Copenhagen Contemporary: Industrialne hale i monumentalna sztuka

Czym właściwie jest Copenhagen Contemporary

Copenhagen Contemporary (CC) to największa w Danii instytucja poświęcona międzynarodowej sztuce współczesnej – i status ten zdobyła nie dzięki marketingowi, lecz dzięki surowej przestrzeni, która umożliwia realizację naprawdę ambitnych projektów. Muzeum mieści się w dawnych halach spawalniczych Burmeistera i Waina na Refshaleøen – wyspie portowej, która przez większą część XX wieku funkcjonowała jako czynna stocznia. Skala tych hal to absolutnie kluczowy element każdej wizyty: stropy, pod którymi niegdyś powstawały elementy okrętów, dziś dają artystom przestrzeń do tworzenia prac, które nigdzie indziej w duńskiej stolicy by nie powstały.

To nie jest tradycyjne muzeum w formacie białego sześcianu z oprawionymi obrazami na poziomie oczu. Wystawy prezentowane tutaj mają charakter immersyjny, strukturalny i sensoryczny. Instalacje dźwiękowe wypełniają industrialną przestrzeń w sposób, który dosłownie zmienia to, jak się przez nią poruszasz. Rzeźbiarskie prace często wymagają obejścia ich dookoła, przejścia pod nimi lub przez nie. Jeśli taki sposób obcowania ze sztuką do Ciebie przemawia, Copenhagen Contemporary jest prawdopodobnie najbardziej wartościową przestrzenią artystyczną w całej Kopenhadze. Jeśli wolisz tradycyjny format galerii, możesz poczuć się tu nieco zdezorientowany.

Budynek: co mówi o sobie ta przestrzeń

Dawne hale spawalnicze B&W (Burmeister i Wain) noszą industrialną historię wypisaną na sobie w sposób widoczny gołym okiem. Stalowe konstrukcje, surowe betonowe posadzki i wysokie okna boczne to nie zabieg dekoracyjny – to po prostu to, co zostało, gdy stocznia zamknęła swoje podwoje. Instytucja świadomie zdecydowała się zachować tę surowość zamiast wygładzić ją do postaci konwencjonalnego wnętrza muzealnego, a ta decyzja nadaje charakter każdej wystawie prezentowanej w tym miejscu.

Betonowe posadzki sprawiają, że dźwięk rozchodzi się inaczej niż w galeriach z wykładziną. Faktura podłoża jest miejscami nierówna. Naturalne światło przesuwa się przez przestrzeń przez cały dzień, a jego jakość rano – kiedy wpada nisko przez industrialne przeszklenia – jest zupełnie inna niż wyrównane, płaskie światło popołudniowe. Jeśli masz jakąkolwiek elastyczność, przyjście w ciągu pierwszej godziny po otwarciu w dzień powszedni zapewni Ci zarówno lepsze światło, jak i znacznie mniej ludzi.

Budynek wpisuje się w szerszy kontekst Refshaleøen – wyspy, która w ciągu ostatniej dekady przeobraziła się z uśpionego terenu przemysłowego w jedną z najbardziej interesujących dzielnic Kopenhagi. Targ uliczny Reffen, niezależne warsztaty i widoczna po drugiej stronie wody Opera – to wszystko współtworzy atmosferę tej części miasta.

Jak zmienia się odbiór w zależności od pory dnia

Poranne wizyty w dni powszednie są konsekwentnie spokojniejsze. Portowe światło jest najciekawsze przed południem, a akustyka przestrzeni – która przy tłumie może przytłaczać – staje się czymś zupełnie innym, gdy jesteś niemal sam w dużej hali z instalacją dźwiękową. Jeśli wystawa ma komponent audio, przyjście na otwarcie (11:00) we wtorek lub środę daje największe szanse na przeżycie jej bez zagłuszania przez innych odwiedzających.

Czwartkowe wieczory, gdy muzeum jest otwarte do 21:00, przyciągają inną publiczność: młodszych kopenhażan, ludzi wpadających po pracy i studentów. Atmosfera jest bardziej towarzyska, mniej kontemplacyjna. Wydłużone godziny są przydatne, jeśli Twój dzienny plan jest napięty, ale charakter wizyty jest zupełnie inny niż podczas spokojnego porannego zwiedzania.

W weekendy przychodzą rodziny i ruch jest ogólnie większy. Niektóre wystawy dobrze się w to wpisują – zwłaszcza te z elementami fizycznymi lub partycypacyjnymi. Inne, szczególnie cichsze prace dźwiękowe lub świetlne, mogą stracić na sile przez hałas tłumu. Własne programy muzeum często obejmują weekendowe wydarzenia powiązane z aktualną wystawą, więc sprawdzenie harmonogramu z wyprzedzeniem może wzbogacić wizytę w weekend, zamiast jej przeszkadzać.

Dojazd: droga jest częścią doświadczenia

Refshaleøen nie jest połączona z siecią metra. Dotarcie do Copenhagen Contemporary wymaga skorzystania z autobusu, autobusu portowego lub roweru – i warto wiedzieć o tym z góry. Autobusy miejskie kursują na Refshalevej, skąd do muzeum jest krótki spacer. Autobusy portowe łączą Refshaleøen z centrum portowym i latem to naprawdę przyjemny sposób na dotarcie na miejsce – przeprawa wodą pozwala poczuć wyjątkowość położenia wyspy jeszcze zanim zejdziesz na ląd.

Rower to chyba najbardziej kopenhaski sposób dotarcia na miejsce. Nadportowa trasa rowerowa z centrum Kopenhagi na Refshaleøen jest płaska, dobrze oznakowana i zajmuje mniej więcej kwadrans od Nyhavn. Jeśli czujesz się już swobodnie, poruszając się po mieście rowerem, to zdecydowanie najbardziej bezpośrednia i przyjemna opcja. Więcej o jeździe rowerem po mieście znajdziesz w przewodniku po rowerowej Kopenhadze – znajdziesz tam trasy i opcje wypożyczalni.

Paradoksalnie właśnie to, że wyspa jest słabiej skomunikowana z metrem, sprawia, że zachowuje swój charakter. Osoby, które tu docierają, robią to z reguły z pełną świadomością i intencją – i publiczność Copenhagen Contemporary to odzwierciedla: to ludzie, którzy naprawdę chcą tu być.

Czego się spodziewać w środku

Stałej kolekcji nie ma. Copenhagen Contemporary działa w modelu Kunsthalle, co oznacza, że komisjonuje i prezentuje wystawy czasowe zamiast gromadzić własne zbiory. To ważne przy planowaniu: jeśli byłeś tu rok temu, teraz spotkasz zupełnie inne doświadczenie. Wystawy trwają zazwyczaj kilka miesięcy i są bardzo ambitne – często angażują artystów tworzących prace site-specific, bezpośrednio odpowiadające na charakter hal.

Prezentowane tu prace obejmowały m.in. monumentalne rzeźby zajmujące całą powierzchnię hali, duracyjne performance rozciągnięte na wiele tygodni, a także immersyjne środowiska wideo i dźwiękowe, które wymagają od odwiedzającego prawdziwego zatrzymania się, a nie tylko przejścia przez przestrzeń. Instytucja ma wyraźnie zdefiniowany program kuratorski skoncentrowany na pracach niemożliwych do realizacji w mniejszej skali – co oznacza, że gdy to wszystko działa, jest to doświadczenie absolutnie inne od tego, co znajdziesz w bardziej konwencjonalnych muzeach Kopenhagi.

Jeśli układasz szerszy plan artystyczny dla Kopenhagi, Copenhagen Contemporary świetnie współgra z Narodową Galerią Danii jako źródłem historycznej głębi albo z Louisiana Museum of Modern Art na północ od miasta – tam znajdziesz równie ambitny, choć zupełnie inaczej skrojony program sztuki współczesnej.

Muzealny sklep jest niewielki, ale starannie dobrany – zazwyczaj oferuje publikacje związane z aktualną wystawą, obiekty designerskie i książki o sztuce. Warto zajrzeć choćby na kilka minut, nawet jeśli nie jesteś zapalonym kolekcjonerem albumów. W budynku działa kawiarnia – jakość bywa różna, ale możliwość odpoczynku w industrialnych wnętrzach po wyczerpującej wystawie jest całkiem przyjemna.

Fotografowanie, dostępność i praktyczne informacje

Zasady dotyczące fotografowania różnią się w zależności od wystawy. Niektóre prace można fotografować bez ograniczeń; inne – zwłaszcza te z licencjonowanymi treściami wideo – zabraniają fotografowania w ogóle. Tabliczki przy wejściu do każdej sekcji galerii informują o obowiązujących zasadach. Industrialna skala przestrzeni kusi do robienia zdjęć, ale aparat w telefonie rzadko uchwytuje pełne wrażenie przestrzenne. Najlepsze zdjęcia powstają zwykle po odsunięciu się i wkomponowaniu w kadr sylwetek ludzkich jako punktu odniesienia skali.

Poziom parteru z industrialnymi posadzkami i otwarte przestrzenie sprawiają, że obiekt jest ogólnie dostępny dla użytkowników wózków inwalidzkich, a trasy komunikacyjne w ramach wystaw są zazwyczaj na tyle szerokie, by swobodnie się po nich poruszać. Osoby z konkretnymi potrzebami w zakresie dostępności powinny skontaktować się z muzeum bezpośrednio przed wizytą, ponieważ warunki zmieniają się w zależności od aranżacji wystawy.

Załóż wygodne buty. Beton po dłuższej wizycie daje się we znaki stopom, a niektóre wystawy wymagają naprawdę sporych dystansów pieszych w obrębie hal. Zimą industrialny budynek może być chłodny pomimo ogrzewania, więc warto mieć przy sobie dodatkową warstwę odzieży. Latem ogromna kubatura przestrzeni sprawia, że wnętrze pozostaje przyjemnie chłodne nawet w upalne dni – co czyni je dobrym miejscem na odwiedziny w cieplejszych miesiącach.

Jeśli przyjeżdżasz na Refshaleøen specjalnie dla Copenhagen Contemporary, zaplanuj też czas na eksplorację okolicy. Targ uliczny Reffen jest rzut beretem stąd i przy dobrej pogodzie oferuje naprawdę udane jedzenie na świeżym powietrzu. Widoki od strony nabrzeża na centrum miasta – z Operą Kopenhaską widoczną po drugiej stronie wody – są warte krótkiego spaceru nad brzeg przed muzeum lub po wizycie.