Most Łańcuchowy Széchenyi: najsłynniejsza przeprawa Budapesztu

Czym jest Most Łańcuchowy?

Most Łańcuchowy Széchenyi, znany lokalnie jako Széchenyi lánchíd, to most wiszący o rozpiętości około 375 metrów, przerzucony przez Dunaj w samym sercu Budapesztu. Otwarty 20 listopada 1849 roku, był pierwszym stałym mostem łączącym Budę i Peszt — dwa miasta, które do tej pory polegały na sezonowych przeprawach pontonowych i promach. To jedno osiągnięcie inżynieryjne zrobiło coś więcej niż tylko rozwiązało problem transportowy: przyspieszyło gospodarcze i kulturowe zjednoczenie obu brzegów, a ostatecznie utworzenie zjednoczonego Budapesztu w 1873 roku.

Most można przekroczyć pieszo bezpłatnie o każdej porze dnia i nocy, co czyni go jedną z najbardziej dostępnych atrakcji w mieście. Aby zobaczyć, jak wpisuje się w pełne doświadczenie Budapesztu, zajrzyj do naszego kompletnego przewodnika po atrakcjach Budapesztu.

Krótka historia, którą warto znać

Most powstał w dużej mierze dzięki determinacji hrabiego Istvána Széchenyiego, węgierskiego reformatora, który utknął na brzegu Pesztu, gdy zimowy lód rozbił most pontonowy, opóźniając jego podróż na pogrzeb ojca. To frustrujące zdarzenie miało podobno zapoczątkować lata działań na rzecz stałej przeprawy. Projekt powierzono angielskiemu inżynierowi Williamowi Tierneyowi Clarkowi, a do nadzorowania budowy w latach 1839–1849 zatrudniono szkockiego inżyniera Adama Clarka.

Dwie kamienne rzeźby lwów pilnujące każdego wejścia, stworzone przez rzeźbiarza Jánosa Marschalkó, od razu stały się symbolami miasta. Czterdziestometrowe kamienne wieże mostu podtrzymują dwa łańcuchy z kutego żelaza — rozwiązanie uważane za niezwykle nowoczesne jak na tamte czasy. Okrągły plac po stronie Budy do dziś nosi imię Adama Clarka: Clark Ádám tér.

W styczniu 1945 roku wycofujące się wojska niemieckie wysadziły każdy most w Budapeszcie. Most Łańcuchowy runął do Dunaju wraz ze wszystkimi pozostałymi. Odbudowę rozpoczęto w 1947 roku i w celowym geście symbolicznej ciągłości odbudowany most otwarto 20 listopada 1949 roku — dokładnie w setną rocznicę pierwotnej inauguracji. Rzeźby lwów przywrócono na ich oryginalne miejsca.

Znajomość tej historii sprawia, że spacer przez most staje się czymś więcej niż zwiedzaniem. Łączy się bezpośrednio z szerszą historią burzliwego XX wieku Budapesztu, opisaną szczegółowo w naszym przewodniku po historii Budapesztu.

Doświadczenie: spacer po moście o różnych porach

Samo przejście zajmuje około dziesięciu minut normalnym krokiem, ale prawie nikt tu normalnym krokiem nie chodzi. Chodniki dla pieszych biegną wzdłuż obu zewnętrznych krawędzi mostu o szerokości 14,5 metra, oddzielone od centralnych pasów ruchu niską barierką. Pod stopami szara kamienna nawierzchnia, solidna; żelazne łańcuchy wznoszą się stromo od pylonów, a przez podeszwy butów możesz wyczuć lekkie drgania przejeżdżających autobusów.

Wczesnym rankiem, mniej więcej między 7.00 a 9.00, most należy prawie wyłącznie do dojeżdżających do pracy. Rowerzyści poruszają się szybko, brzeg Pesztu za plecami zaczyna wypełniać się pracownikami biurowymi, a światło na zboczu Budy — wciąż nieco chłodne i blade — pada na kamień Pałacu Królewskiego w sposób, który południowe upały całkowicie spłaszczają. To nie jest najbardziej dramatyczna pora, ale za to najspokojniejsza.

W letnie południe lasnają się upały odbijające się od jasnego kamienia wież, a Dunaj połyskuje w dole. Południowy łańcuch, bliżej centrum miasta, z pewnych kątów przy podejściu od strony Pesztu otacza ramą kopułę Bazyliki św. Szczepana. Liczba turystów osiąga szczyt między godziną 10.00 a 15.00; chodniki mogą wtedy zapełnić się po brzegi — co niekoniecznie jest problemem, bo im dłużej się zatrzymujesz, tym lepsze widoki.

Zachód słońca i pierwsza godzina po zmroku to moment, w którym most prezentuje się najlepiej. Lwy oświetlone od dołu rzucają cienie ku górze na swoje gładkie kamienne twarze. Pylony łańcuchów świecą bursztynowo na tle ciemniejącego nieba. Patrząc na wschód w stronę Pesztu, nad rzeką pojawia się podświetlona kopuła Parlamentu. Patrząc na zachód ku Budzie, floodlity oświetlają tarasy Pałacu Królewskiego ponad linią drzew. Zimą, gdy mgła rzeczna unosi się nisko nad Dunajem, scena staje się wręcz nieziemska.

Jak dotrzeć i skąd zacząć

Od strony Pesztu najprostsze podejście zapewnia tramwaj 2, kursujący wzdłuż nabrzeża Dunaju i zatrzymujący się na Széchenyi István tér — placu tuż przed wschodnim wejściem na most. To także przyjemny spacer z Deák Ferenc tér (węzeł metra linii M1, M2, M3), około dziesięciu minut na południe wzdłuż rzeki.

Od strony Budy autobusy obsługują Clark Ádám tér przy zachodnim wejściu. Dolna stacja kolejki linowej na Wzgórze Zamkowe (Budavári Sikló) znajduje się tuż przy budańskim przyczółku mostu, co sprawia, że Most Łańcuchowy jest naturalnym pierwszym etapem trasy po Zamku Budzińskim: przejdź pieszo, a potem wjeżdżaj kolejką linową do dzielnicy Pałacowej.

Jeśli planujesz cały dzień po tej stronie rzeki, nasz przewodnik po Wzgórzu Zamkowym obejmuje wszystko — od Kościoła Macieja po tunele szpitalne wykute w skale pod Pałacem.

Na co uważać

Most jest wystawiony na działanie wszelkich warunków atmosferycznych. Zimą, gdy temperatura w Budapeszcie spada poniżej zera, metalowe poręcze robią się lodowate w dotyku, a chodniki mogą być śliskie po przymrozku lub lekkim śniegu. Wiatr kanalizuje się wzdłuż koryta rzeki z większą siłą, niż można się spodziewać; kurtka, która wydawała się wystarczająca na nabrzeżu Pesztu, może okazać się zbyt cienka w połowie przeprawy. Od października do marca ubieraj się odpowiednio.

Letnie upały stanowią odwrotne wyzwanie. Na moście nie ma ani śladu cienia. Kamień i żelazo nagrzewają się przez cały ranek i oddają ciepło po południu. Piętnastominutowe przejście w lipcowy skwar będzie odczuwalne jak znacznie dłuższe. Woda, okulary przeciwsłoneczne i ochrona przed słońcem to w szczycie lata absolutna konieczność.

Dostępność jest przyzwoita, choć nie w pełni udokumentowana. Most łączy się z poziomem ulicy po obu stronach, co eliminuje konieczność pokonywania schodów, jednak stan nawierzchni i dokładne rozwiązania dla użytkowników wózków najlepiej potwierdzić bezpośrednio w urzędzie transportowym BKK przed wizytą.

Most w połączeniu z okolicą

Most Łańcuchowy leży w centrum gęstego skupiska ważnych miejsc. Po stronie Pesztu Széchenyi István tér prowadzi do centrum Pesztu, a tuż przy wejściu na most stoi hotel Four Seasons mieszczący się w secesyjnym Pałacu Gresham z 1906 roku. Pięć minut spaceru na północ dzieli cię od Parlamentu Węgierskiego, najlepiej oglądanego z nabrzeża.

Po stronie Budy, za Clark Ádám tér, kolejka linowa na Wzgórze Zamkowe wjeżdża na taras Pałacu Królewskiego. Jeśli wolisz wejść pieszo, możesz skorzystać z serii schodów i brukowanych uliczek prowadzących przez Dzielnicę Zamkową. Spacer trwa 15–20 minut i prowadzi przez kilka cichych dziedzińców, które większość turystów całkowicie omija.

Most Łańcuchowy jest też jednym z najsłynniejszych punktów widokowych Budapesztu. Jeśli szukasz systematycznego przeglądu miejsc, z których można podziwiać miasto z góry, zajrzyj do naszego zestawienia punktów widokowych Budapesztu.