Casa-Museo Benlliure: Wnętrze świata walencjańskiego malarza

Czym jest Casa-Museo Benlliure?

Casa-Museo José Benlliure to muzeum miejskie mieszczące się w autentycznej rezydencji walencjańskiego malarza José Benlliure Gila, który kupił kamienicę przy Calle Blanquerías w 1912 roku, po latach spędzonych w Rzymie. Z czasem Benlliure gruntownie ją przebudował — sprowadzał włoskie meble, przedmioty dekoracyjne i dzieła sztuki, tworząc dom będący wyrazem jego estetycznych przekonań. W tylnej części ogrodu dobudowano później osobny pawilon pracowniani — dla niego samego i jego syna, malarza Pepina Benlliure.

W przeciwieństwie do większych muzeów miejskich, uporządkowanych chronologicznie lub gatunkowo, to jest dom-muzeum w najgłębszym tego słowa znaczeniu. Pokoje wyglądają, jakby ktoś wciąż w nich mieszkał, a nie jakby były starannie zaaran­żowane na pokaz. Na półkach stoi ceramika, portretom towarzyszą prywatne fotografie, a w ogrodowej pracowni nadal leżą narzędzia malarskie. Całość przypomina mniej zwiedzanie wystawy, a bardziej przypadkowe wtargnięcie do czyjejś popołudniowej krzątaniny.

Rodzina Benlliure i jej miejsce w walencjańskiej sztuce

José Benlliure Gil (1855–1937) wywodził się z jednej z najbardziej niezwykłych artystycznych rodzin w XIX-wiecznej Walencji. Jego brat Mariano Benlliure stał się jednym z najbardziej cenionych rzeźbiarzy w całej Hiszpanii — jego monumentalne brązowe kompozycje można dziś znaleźć w różnych zakątkach kraju. Sam José kształcił się przede wszystkim w Rzymie, a później tworzył w innych europejskich ośrodkach. Zasłynął z kameralnych scen rodzajowych — domowych wnętrz, motywów północnoafrykańskich, religijnych procesji — malowanych z tym charakterystycznym dla walencjańskiej szkoły luministycznym wyczuciem światła.

Decyzja o osiedleniu się na stałe w tej kamienicy po powrocie z Włoch była zarówno praktyczna, jak i symboliczna. Benlliure chciał przestrzeni, która odzwierciedlałaby kulturę wizualną, jaką wchłonął za granicą. Włoskie meble, majolika, małe obrazy dewocyjne — wszystko zostało przywiezione z rozmysłem. Ten dom to nie tylko miejsce, w którym mieszkał. To jego manifest tego, jak powinno wyglądać życie malarza.

Szerszy kontekst artystycznego dziedzictwa zakodowanego w historycznym centrum Walencji znajdziesz w Museo de Bellas Artes Valencia, które posiada dużą kolekcję walencjańskiego malarstwa z tego samego okresu i stanowi naturalne uzupełnienie tej wizyty tego samego dnia.

Zwiedzanie pokój po pokoju

Parter od razu nadaje ton całej wizycie. Westybul i salony urządzone są tak, jak zostawił je Benlliure: rzeźbione drewniane meble, podłogi wyłożone ciepłymi, kremowo-ochrową majoliką, ściany szczelnie pokryte obrazami na różnych wysokościach. Przez wewnętrzny dziedziniec wpada naturalne światło, które pięknie odbija się od szkliwa ceramiki — w rezultacie pokoje są oświetlone tak, jakby ktoś celowo to zaplanował z myślą o malarzu.

Przechodząc przez główne piętro, odwiedzający mijają jadalnię — gdzie wpływ włoski widać najwyraźniej w masywnych meblach i przedmiotach dekoracyjnych — i trafiają do mniejszych, prywatnych pomieszczeń, w których przechowywana jest korespondencja, rysunki i materiały fotograficzne. Te pokoje nagradzają powolne, uważne oglądanie. Skala jest domowa, nie monumentalna, a przedmioty na tyle małe, że trzeba się pochylić, żeby je naprawdę zobaczyć.

Ogród z pawilonową pracownią to najbardziej charakterystyczna część całej wizyty. Ogród jest skromny, ale zadbany, a pawilon — specjalnie zbudowana pracownia z północnym oświetleniem, tak jak zawsze woleli malarze — kryje płótna, sztalugi i na tyle autentyczny nieład, że czuć w nim prawdziwe życie. Stojąc tu, z zapachem starej farby i drewna w powietrzu, przeżywa się jeden z najbardziej klimatycznych momentów całego muzeum.

Dzielnica: El Carme jako tło

Calle Blanquerías leży w samym sercu El Carme, najstarszej i najbardziej wielowarstwowej dzielnicy Walencji. Sama nazwa ulicy — Blanquerías, od dawnych garbarni i warsztatów wyprawiania skór, które tu niegdyś działały — przypomina, że to była dzielnica robotnicza, zanim stała się kulturalna. Średniowieczna siatka ulic jest tu w dużej mierze nienaruszona, a spacer do muzeum od Torres de Serranos lub starych murów miejskich zajmuje mniej niż pięć minut.

W okolicznych uliczkach kryje się kilka z najbardziej wartościowych mniejszych atrakcji Walencji. Centre del Carme Cultura Contemporània mieści się kilka minut stąd, w przebudowanym krużganku dawnego klasztoru. Te dwie instytucje tworzą interesujące zestawienie: jedna poświęcona prywatnemu światu jednego artysty, druga — współczesnej kulturze wizualnej w architektonicznie spektakularnej przestrzeni publicznej.

Wcześnie rano na Calle Blanquerías panuje taka cisza, że słychać własne kroki na bruku. Około południa, zwłaszcza w weekendy, pobliskie zaułki wypełniają się ludźmi przemieszczającymi się między barami a butikowym sklepikami. Samo muzeum nigdy nie robi się zatłoczone jak główne atrakcje — jest po prostu za małe i za bardzo wyspecjalizowane — ale jeśli przyjdziesz w ciągu pierwszej godziny po otwarciu, możesz liczyć niemal na prywatne zwiedzanie.

Informacje praktyczne: dojazd, dostępność i co zabrać

Muzeum nie leży przy żadnej linii metra, ale w okolicy zatrzymuje się kilka linii autobusowych. Przez Ciutat Vella przejeżdżają linie 1, 5, 5B, 6, 11, 16, 26, 28, 29, 36, 80, 95 i N10. Dla większości odwiedzających nocujących w centrum historycznym najwygodniejsza opcja to po prostu spacer — muzeum leży w zasięgu wygodnego spaceru od Katedry, Mercado Central i Torres de Serranos.

Jeśli łączysz wizytę z rowerową przejażdżką po starym mieście, weź pod uwagę, że trasy rowerowe w Walencji trasy rowerowe w Walencji omijają na ogół najwęższe zaułki El Carme. Zostaw rower przypięty przy wejściu do dzielnicy i resztę drogi pokonaj pieszo.

Informacje o dostępności ze źródeł oficjalnych są ograniczone. Muzeum jest wymienione w walencjańskim portalu miasta dostępnego, ale szczegółowe dane dotyczące dostępu dla wózków inwalidzkich, tras bez schodów czy pomocy dotykowych nie są potwierdzone w opublikowanych materiałach. Odwiedzający ze szczególnymi potrzebami powinni skontaktować się z muzeum bezpośrednio przed wizytą.

Nie obowiązuje żaden dress code ani obowiązek pozostawienia toreb. Zasady dotyczące fotografowania wewnątrz muzeum nie są określone w oficjalnych materiałach — w razie wątpliwości zapytaj przy wejściu. Pomieszczenia są małe i miejscami słabo oświetlone, więc bez aparatu dobrze radzącego sobie przy niskim świetle nie licz na ostre zdjęcia.

Czy warto? Szczera ocena

Casa-Museo Benlliure nie jest atrakcją pierwszego rzutu w stylu Ciudad de las Artes y las Ciencias ani Katedry. Kolekcja jest skromna pod względem skali i jeśli nie masz szczególnego zainteresowania XIX-wiecznym malarstwem walencjańskim, poszczególne prace mogą nie zatrzymać cię na długo. To, co muzeum naprawdę oferuje, to faktura: poczucie tego, jak zamożny, dobrze podróżowany walencjański artysta urządzał sobie życie i przestrzeń wizualną na początku XX wieku.

Za 2 € normalnego biletu — albo zupełnie za darmo w niedzielę — finansowe zobowiązanie jest znikome. Czasowe też: 45 minut w zupełności wystarczy, żeby zobaczyć wszystko porządnie. Pytanie tak naprawdę brzmi: czy wolisz kameralne, powolne obcowanie z historią kultury niż spektakl? Jeśli tak — to jedna z bardziej satysfakcjonujących godzin, jakie możesz spędzić w starym mieście.

Podróżni, którzy chcą najpierw poznać ogólny obraz muzealnej oferty Walencji, zanim zaplanują swój itinerariusz, powinni zajrzeć do przewodnika po najlepsze muzea w Walencji, który pomaga ocenić, jak to muzeum-dom wypada na tle większych instytucji w mieście.