Art Gallery of New South Wales: kolekcje, Sydney Modern i jak w pełni wykorzystać swoją wizytę

Czym właściwie jest Art Gallery of New South Wales

Art Gallery of New South Wales to jedna z najstarszych i największych publicznych instytucji sztuki w Australii, założona w 1871 roku. Dziś mieści się w dwóch połączonych, lecz architektonicznie zupełnie różnych budynkach na terenie The Domain, kilka minut spacerem od centrum Sydney. Oryginalny neoklasyczny budynek z piaskowca, znany jako Naala Nura (wyrażenie z języków aborygeńskich Sydney oznaczające „widzenie Kraju"), otworzył pierwsze sale w maju 1897 roku, rok po rozpoczęciu budowy. Cztery główne hale wnętrza mają wymiary około 30,5 na 9,1 metra każda, co nadaje przestrzeni katedralną skalę zaskakującą wielu odwiedzających po raz pierwszy.

Drugi budynek, Naala Badu („widzenie wód"), otwarto 3 grudnia 2022 roku w ramach projektu Sydney Modern. Zaprojektowany przez nagrodzone Nagrodą Pritzkera biuro SANAA, jest to niska, pozioma struktura wzajemnie przenikających się pawilonów, opadająca w kierunku Sydney Harbour. Tam gdzie oryginalny budynek imponuje, Sydney Modern oddycha. Oba budynki połączone są podziemnym przejściem, a przemieszczanie się między nimi doskonale ilustruje, jak diametralnie różne są ich filozofie projektowania — i właśnie o to chodzi.

Zwiedzanie galerii: co zobaczysz na własne oczy

Kolekcja w Naala Nura rozmieszczona jest na kilku poziomach i obejmuje australijską sztukę od epoki kolonialnej do schyłku XX wieku, a także zbiory europejskie i azjatyckie. Australijskie galerie to największy atut. Prace Arthura Streetona, Toma Robertsa, Grace Cossington Smith i Bretta Whiteleyego zajmują dedykowane sale, a jakość stałej kolekcji przekracza oczekiwania wielu odwiedzających. Szczególną uwagę warto poświęcić galeriom sztuki Aborygenów i mieszkańców Wysp Cieśniny Torresa: galeria Yiribana od 1994 roku jest przestrzenią poświęconą sztuce Pierwszych Narodów i przechowuje prace od malowideł na korze po wielkoformatowe instalacje.

Naala Badu koncentruje się na sztuce współczesnej i wielkoskalowej, w tym na dziełach, których fizycznie nie można by wystawić w zabytkowym budynku. The Tank — zaadaptowany bunkier magazynowania paliwa z okresu II wojny światowej, mieszczący się pod nowym budynkiem — gości immersywne i performatywne prace w surowej betonowej przestrzeni o średnicy około 35 metrów. Nie każdy odnajduje w tego rodzaju sztuce instalacyjnej coś dla siebie, ale sama przestrzeń warta jest zobaczenia niezależnie od tego, co aktualnie prezentuje.

Taras na dachu Naala Badu jest bezpłatny i oferuje niezasłonięty widok na port oraz Królewski Ogród Botaniczny. To również jeden z lepszych bezpłatnych punktów widokowych w centrum, który większość odwiedzających zupełnie pomija.

Pora dnia i natężenie ruchu

Galeria otwiera się o 10:00 i pierwsza godzina jest konsekwentnie najspokojniejsza. Grupy szkolne i wycieczki z przewodnikiem przyjeżdżają zwykle w późny ranek w dni powszednie, przez co australijskie galerie robią się głośniejsze między 10:30 a 12:00. Jeśli chcesz stanąć spokojnie przed obrazem bez tłumu za plecami, przyjedź przy otwarciu albo po 15:00.

Środowe wieczory do 22:00 są naprawdę niedoceniane. Po 17:00 galeria nabiera zupełnie innego charakteru: mniej rodzin, więcej osób wpadających prosto z pracy, a specjalny program obejmuje czasem prelekcje, muzykę na żywo w atrium czy serwis barowy w niektórych przestrzeniach. Przed środową wizytą warto sprawdzić kalendarz wydarzeń — wieczorny program zmienia się co tydzień i niektóre wydarzenia wymagają rezerwacji.

Weekendy są najbardziej zatłoczone, gdy trwa płatna wystawa specjalna. Kolejki do biletowanych pokazów mogą tworzyć się przed wejściem do zabytkowego budynku, a kawiarnia zapełnia się szybko. Jeśli w weekend przyjeżdżasz wyłącznie po bezpłatną stałą kolekcję, ma to mniejsze znaczenie — ale i tak warto zarezerwować trochę dodatkowego czasu.

Dojazd i poruszanie się po terenie

Adres galerii to Art Gallery Road, The Domain. Ani stacja St James, ani Martin Place nie są tuż przy wejściu — obie wymagają około 10 minut spaceru, przy czym St James to prostsza trasa przez Hyde Park. Autobus 441 zatrzymuje się bliżej wejścia i jest rozsądną opcją, jeśli przyjeżdżasz od strony Circular Quay lub zachodnich dzielnic.

Jeśli już zwiedzasz Królewski Ogród Botaniczny lub okolice Mrs Macquaries Chair, galeria jest łatwym uzupełnieniem trasy na piechotę. The Domain skutecznie łączy te atrakcje przyjemnym zielonym korytarzem.

Parking w bezpośredniej okolicy jest ograniczony i drogi. Sam The Domain ma kilka miejsc parkingowych, ale w weekendy zapełniają się wcześnie. Dla większości odwiedzających komunikacja miejska lub spacer z centrum to zdecydowanie lepszy wybór.

Informacje praktyczne: dostępność, fotografowanie i sklep

Publiczne przestrzenie galerii są zasadniczo dostępne dzięki rampom, windom i schodom ruchomym. Główne wejście do zabytkowego budynku posiada zarówno schody, jak i rampę. Na terenie obiektu dostępne są toalety przystosowane dla wózków inwalidzkich oraz pomieszczenia Changing Places. Ważna uwaga: dostępność wind może się zmieniać, dlatego przed wizytą warto sprawdzić stronę galerii poświęconą dostępności, jeśli jest to dla ciebie istotne.

Fotografowanie stałej kolekcji jest generalnie dozwolone do użytku osobistego i niekomercyjnego, bez lampy błyskowej. Zasady różnią się w przypadku wystaw czasowych i niektórych prac wypożyczonych, dlatego zwracaj uwagę na oznaczenia w poszczególnych salach. Wielkoformatowe płótna w galeriach sztuki australijskiej świetnie wychodzą na zdjęciach w równomiernym naturalnym świetle wpadającym przez świetliki w starszym budynku.

Sklep galerii warto przejrzeć nawet bez zamiaru kupowania czegokolwiek. Oferuje starannie dobrany wybór książek o sztuce, reprodukcji i przedmiotów designerskich, a asortyment jest bardziej przemyślany niż w przeciętnym muzealnym sklepiku. Kawiarnia w Naala Nura i restauracja w Naala Badu oferują miejsca z widokiem, choć żadna z nich nie należy do tanich. Własną wodę można wygodnie uzupełnić — galeria ma punkty z wodą dostępne dla wszystkich.

Kontekst: dlaczego ta galeria ma znaczenie

Założenie galerii w 1871 roku uczyniło ją jedną z najwcześniejszych publicznych instytucji sztuki w Australii — na trzy dekady przed federacją australijskich kolonii. Przez większą część swojej historii kolekcja odzwierciedlała eurocentryczne gusta instytucji kolonialnych. To się zdecydowanie zmieniło: zbiory Pierwszych Narodów w galerii Yiribana oraz rozszerzone zaangażowanie w współczesną sztukę Pacyfiku i Azji w ramach Sydney Modern to świadome repozycjonowanie tego, co galeria uznaje za swoje podstawowe zadanie.

To ważny kontekst dla odwiedzających, których oczekiwania mogą być kształtowane przez dawne wizyty lub stare opisy w przewodnikach. Galeria, którą odwiedzasz dziś, jest zupełnie inna niż ta sprzed 2022 roku, a budynek Sydney Modern stawia ją w dialogu z takimi instytucjami jak Museum of Contemporary Art Australia przy Circular Quay — w sposób, który nadaje Sydney naprawdę konkurencyjną scenę współczesnej sztuki w skali międzynarodowej.

Odwiedzający szczególnie zainteresowani historią australijskiej sztuki mogą przedłużyć zwiedzanie o wizytę w Brett Whiteley Studio w Surry Hills, które funkcjonuje jako filia galerii i zachowuje pracownię artysty oraz obszerną kolekcję jego dzieł.

Kto może chcieć to pominąć

Jeśli sztuka współczesna i piękna zupełnie cię nie interesuje, galeria ma niewiele do zaoferowania ponad to, co znajdziesz gdzie indziej. Pobliskie ogrody i widoki na port są dostępne bez wchodzenia do środka, a sam The Domain to przyjemny spacer, który nie wymaga kontekstu artystycznego. Rodziny z małymi dziećmi mogą odwiedzić galerię bez przeszkód, ale nie jest ona zaprojektowana przede wszystkim jako atrakcja dla dzieci. W niektóre weekendy odbywają się dedykowane programy rodzinne — sprawdź to jednak z wyprzedzeniem, zamiast zakładać, że coś będzie na miejscu.

Osoby nastawione na szybką, skondensowaną wizytę mogą też poczuć się przytłoczone skalą. Układ dwóch budynków sprawia, że nawet pobieżne przejście przez oba zajmuje blisko dwie godziny, a połączenie między nimi wiedzie podziemnymi korytarzami, które przy pierwszej wizycie nie zawsze są intuicyjne. Weź przy wejściu papierową mapkę i korzystaj z niej.