Bảo tàng Mỹ thuật Đài Bắc (TFAM): Trải nghiệm gì trước khi bạn đi

Bảo tàng Mỹ thuật Đài Bắc là gì?

Bảo tàng Mỹ thuật Đài Bắc, thường gọi là TFAM (臺北市立美術館), là điểm đến trọng tâm của Đài Loan dành cho nghệ thuật hiện đại và đương đại. Khánh thành ngày 8/8/1983, đây là bảo tàng nghệ thuật công cộng đầu tiên của Đài Loan được xây dựng chuyên dụng, và chính thức mở cửa cho công chúng từ 24/12/1983. Ban quy hoạch thành lập từ năm 1977, công trình khởi công tháng 10/1980 trên diện tích hơn 24.000 m² tại quận Trung Sơn, đối diện công viên lớn ven sông của Đài Bắc – khu vực Yuanshan.

Bảo tàng không chỉ mang tính lịch sử mà còn là nơi sôi động nhất Đài Bắc tổ chức triển lãm nghệ thuật đương đại quy mô lớn, đồng thời là trung tâm của Taipei Biennial – một trong những sự kiện nghệ thuật nổi bật nhất châu Á. Bộ sưu tập lâu dài lên đến hàng ngàn tác phẩm, nhưng hầu hết mọi người ghé thăm để xem các triển lãm luân phiên, nơi thường xuyên quy tụ nghệ sĩ quốc tế cũng như tên tuổi lớn của Đài Loan.

Kiến trúc ấn tượng của tòa nhà bảo tàng

Tòa nhà do kiến trúc sư Đài Loan Cao Nhị Bân thiết kế, thường được đánh giá là ví dụ nổi bật của kiến trúc công cộng Đài Loan cuối thế kỷ 20. Công trình sử dụng hệ khung bê tông cốt thép sơn trắng tạo nên các khối lập phương xen kẽ cùng lối đi nổi. Nhìn từ ngoài, nhất là qua đường Trung Sơn Bắc, toà nhà mang dáng vẻ cứng cáp, dứt khoát, chịu ảnh hưởng Brutalist – khác hẳn phong cách trang trí truyền thống của các công trình dân sự cùng thời ở Đài Loan.

Bên trong, kiến trúc dạng lưới này tạo ra chuỗi không gian triển lãm liên thông ở nhiều tầng lầu, nối nhau bằng các ram dốc và cầu thang, vừa giúp định hướng vừa khiến bảo tàng thêm phần cuốn hút và đa chiều. Ánh sáng tự nhiên tràn qua giếng trời các tầng trên, thay đổi bầu không khí ở từng khu vực tuỳ thời điểm trong ngày. Buổi sáng ánh sáng dịu; buổi chiều, giếng trời có thể tạo thành các mảng sáng rõ nét, đôi khi ảnh hưởng đến tác phẩm dễ nhạy cảm, nên vài triển lãm sẽ điều chỉnh theo mùa chiếu sáng.

Bên ngoài còn có khu vườn điêu khắc vốn ít người chú ý hơn các không gian triển lãm trong nhà. Đây là góc yên tĩnh ngay cả dịp cuối tuần, trưng bày các tác phẩm lớn trên nền cảnh quan liên kết nhẹ nhàng với cây xanh khu Yuanshan. Nếu bạn muốn hiểu kiến trúc TFAM trong bối cảnh các công trình công cộng quan trọng khác ở Đài Bắc, Hướng dẫn bảo tàng Đài Bắc sẽ giúp bạn so sánh tổng quan với các tổ chức văn hóa khác trong thành phố.

Bạn sẽ thấy gì bên trong bảo tàng?

Bộ sưu tập lâu dài của TFAM tập trung chủ yếu vào nghệ thuật Đài Loan từ thế kỷ 20 đến nay, đặc biệt là các tác phẩm hội họa, điêu khắc và nghệ thuật truyền thông mới từ sau Thế chiến II. Các tác phẩm từ thời kỳ thuộc địa Nhật Bản, qua thời thiết quân luật tới Đài Loan hiện đại, tạo thành sợi chỉ xuyên suốt – đôi khi có màu sắc chính trị – nhưng chắc chắn mang tính lịch sử. Dù vậy, cả bộ sưu tập hiếm khi được trưng bày toàn bộ cùng lúc mà sẽ luân phiên theo chủ đề, lồng ghép với chương trình triển lãm ngắn hạn.

Các triển lãm tạm thời thay đổi nhiều lần mỗi năm, quy mô và hình thức cũng rất đa dạng. TFAM từng tổ chức triển lãm tổng hợp của nghệ sĩ quốc tế, các nhóm nghệ sĩ khu vực châu Á-Thái Bình Dương, và các tác phẩm sắp đặt quy mô lớn chiếm trọn cả gian nhà. Không gian tầng trệt thường dành cho những tác phẩm kích thước lớn; tầng trên thích hợp với tranh nhỏ, video, nhiếp ảnh. Trước khi đi, bạn nên xem lịch trên website bảo tàng để biết chương trình cụ thể vì mỗi thời điểm, bầu không khí thưởng ngoạn lại khác biệt rõ rệt.

Khu giáo dục nghệ thuật thiếu nhi nằm trong khuôn viên nhưng hoạt động theo lịch riêng biệt so với các phòng triển lãm chính. Vào tối thứ bảy khi bảo tàng mở cửa muộn, khu vực này sẽ đóng cửa sớm hơn, nên gia đình có ý định đi tham quan vào tối muộn hãy kiểm tra kỹ trước. Ngoài ra, người khuyết tật cùng một người hỗ trợ thiết yếu sẽ được ưu tiên vé vào cửa theo chính sách tiếp cận của bảo tàng.

Trải nghiệm thay đổi theo thời điểm trong ngày

Các buổi sáng trong tuần, nhất là từ thứ ba đến thứ năm, là lúc bảo tàng yên tĩnh nhất. Bạn tha hồ ngắm những tác phẩm lớn mà không lo phải tránh dòng khách khác. Hương thơm trong tòa nhà thời gian này là sự pha trộn giữa không khí điều hòa và mùi sơn mới – rõ nét chất của một thiết chế nghệ thuật đang hoạt động chứ không phải di tích bảo tồn.

Chiều cuối tuần là lúc đông nhất, riêng chủ nhật khách càng đông khi bảo tàng mở cửa theo khung giờ tiêu chuẩn. Gia đình có trẻ nhỏ thường đến từ giữa buổi sáng, đặc biệt tầng trệt sẽ náo nhiệt hơn hẳn. Nếu bạn không đi vào ngày thường được, thì buổi sáng cuối tuần trước 12h là lựa chọn dung hòa hợp lý. Riêng tối thứ bảy sau 17:00 lại khác biệt: vừa vắng vẻ hơn, vừa miễn phí vé, thời gian mở cửa kéo dài đến 20:30 khiến không gian như pha trộn giữa cảm giác triển lãm chuyên nghiệp và hoạt động văn hóa buổi tối. Khi mặt trời lặn, ánh sáng trong phòng cũng dần chuyển từ ánh nắng sang đèn chiếu hoàn toàn.

Đường đi và kinh nghiệm thực tế

Cách đi đơn giản nhất là đi MRT tuyến Đỏ (Đạm Thủy-Xinyi) đến ga Yuanshan, từ đây đi bộ về phía nam dọc theo đường Trung Sơn Bắc. Đoạn đường này có cảnh quan khác biệt với trung tâm Đài Bắc: vỉa hè rộng rãi, cây cổ thụ nhiều, biển quảng cáo thương mại ít hơn. Đường đi thẳng, chỉ mất chưa đến 10 phút từ cửa ga.

Nếu bạn kết hợp đến TFAM với các điểm khác quanh đây, thì Quận Zhongshan có nhiều lựa chọn trong tầm đi bộ, như dãy phố thời trang khu thương mại Zhongshan ở phía nam hay đền Khổng Tử Đài Bắc gần đó. Khu vực Trung Sơn khá bằng phẳng nên đi bộ giữa các điểm tham quan cũng nhẹ nhàng.

Vé vào cửa là 30 TWD cho khách thường, 15 TWD cho đối tượng ưu đãi (sinh viên, người cao tuổi, các nhóm theo quy định), 21 TWD cho nhóm từ 20 người trở lên, 15 TWD cho cư dân Đài Bắc. Miễn phí sau 17:00 thứ bảy. Quầy vé nhận tiền mặt; phương thức thanh toán thẻ cập nhật ra sao bạn nên kiểm tra với bảo tàng trước ngày đi.

Quy định chụp ảnh khác nhau tùy khu vực. Với các phòng trưng bày lâu dài, thường được chụp không flash. Một số triển lãm tạm thời sẽ cấm chụp hoàn toàn, đặc biệt nếu có thỏa thuận bản quyền với chủ sở hữu. Hãy quan sát thông báo dán ở từng khu trước khi chụp.

Ai nên đến bảo tàng này và ai dễ thất vọng?

TFAM phù hợp với những ai đã có hứng thú nghệ thuật hiện đại, đương đại hoặc sẵn lòng khám phá các tác phẩm không hẳn dễ hiểu ngay từ đầu. Đây không phải là bảo tàng kiểu giải trí tương tác như trung tâm khoa học phổ biến. Nếu bạn đi cùng trẻ nhỏ muốn trải nghiệm thực hành, khu giáo dục nghệ thuật thiếu nhi là nơi phù hợp nhưng sẽ vận hành lịch riêng. Còn để tìm các ý tưởng vui chơi gia đình nói chung ở Đài Bắc, hướng dẫn Đài Bắc cùng trẻ em sẽ đưa ra các gợi ý phù hợp hơn.

Ai mong chờ được tìm hiểu sâu về lịch sử hay truyền thống Đài Loan sẽ thấy TFAM tiếp cận chủ đề đó qua khía cạnh nghệ thuật đương đại, đòi hỏi chút nền tảng mỹ thuật mới cảm nhận hết. Diện tích bảo tàng cũng không lớn theo chuẩn quốc tế, ai muốn dành cả ngày lang thang xem tranh như ở châu Âu có thể thấy hơi gọn. Thường 2 tiếng là bạn đã có thể tham quan trọn các triển lãm nổi bật.

Ngược lại, những ai thích không gian triển lãm tinh tế, giàu chiều sâu, khuyến khích khám phá chứ không áp đặt sẽ thấy TFAM là điểm dừng đầy giá trị ở Đài Bắc. Kết hợp cùng một chuyến dạo bộ đến Bảo tàng Nghệ thuật Đương đại Đài Bắc, ở phía nam quận Trung Sơn, bạn hoàn toàn có thể dành trọn buổi chiều với nghệ thuật đương đại mà không cần di chuyển xa.

Thời tiết, oi nóng và mùa nào nên đi?

TFAM là điểm tham quan hoàn toàn trong nhà – cực kỳ hữu ích trong mùa mưa kéo dài từ khoảng tháng 5 đến tháng 9, khi mưa rào buổi chiều rất hay gặp. Bảo tàng có lối vào che mưa, không gian triển lãm đều có điều hòa nên rất lý tưởng vào những ngày nóng, ẩm hoặc mưa lớn tại Đài Bắc. Nhiệt độ và độ ẩm ngoài trời mùa hè nổi bật, bước vào không gian triển lãm cảm giác thay đổi hẳn.

Từ tháng 10 đến tháng 4 là thời gian bạn dễ chịu hơn khi ở ngoài trời tại Đài Bắc vì thời tiết dịu và độ ẩm thấp. Lúc này, bạn có thể kết hợp đi bảo tàng với việc dạo chơi công viên ven sông hay quanh Đền Khổng Tử Đài Bắc ở gần đó. Để nắm rõ hơn về ảnh hưởng của thời tiết đến kế hoạch tham quan Đài Bắc, hãy xem thời điểm tốt nhất để thăm Đài Bắc để có thêm thông tin chi tiết về từng mùa.