Pinakothek der Moderne: cztery muzea pod jednym dachem w Monachium

Czym jest Pinakothek der Moderne?

Pinakothek der Moderne to nie jedno muzeum, lecz cztery. Budynek przy Barer Straße 40 mieści: Staatsgalerie moderner Kunst (sztuka nowoczesna i współczesna), Architekturmuseum der TU München (architektura), Neue Sammlung (dizajn i rzemiosło artystyczne) oraz Staatliche Graphische Sammlung (rysunki i grafiki). Każda instytucja ma własną kolekcję stałą i harmonogram wystaw, więc jedna wizyta może przypominać jednoczesne uczestnictwo w czterech różnych wystawach.

Budynek otwarto w 2002 roku według projektu monachijskiego architekta Stephana Braunfelsa. Od ulicy fasada jest celowo surowa: jasny beton, duże płaszczyzny szkła i pewna siebie powściągliwość. Wewnątrz ogromna centralna rotunda, zalana naturalnym światłem wpadającym przez szklaną kopułę, pełni rolę punktu orientacyjnego. Korytarze i galerie rozchodzą się promieniście od tego centrum. Pierwsi zwiedzający czasem czują się przez chwilę zdezorientowani, ale rotunda zawsze przyciąga z powrotem, gdy jej potrzebujesz.

Cztery kolekcje: co tak naprawdę zobaczysz

Sztuka nowoczesna i współczesna (Staatsgalerie moderner Kunst)

To kolekcja, dla której przyjeżdża większość odwiedzających. Stałe galerie obejmują mniej więcej cały XX wiek – od fowizmu i ekspresjonizmu, przez powojenny abstrakcjonizm, aż po współczesne instalacje. Znajdziesz tu ważne prace Picassa, Kleego, Beckmanna, Ernsta i Beuysa, obok wielkoformatowych dzieł nowszych artystów z całego świata. Same galerie robią wrażenie: wysokie sufity, minimalistyczne aranżacje i wystarczająco dużo przestrzeni między pracami, żeby nic nie sprawiało wrażenia stłoczonego.

Zbiory niemieckiego ekspresjonizmu są szczególnie bogate, co odzwierciedla historyczną rolę Monachium jako ważnego centrum wczesnego europejskiego modernizmu. Prace Franza Marca i Wassily'ego Kandinsky'ego łączą ten budynek intelektualnie z pobliskim Lenbachhaus, gdzie przechowywana jest kolekcja Blaue Reiter.

Jeśli współczesna sztuka niemiecka i międzynarodowa to twój główny cel, Lenbachhaus i Haus der Kunst to przydatne uzupełnienie w pobliżu – choć ich profile różnią się na tyle, że odwiedzenie wszystkich trzech wcale nie jest redundancją.

Architektura (Architekturmuseum der TU München)

Muzeum architektury posiada jedną z najważniejszych w Europie kolekcji rysunków architektonicznych, fotografii i modeli, ze szczególnym naciskiem na modernizm niemiecko- i środkowoeuropejski. Stała ekspozycja jest regularnie zmieniana, co oznacza, że prezentacja różni się częściej niż w tradycyjnym muzeum sztuki. Podczas jednej wizyty możesz trafić na rysunki Le Corbusiera zestawione z dokumentacją bawarskich projektów modernistycznych albo na wystawę czasową poświęconą jednemu powojennemu osiedlu mieszkaniowemu. Studenci architektury z pobliskiego Politechnikum korzystają z kolekcji do badań, więc publiczność w tych galeriach bywa wyjątkowo profesjonalna.

Dizajn (Die Neue Sammlung)

Neue Sammlung to jedna z największych kolekcji wzornictwa na świecie, obejmująca dizajn przemysłowy, rzemiosło, typografię i kulturę cyfrową. Stała ekspozycja w piwnicy Pinakothek der Moderne prezentuje obiekty od prototypów bauhausowskich i powojennymi meblami włoskimi po współczesne produkty technologiczne i dizajn motoryzacyjny. Każdy obiekt eksponowany jest z taką samą starannością, jaką zazwyczaj otacza się obraz: na postumentach, w gablotach z precyzyjnym oświetleniem, opatrzony informacją o kontekście produkcji. Ekspres do kawy z lat 50. obok modernistycznego krzesła obok współczesnego fotela samochodowego – to obraz ewolucji relacji między funkcją a estetyką przez całe stulecie, którego żaden tekst nie odda tak przekonująco.

Ta sekcja zasługuje na więcej czasu, niż jej poświęca większość zwiedzających. Jeśli masz ograniczone godziny, ale naprawdę interesujesz się historią dizajnu, zacznij właśnie od galerii Neue Sammlung – zanim zmęczenie muzeum da o sobie znać.

Grafika i rysunek (Staatliche Graphische Sammlung)

Kolekcja grafiki i rysunku liczy około 400 000 prac, co czyni ją jedną z największych tego rodzaju na świecie. Ponieważ prace na papierze są wrażliwe na światło, w danym momencie eksponowana jest tylko ich część – w ramach zmieniających się wystaw tematycznych lub monograficznych. Jeśli grafika i rysunek jako dziedziny nie są twoim szczególnym zainteresowaniem, ta sekcja może wydawać się krótką kodą do większych galerii. Dla zainteresowanych głębia kolekcji jest jednak niezwykła.

Budynek i jego architektura

Stephan Braunfels zaprojektował budynek tak, by zwiedzanie było doświadczeniem zmieniających się warunków świetlnych. Naturalne światło wnika przez kopułę nad rotundą, przez świetliki obwodowe w galeriach na piętrze oraz przez przeszklenia przy podłodze w niektórych dolnych przestrzeniach. W południe latem rotunda jest jasna i pełna ostrych cieni. W pochmurne zimowe poranki ta sama przestrzeń staje się miększa, bardziej nastrojowa. Żaden z tych wariantów nie jest lepszy – to po prostu różne oblicza tego samego miejsca.

Fasada od strony Barer Straße wpisuje się w monachijskie Kunstareal – dzielnicę sztuki skupiającą trzy Pinakotheki i kilka innych ważnych instytucji w promieniu kilkuset metrów. Na tle neoklasycznej okazałości Alte Pinakothek po drugiej stronie ulicy Pinakothek der Moderne prezentuje się celowo skromnie. Ten kontrast był zamierzony. Budynek nie stara się rywalizować z architekturą miejską XIX wieku – po prostu istnieje obok niej, w zupełnie innym rejestrze.

Kunstareal jako całość warto eksplorować przez pół dnia. Alte Pinakothek i Glyptothek są w zasięgu krótkiego spaceru – dzięki temu masz dostęp do kolekcji obejmujących okres od starożytności po początek XX wieku, bez konieczności korzystania z komunikacji miejskiej.

Kiedy odwiedzić i czego się spodziewać o różnych porach

Poranki od wtorku do piątku są zdecydowanie najspokojniejsze. O 10:30 w dzień powszedni rotunda jest przeważnie pusta, a galerie sztuki na piętrze świecą pustkami. To najlepszy czas na spokojne, nieskrępowane zwiedzanie – szczególnie w przypadku większych instalacji współczesnych, gdzie tłum naprawdę przeszkadza w odbiorze.

Czwartkowe wieczory, gdy muzeum wydłuża godziny otwarcia do 20:00, przyciągają inną publiczność: mniej rodzin z dziećmi, więcej dorosłych wpadających prosto z pracy i ogólnie bardziej zrelaksowana atmosfera.

Niedzielne popołudnia za 1 € to – przewidywalnie – najbardziej ruchliwy czas. Galerie sztuki robi się wyraźnie tłoczniej, a rotunda zapełnia się zwiedzającymi, którzy często spacerują bez konkretnego planu. Jeśli wybierasz się w niedzielę, przyjedź na otwarcie i zacznij od mniej uczęszczanych sekcji.

Dojazd i poruszanie się po muzeum

Najwygodniejszym środkiem transportu publicznego jest autobus 100 (tzw. Museumslinie, czyli Linia Muzealna), który łączy Hauptbahnhof z przystankiem Pinakotheken i przejeżdża przez całe Kunstareal. Tramwaje 27 i 28 również zatrzymują się przy Pinakotheken. Z Odeonsplatz (obsługiwanego przez linie U3 i U6) do muzeum jest krótki spacer lub jeden przystanek autobusem.

Jeśli planujesz szerszy dzień w Maxvorstadt, dzielnica muzealna jest na tyle zwarta, że między głównymi instytucjami można spokojnie chodzić pieszo. Parking w okolicy jest ograniczony, a boczne uliczki przy Barer Straße objęte strefą parkowania dla mieszkańców – dojazd komunikacją miejską jest po prostu wygodniejszy.

Budynek jest dostosowany do potrzeb osób z niepełnosprawnościami: windy łączą wszystkie piętra, a wejście główne jest wyposażone w pochylnię. Przy wejściu dostępna jest szatnia i przechowywanie bagażu – przydatne w zimie, gdy płaszcze i torby utrudniają poruszanie się po ciasnych przestrzeniach galerii.

Szczera ocena: co działa, a co nie

Pinakothek der Moderne to jedno z bardziej wartościowych doświadczeń muzealnych w Niemczech w dziedzinie sztuki nowoczesnej. Szerokość czterech kolekcji pod jednym dachem sprawia, że niemal każdy kulturalnie ciekawy zwiedzający znajdzie tu coś naprawdę interesującego. Sam budynek wciąż broni się jako obiekt architektoniczny – i to dwie dekady po otwarciu.

Główna praktyczna bolączka to orientacja przestrzenna. Rozkład pięter jest mniej intuicyjny, niż wynika to ze schematów, a granice między czterema muzeami nie zawsze są wyraźnie oznaczone w samych galeriach. Warto pobrać papierowy plan przy wejściu – nawet jeśli na co dzień nie korzystasz z map w muzeach.

Odwiedzający z bardzo ograniczonym czasem w Monachium i bez szczególnego zainteresowania sztuką, dizajnem lub architekturą XX wieku mogą mieć trudność z uzasadnieniem wydatku 10 € w obliczu innych możliwości spędzenia kilku godzin. Muzeum nagradza tych, którzy angażują się świadomie – nie tych, którzy szukają kulturalnego odhaczenia. Jeśli priorytetem jest historyczne centrum miasta, kościoły lub tradycyjne piwiarnie, ta wycieczka wymaga autentycznego zainteresowania, żeby miała sens.

Dla tych, którzy budują pełniejszy plan zwiedzania monachijskich instytucji kulturalnych, przewodnik po najlepszych muzeach w Monachium to przydatna baza do decydowania, które kolekcje pasują do dostępnego czasu.