jednym z trzech oficjalnych języków Nowej Zelandii.

Kolekcja jest naprawdę szeroka: kolonialny pejzaż malowany w XIX wieku, współczesna sztuka Māori i pacyficzna, europejscy mistrzowie dawnych epok, fotografia, grafika i wielkoformatowe instalacje. Taka różnorodność sprawia, że galeria nagradza różnych gości na różne sposoby. Podróżnik z dwiema godzinami swobodnie przejdzie przez kolekcję stałą bez zmęczenia. Ktoś zainteresowany konkretnie portretem nowozelandzkim albo tkaniną tapa z Pacyfiku może tu spędzić całe popołudnie, nie spieszając się nigdzie.

Budynek: dialog dwóch architektur

Galeria zajmuje dwa odrębne budynki, które współgrają ze sobą lepiej, niż można by się spodziewać patrząc z zewnątrz. Oryginalny budynek, wzniesiony w 1887 roku jako siedziba biblioteki publicznej i biur miejskich z wydzieloną przestrzenią na galerię sztuki, ma charakter renesansu francuskiego: jasna kamienna fasada, miedzianozielone wieżyczki i ozdobne detale, które nie wyglądałyby obco przy paryskim ratuszu. Z ulicy sprawia wrażenie poważnej wiktoriańskiej instytucji, zaprojektowanej z myślą o zaznaczeniu kulturalnych ambicji miasta.

Współczesna przybudówka, ukończona w ramach gruntownej przebudowy i oddana do użytku w 2011 roku, to zupełnie inny język. Jej dach tworzy las stożków z drewna kauri, nawiązujących do rodzimych drzew kauri regionu Tāmaki Makaurau, a światło przesącza się przez te formy do galerii wewnątrz. Efekt oglądany od dołu, z wnętrza nowoczesnego atrium, jest naprawdę zadziwiający: ciepłe drewno, rozproszone naturalne światło i poczucie organicznego ruchu – zupełnie inne od kamiennej powagi starego skrzydła. Pracownia Francis-Jones Morehen Thorp (FJMT) i Archimedia otrzymały za tę przybudówkę liczne nagrody architektoniczne.

Przejście między starą a nową częścią najlepiej doświadczyć, wchodząc od Kitchener Street, przechodząc przez oryginalny hol z wiktoriańskimi detalami, a następnie wkraczając do atrium, gdzie kauri otwiera się nad głową. To jedna z ciekawszych sekwencji architektonicznych w całym centrum Auckland.

Co zobaczysz w kolekcji

Kolekcja stała rozłożona jest na kilku piętrach i regularnie rotuje, więc dokładna konfiguracja się zmienia. Pewne obszary tematyczne są jednak niezmiennie dobrze reprezentowane. Szczególnie mocno zaznaczone jest nowozelandzkie malarstwo historyczne: dzieła z okresu kolonialnego dokumentują krajobraz i ludzi Aotearoa przez pryzmat europejskiej tradycji wizualnej, co czyni je jednocześnie pięknymi i – przy głębszym namyśle – kulturowo skomplikowanymi. Galeria prezentuje ten materiał z wystarczającym komentarzem, by skłaniał do refleksji, a nie był jedynie dekoracją.

Galerie sztuki Māori i pacyficznej należą do najważniejszych w budynku. Taonga Māori (skarbowe przedmioty) i współczesna sztuka Māori zestawione są z pracami z całego Pacyfiku, nadając kolekcji regionalną tożsamość, której brakuje większości dużych międzynarodowych instytucji. W tych salach jest zwykle ciszej niż w galeriach europejskich, co sprzyja skupionemu oglądaniu.

Kolekcja międzynarodowa obejmuje dzieła europejskie sięgające XIV wieku, choć zasoby nie są tak rozbudowane jak w czołowych instytucjach europejskich czy północnoamerykańskich. Nie przychodź tu z nadzieją na doświadczenie na miarę Luwru. Auckland Art Gallery oferuje coś bardziej konkretnego i pod pewnymi względami ciekawszego: spojrzenie na sztukę z krańca świata pacyficznego. Jeśli chcesz lepiej poznać krajobraz kulturalny Auckland, Auckland War Memorial Museum zajmuje się historią naturalną i taonga Māori na porównywalnym poziomie – obie instytucje razem dają solidne podstawy do zrozumienia kulturowej tożsamości Nowej Zelandii.

Jak doświadczenie zmienia się w zależności od pory dnia

Galeria otwiera się o 10:00. W weekendowe i szkolne poranki między 10:00 a 12:00 bywa tłoczno – sam galeria wskazuje te pory jako najbardziej ruchliwe. W tygodniu, poza feriami szkolnymi, o tej porze jest zazwyczaj spokojniej. Duże okna w nowym skrzydle sprawiają, że światło zmienia się w wyraźny sposób przez całe przedpołudnie, a sufit z kauri łapie południowe słońce w sposób, przy którym warto się zatrzymać.

W południe, szczególnie w weekendy, kawiarnia w atrium się zapełnia, a grupy szkolne przemieszczają się niekiedy w zorganizowanych gromadach. Poziom hałasu rośnie, ale górne piętra pozostają stosunkowo spokojne. Wczesne popołudnie w dni robocze to wygodne okno czasowe: poranny ruch zorganizowanych grup już opadł, a popołudniowy tłum jeszcze nie dotarł.

Późnym popołudniem, w godzinę przed zamknięciem o 17:00, znów robi się spokojniej. Pamiętaj o tej porze, jeśli chcesz zdążyć na górne piętra bez poczucia pośpiechu.

Jak dotrzeć i jak poruszać się po budynku

Galeria leży na skraju Albert Park, w górnej części centrum Auckland. Stacja kolejowa Te Waihorotiu jest mniej niż 10 minut pieszo, a autobusy CityLink i OuterLink zatrzymują się w pobliżu na Wellesley Street. Terminal promowy Waitematā jest około 15 minut pieszo w dół przez centrum – wygodnie można więc połączyć wizytę w galerii z porannym przylotem z Devonport lub z Waiheke Island. Jeśli idziesz od nabrzeża, podejście pod górę Queen Street jest odczuwalne, ale nie wyczerpujące.

Wewnątrz układ jest intuicyjny, gdy masz przy sobie plan pięter dostępny przy stoliku informacyjnym przy głównym wejściu. Budynek dysponuje windami i klatkami schodowymi łączącymi poszczególne kondygnacje, a dostęp bez schodów jest zapewniony na każdym poziomie. Galeria bezpłatnie wypożycza wózki inwalidzkie i inne pomoce ułatwiające poruszanie się, a psy przewodniki są dozwolone. Szczegółowe informacje o dostępności znajdziesz na stronie internetowej galerii.

Torby większe niż bagaż podręczny należy zostawić w bezpłatnej szatni przy wejściu. Fotografowanie kolekcji stałej jest zazwyczaj dozwolone do użytku osobistego, jednak przy niektórych wystawach czasowych i dziełach, których prawa do reprodukcji należą do stron trzecich, obowiązują ograniczenia. Sprawdzaj zasady fotografowania podane przy wejściu do każdej sali lub zapytaj personel w razie wątpliwości. Naturalne światło w atrium sprzyja fotografii architektonicznej – sufit z kauri najlepiej uchwycisz szerokokątnym obiektywem lub trybem panoramicznym w smartfonie.

Przydatne informacje praktyczne

Kawiarnia galerii w głównym atrium serwuje jedzenie i kawę przez cały dzień, oferując miejsca zarówno wewnątrz, jak i na zewnątrz. To rozsądna opcja na przerwę w południe, choć ceny odpowiadają standardom kawiarni w centrum miasta. Bezpośrednio sąsiadujący Albert Park to dobra alternatywa, jeśli masz ze sobą lunch lub chcesz po prostu usiąść na słońcu między piętrami galerii.

Sklep galerii sprzedaje książki o sztuce, reprodukcje, biżuterię i upominki wyprodukowane w Nowej Zelandii. Wybór jest przemyślany i kuratorski, a nie typowo pamiątkarski – naprawdę warto tu zajrzeć, jeśli chcesz zabrać do domu coś związanego ze sztuką, którą właśnie widziałeś. Jeśli interesuje Cię szersze spojrzenie na galerie i muzea Auckland, sprawdź nasz przewodnik po najlepszych muzeach w Auckland, który pokazuje, jak ta instytucja wpisuje się w szerszy obraz kulturalny miasta.

Rodziny z dziećmi przekonają się, że galeria jest bardziej przyjazna niż wiele innych instytucji sztuki. Na niektórych piętrach w czasie ferii szkolnych działają specjalne strefy aktywności dla rodzin, a skala budynku jest do ogarnięcia przez dzieci, które nie są jeszcze wytrawionymi bywalcami galerii. Szczególnie atrium działa na wyobraźnię: wysokość, światło i niezwykła konstrukcja sufitu wzbudzają u młodszych gości autentyczną ciekawość.

Dla kogo ta atrakcja jest idealna, a kto może poszukać czegoś innego

Galeria sprawdza się najlepiej wśród podróżników, którzy interesują się sztuką lub historią kultury, oraz wśród osób chcących poznać sztukę nowozelandzką i pacyficzną w odpowiednim kontekście. Świetnie nadaje się też na deszczowy dzień w centrum Auckland: budynek jest na tyle duży, że bez problemu wypełni dwie do trzech godzin, a bezpłatny wstęp zdejmuje z wizyty wszelką presję. Jeśli układasz szerszy plan dnia w Auckland, galeria naturalnie łączy się z sąsiednim Albert Park oraz z Auckland War Memorial Museum, do którego można dojść krótkim spacerem przez Domain.

Odwiedzający, którzy nie przepadają szczególnie za sztuką wizualną albo szukają adrenaliny i aktywnego spędzania czasu, prawdopodobnie uznają galerię za mniej zajmującą. Jeśli Twoja lista priorytetów w Auckland to plaże, piesze wędrówki i aktywności na świeżym powietrzu, warto zajrzeć tu na godzinę, ale nie ma sensu planować całego pół dnia. Galeria nie jest też najlepszym wyborem dla podróżników doskonale znających wielkie międzynarodowe instytucje sztuki, którzy liczą na kolekcję o porównywalnej skali, głębi czy światowej sławie: to poważna instytucja regionalna, nie muzeum stolicy świata – i w żaden sposób nie próbuje udawać, że jest czymś innym.